Շոկոլադե չիպսով թխվածքաբլիթ
| Ենթակատեգորիա | թխվածքաբլիթ | |
|---|---|---|
| Ստեղծում | 1938 | |
| Մշակող | Ruth Graves Wakefield | |
| Ծագման երկիր | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ | |
| Նյութ | ալյուր, chocolate chip | |
| Հայտնաբերող կամ հնարող | Ruth Graves Wakefield | |
| Course | աղանդեր | |
Շոկոլադե չիպսով թխվածքաբլիթ, թխուկ որը պարունակում է շոկոլադե կտորներ խառնված խմորի հետ մինչ թխվելը։ Կառուցվածն ու տեսքը տարբերվում են բաղադրիչներից և պատրաստնման եղանակից կախված ՝ խոնավ, ծամվող թխվածքաբլիթներից մինչև խրթխրթան։
Շոկոլադե չիպսով թխվածքաբլիթները սերտորեն կապված են Միացալ Նահանգների հետ, որտեղ դրանք ամենահայտնի թխվախքաբլիթներն էին։ Դրանց գյուտը ընդհանուր առմամբ վերագրվրվում է Մասաչուսեթսի խոհարարուհի և հյուրանոցատեր Ռութ Գրեյվս Ուեյքֆիլդին 1930-ական թվականներին, չնայած նրան նախորդող տարբերակներ գոյություն ունեին։ 20-րդ դարի ընթացքում նրանք ձեռք բերեցին հեղինակություն շվեցարաական Նեստլե ընկերության հետ կապի,Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ամերիկյան զորքերին դրանց տարածման,1970-ական և 1980-ական թվականներին Famous Amos և Mrs.Fields նման արտադրողների կողմից նոր տարբերակների մշակման շնորհիվ:
Շոկոլադե չիպսով թխվածքաբլիթները պատրաստվում են ձվից, սպիտակ և շագանակագույն շաքարավազից, ալյուրից, խմորիչից, ճարպերպ, վանիլից և փոքր շոկոլադե կտորներից։ Ալյուրի մեջ պարունակվող օսլան պատասխանատու է թխվածքաբլիթի պնդանալու համար,մինչդեռ շագանակագույն շաքարավազը և ձվերը մեկ առ մեկ ավելացնելը նպաստում են ծամելուն։ Երբեմն ավելացվում են ընկույզներ և այլ բաղադրիչներ, և մշակվել են լրացուցիչ բաղադրիչներ, ինչպիսիք են շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթի խմորով պաղպաղակը և պաղպաղակով սենդվիչը։
Բաղադրիչներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթները սովորաբար պատրաստվում են սպիտակ շաքարով, շագանակագույն շաքարով, ալյուրով, աղով, ձվով, խմորիչ նյութով, ինչպիսին է սոդան, ճարպով, սովորաբար կարագով կամ եգիպտացորենի յուղ, վանիլի էքստրակտով և շոկոլադի կտորներով:Որոշ բաղադրատոմսերում խմորի մեջ ներառված է նաև կաթ կամ ընկույզներ (օրինակ՝ մանրացված ընկույզ): Բաղադրիչների ընտրությունը և հարաբերակցությունը ստեղծում են տարբեր թխվածքաբլիթներ.որոշները փափուկ և ծամվող, մյուսները՝ խրթխրթան[1]:
Շաքարի ընտրությունը ազդում է փխրունության և ծամելու զգացողության վրա։ Շագանակագույն շաքարը հիգրոսկոպիկ է, կլանում է հեղուկը շրջակա միջավայրից՝ առաջացնելով խոնավ, ծամվող թխվածքաբլիթ։ Բացառապես շագանակագույն շաքարից պատրաստված շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթը դժվարությաբ է պահպանում իր կառուցվածքը, և այդ պատճառով բաղադրատոմսերի հեղինակները հաճախ օգտագործում են և՛ սպիտակ, և՛ շագանակագույն շաքար, քանի որ սպիտակ շաքարը նպաստում է փխրունությանը[2]։
