Շտիմեի մզկիթ
| Շտիմեի մզկիթ | |
|---|---|
| Հիմնական տվյալներ | |
| Տեսակ | պատմության հուշարձան և ճարտարապետական ժառանգության հուշարձան |
| Երկիր |  Կոսովո |
| Տեղագրություն | Shtime?[1] |
| Ժառանգության կարգավիճակ | Cultural heritage monument of Kosovo?[1] |
 | |
 | |
| 42°25′54″N 21°02′22″E / 42.431555555556°N 21.039555555556°E | |
Շտիմեի մզկիթ, Կոսովոյում քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց (ալբ․՝ Xhamia e Shtimes)։ Տեղակայված է Ֆերիզայի շրջանի Շտիմե քաղաքում՝ մայրաքաղաք Պրիշտինայից 30 կմ հարավ-արևմուտք։ Հանդիսանում է կարևոր սրբավայր Կոսովոյի իսլամադավան բնակչության՝ ալբանացիների, պոմակների և տորբեշների համար, ինչպես նաև պատմամշակութային շինություն՝ կառուցված օսմանյան տիրապետության շրջանում, երբ ընթանում էր Ալբանիայի իսլամացման գործընթացը։ Թագավորական մզկիթը մշակութային ժառանգության «Ճարտարապետական» կատեգորիայի հուշարձան է՝ հաստատված 848/1953 համարով[2]: Հանդիսանում է նաև կարևոր մշակութային հուշարձան[3]։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Շտիմեի մզկիթը կառուցվել է 1824 թվականին Շտիմե գետի մոտ՝ Ահմեդ Շտիմջա փողոց 1 հասցեում։ Մզկիթը լայնորեն փոփոխվել է, հատկապես սկզբնական մուտքի կողքին հսկայական երկաթբետոնե կցորդի կառուցումից հետո։ Քարից, կավե շաղախից և փայտե մեխերից պատրաստված հին սյունասրահը նույնպես վերացել է։ Փոփոխություններն ավելի տեսանելի են ներսից, քան դրսից, ինչպես Ջիլանում գտնվող Աթիկ մզկիթի դեպքում։ Աղոթասրահը մեծ մասամբ իսկական է, սակայն հին փայտե պատուհանների պլաստիկ փոխարինիչները պահպանվել են իրենց հին փայտե շրջանակներում[4]։
Կցորդը չհաշված՝ մզկիթն ունի 9 աղոթասրահի պատուհան։ Պատերը սվաղվել են 2004 թվականին և հատակից մինչև պատուհանի ապակին զարդարվել են դեկորատիվ տախտակներով։ Միհրաբը կոնի մեջ ունի մուքարաններ (հայտնի է նաև որպես «ստալակտիտային կամար»), բայց փայտե ամբիոնը, ինչպես հին մզկիթների մեծ մասում, մնում է միհրաբի և կողային պատի միջև։ Ամբիոնը ներառում է կոնաձև և այլ երկրաչափական զարդանախշեր, այդ թվում՝ եռանկյունաձև կաղապարով յոթանկյունաձև պատկեր, որը իմամի կողմից նկարագրվում է որպես «աստղի անկյունների բաժանումը նշանակություն չունի, այնպես որ նրանք կիսում են Ալլահի հանդեպ իրենց ընդգրկուն սերը»[4]:
Մզկիթը ներսից ծածկված է ձկան թեփուկների նման փայտե տախտակներից պատրաստված ութանկյուն գմբեթով: Գմբեթի գագաթին շրջանաձև փայտե սալիկը զարդարված է երկրաչափական ձևով և շրջապատված է երեք համակենտրոն շրջանակներով: Ֆրիզը անցնում է կողային պատի վերևով՝ հիմքի երկայնքով: 2006 թվականի հավելվածը միանում է այնտեղ մուեզզին մահֆիլիին հսկայական շրջանաձև գմբեթով և իր առանձին պատուհաններով: Մինարեթը թվագրվում է 1996 թվականին և ավարտվում է բետոնե աղյուսե բուրգով (յոթերորդ և վերջին շերտում ամբողջությամբ աղյուս է). երկու պատշգամբները դրոշմված են մուքարաններով, իսկ սրաձողը գագաթին ունի կիսալուսին[4]:
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
- ↑ LISTA E TRASHËGIMISË KULTURORE PËR MBROJTJE TË PËRKOHSHME (PDF). Republika e Kosovës, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit. Marrë më 17 gusht 2016
- ↑ Krasniqi, Memli (2015 թ․ հոկտեմբերի 9). «LISTA E TRASHËGIMISË KULTURORE PËR MBROJTJE TË PËRKOHSHME» (PDF). Cultural Heritage Without Borders Kosovo. Government of Kosovo. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
- 1 2 3 Kadriu, Sherafedin. Trashëgimia Kulturore e Rajonit të Gjilanit. Pristina: Biblioteka Kombëtare e Kosovës "Pjetër Bodgani". էջեր 85–86. ISBN 978-9951-8760-3-2.