Սոդան շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթները դարձնում է ավելի շագանակագույն և խիտ,[3][4]չեզոքացնելով խմորի բնորոշ թթվային միջավայրը:Բաղադրատոմսերի մեծ մասում պահանջվում է ավելի շատ սոդա, քան անհրաժեշտ է չեզոքացման համար, չնայած դրա առկայությունը հազվադեպ է զգացվում շոկոլադի, շագանակագույն շաքարի և վանիլի գերիշխող համերի պատճառով[4]։ Ձվերը և եգիպտացորենի յուղը թխվածքաբլիթները դարձնումվ են ավելի խիտ և փքված[3]։ Նման փքուն շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթի համեմատ, խմորին կաթ ավելացնելը կամ կարագը որպես ճարպ օգտագործելը առաջացնում է ավելի բարակ թխվածքաբլիթներ[3]:
Ալյուրը կլանում է հեղուկը՝ սահմանափակելով թխվածքաբլիթի տարածումը թխման ժամանակ:Սա առավել արտահայտված է բարձր սպիտակուցային պարունակություն ունեցող ալյուրներում:Այսպիսի կլանման տարբերությունները կենսաքիմիկոս Շիրլի Կորրիհերը վերագրում է օրիգինալ Toll House թխվածքաբլիթի բաղադրատոմսի հիման վրա պատրաստվող ժամանակակից շոկոլադե չիպսով թխվածքաբլիթների վատ համբավին։ Քորիհերը գրում է, որ Ուեյքֆիլդը, ամենայն հավանականությամբ, աշխատում էր ավելի շատ սպիտակուց պարունակող ալյուրներով, քան ժամանակակից հացթուխները, և նրա թխվածքաբլիթները կտարածվեին այնքան քիչ, որքան տորթի ալյուրով պատրաստված ժամանակակից շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթը:[5][Ն 1]
Ալյուրը նաև շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթներին տալիս է կարծրացման հատկություն՝ օսլայի պարունակության շնորհիվ։ Օսլայի գելատինացման գործընթացում օսլայի հատիկները տաքացվում են և կլանում ջուր, մինչև որ պատռվում և մածուկ են դառնում[7]։ Երբ շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթները պատրաստվում են գլյուտեն չպարունակող սննդակարգին համապատասխանելու համար, ընտրվում են տարբեր տեսակի օսլաներ, այդ թվում՝ եգիպտացորենի, կարտոֆիլի և ոլոռի օսլաներ։ Օսլայի ընտրությունը կախված է նրանից, թե որքան նման է ստացված խմորը թխվածքաբլիթների սովորական խմորին։[8]
Շոկոլադը սովորաբար լինում է չիպսերի տեսքով՝ կակաոյի յուղի մի մասը կամ ամբողջը փոխարինելով բուսական ճարպերով՝ թխման ժամանակ դեֆորմացիան կանխելու համար[9]: Շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթներում հանդիպող այլ տեսակի շոկոլադներից են M&M-ները, շոկոլադի կտորները կամ կտորների կտրատած սալիկներ[10]: Շոկոլադը սովորաբար լինում է չիպսերի տեսքով՝ կակաոյի յուղի մի մասը կամ ամբողջը փոխարինելով բուսական ճարպերով՝ թխման ժամանակ դեֆորմացիան կանխելու համար:Շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների տարբերակները պատրաստվում են այլ բաղադրիչներ ավելացնելով, ինչպիսիք են կոնֆետի կոտրված կտորները, սպիտակ շոկոլադը, շաքարապատ կոճապղպեղը և մակադամիա ընկույզը:[11]
Պատրաստում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների մեծ մասը պատրաստվում է կրեմային գործընթացով, որի ընթացքում շաքարավազը և փափուկ ճարպը հարվում են միասին՝ ստանալով թեթև,օդով հարուստ զանգված,քանի որ շաքարի բյուրեղների սուր եզրերը փուչիկներ են առաջացնում ճարպի ամբողջ երկայնքով:Սակայն սա միակ մեթոդը չէ, և որոշ շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթներ պատրաստվում են հալեցված կարագով, ինչը ավելի փոքր արդյունք է տալիս[12]։ Ճարպն ու շաքարը կրեմացնելուց հետո ձվերը ավելացվում են մեկ առ մեկ,ամանը քերելով ավելացումների միջև ընկած ժամանակահատվածում[13]: Ձվերը փուլ առ փուլ ավելացնելը ավելի քիչ ժամանակ է պահանջում, քան դրանք մեկանգամյա ավելացնելը, և ստացվում են ավելի միատարր,ծամվող, և թխելու ընթացքում ավելի քիչ հակված տարածվելու[14]:
Այս պահին որոշ բաղադրատոմսերում խառնուրդը կարճ ժամանակով հանգստանում է, ինչը թույլ է տալիս շաքարի մի մասը լուծվել:Թխման ընթացքում այս լուծված շաքարը ավելի հեշտությամբ կարամելանում է, ինչի արդյունքում ստացվում է թխվածքաբլիթ, որը ունի թեթև փայլ, անհարթ մակերես և ծամվող միջուկ[2]։ Ձվերից հետո ավելացվում և խառնվում են չոր բաղադրիչները։ Երբ խմորը մասամբ խառնված է, ավելացվում են շոկոլադե չիպսերը, և խառնումը շարունակվում է մինչև լիովին միաձուլվի[13]։ Երբ թխվում է թխման տապակի փոխարեն այլ տարայի մեջ, ստացվում է շոկոլադե չիպսերով սալիկ թխվածքաբլիթ, որը հայտնի է նաև որպես« կոնգո սալիկներ» կամ «բլոնդի»։[15]
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նախապատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Շոկոլադե չիպսերով թխվածքի ստեղծման ամենատարածված տարբերակը վերագրում է ամերիկացի խոհարար Ռութ Գրեյվս Ուեյքֆիլդին 1930-ական թվականներին, թեև նման պատմությունները համաձայնում են, որ շոկոլադը թխվածքներում հայտնվել է ավելի վաղ[16]։ Նման վաղ թխվածքաբլիթները պարունակում էին շոկոլադ քերած և հալված տեսքով, որոնցում բացակայում էին շոկոլադի առանձին կտորները, որոնք բնորոշ էին շոկոլադե չիպսերի տեսակներին[17]։ Այս վաղ շրջանի թխվածքաբլիթները զարգացել են ջամբլից,1800-ականների վերջին հանրաճանաչ թխվածքաբլիթից, որը պատրաստվում էր անձև խմորի կտորները թխման թերթիկի վրա գցելով։ Թխողները ջամբլզը համեմում էին ձեռքի տակ եղած նյութերով, երբեմն նաև շոկոլադով։ 1870-ականներին շոկոլադե ջամբլզը դարձավ առանձին տեսակ, ոչ թե պարզապես տարբերակ, ինչին նպաստեց շոկոլադի գնի անկումը։ Այս թխվածքաբլիթների բաղադրիչների հարաբերակցությունը շատ նման էր ժամանակակից շոկոլադե չիպսով թխվածքաբլիթների բաղադրատոմսերին, և 1880-ականների ու 1890-ականների ընթացքում շոկոլադե ջամբլերը շատ հանրաճանաչ էին Ամերիկայում։[16]
Հենց այս ժամանակ է, որ սննդի մասին գրող Ստելլա Փարքսը ենթադրում է, որ հայտնվել են առաջին շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթները։ 19-րդ դարի տեխնոլոգիաներով շոկոլադը քերելը դանդաղ և աշխատատար գործընթաց էր,և բոլորը չէ, որ քերիչ ունեին։ Իր 2017 թվականի BraveTart գրքում Փարկսը գրում է.«երբ թխողները հենվում էին ինտուիցիայի վրա՝ հստակ դատողության փոխարեն, ես կարծում եմ, որ բաղադրատոմսի հանրաճանաչությունը կախված էր չասված մի հապճեպ լուծումից՝ դանակ վերցնելուց»[16]: Չնայած այս բաղադրատոմսերում շոկոլադե խառնուրդները չէին նկարագրվում որպես կաթիլային թխվածքաբլիթներ,1900-ականների սկզբին «Շոկոլադե կաթիլների» բաղադրատոմսերը նկարագրում էին դա, և Փարքսը ենթադրում է, որ խմորի կպչունությունը նշանակում էր, որ «մարդիկ ոչ մի կերպ չէին փորձում այն գրտնակել»[16]: 1928 թվականին Վիսկոնսինում շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթները արդեն առևտրային նպատակներով էին վաճառվում, և 1930-ականների սկզբին Միջին Արևմուտքի և ԱՄՆ հյուսիս-արևելյան սուպերմարկետներում նույնպես վաճառվում էին դրանց տարբերակները, իսկ մինչև 1937 թվականին Իլինոյսի, Միչիգանի և Պենսիլվանիայի կորպորատիվ արտադրողները արդեն սկսել էին շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթներ արտադրել։[16]
Toll House թխվածքաբլիթի ստեղծում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ռութ Ուեյքֆիլդը ստեղծել է իր շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների բաղադրատոմսը 1930-ական թվականներին, չնայած աղբյուրները տարբերվում են կոնկրետ տարեթվի վերաբերյալ[18][16][19]: Իր ամուսնու Քենեթի հետ Վեյքֆիլդը սեփականատերն ու ղեկավարն էր Toll House Inn հյուրանոց-ռեստորանի Ուիթմենում, Մասաչուսեթս, որը հայտնի էր տարածաշրջանում[20]։ Գոյություն ունեն մի քանի պատմություններ այն մասին, թե ինչպես Վեյքֆիլդը ստեղծեց իր շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների բաղադրատոմսը, հին տարբերակներում նկարագրվում է դա որպես պատահական հայտնագործություն, իսկ ավելի ժամանակակից տարբերակներ պնդում են, որ Վեյքֆիլդը ստեղծել է այն միտումնավոր։[16]
Պատահական ստեղծման ամենահայտնի տարբերակում ասվում է, որ Ուեյքֆիլդը պատրաստում էր ընկույզներով լցված թխվածքաբլիթներ, սակայն պարզեց, որ ընկույզները սպառվել են՝ կամ վատ պահեստավորման,կամ Մեծ ճգնաժամի ժամանակ առաջացած պակասի պատճառով։ Տեղում Ուեյքֆիլդը ընկույզների փոխարեն շոկոլադ դրեց՝ կտրելով շոկոլադե սալիկը կտորների։ Այլ տարբերակներում շոկոլադն ավելացվել է կակաոյի յուղ ստանալու համար, երբ Toll House Inn-ում կարագը վերջացել էր՝ ավելորդ պաշարը խնայողաբար օգտագործելու կամ այն հույսով, որ շոկոլադը կհալվի թխելու ընթացքում, երբ նախապես հալեցնելու ժամանակ չկար։ Մի նախկին աշխատակից, չհամաձայնվելով իր գործընկերների շրջանում տարածված պատմության հետ, թե այն ստեղծվել է ընկույզի պակասի ժամանակ, նկարագրում է խառնիչից առաջացած տատանումները, որոնց պատճառով շոկոլադը կաթում է թխվածքաբլիթի խմորի մեջ, որտեղ նախկին աշխատակիցը իր հորն է վերագրում Ուեյքֆիլդին համոզելուն թխվածքաբլիթները թխել՝ անկախ դրանից։[21]

Ժամանակակից սննդի մասին գրողները պնդում են, որ նման պատմությունները անհավանական են՝ ընդգծելով Ուեյքֆիլդի տնային տնտեսագիտության ոլորտում ունեցած պատրաստվածությունը և նրա խոհանոցի կազմակերպվածությունը[21][16][20]: Ուեյքֆիլդը չի մեկնաբանել բաղադրատոմսի ստեղծումը մինչև 1970-ական թվականները, երբ նա ասել է.«Մենք մատուցում էինք բարակ կարամելային ընկույզով թխվածքաբլիթ պաղպաղակի հետ»:Բոլորը կարծես սիրում էին այն, բայց ես փորձում էի նրանց ինչ-որ այլ բան առաջարկել։ Ուստի ես հորինեցի Toll House թխվածքը[22]։ Մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում մյուս լրագրողներին նա մանրամասնել է. բաղադրատոմսը ձևավորվել է, երբ Ուեյքֆիլդը վերադառնում էր Եգիպտոսից. այն ստացվել է՝ կոտրելով Նեստլեի կիսաքաղցր շոկոլադե սալիկը սառցակոճակով և ավելացնելով այն շագանակագույն շաքարի խմորին, որը հանդիպում էր Ուեյքֆիլդի և այլոց մի շարք ժամանակակից խոհարարական գրքերում։ Նա ոգեշնչվել էր քոլեջի սննդի քիմիայի դասընթացներից, իսկ նրան օգնել է Toll House Inn-ի հրուշակագործ Սյու Բրայդսը։[22]
Toll House թխվածքաբլիթները առաջին անգամ հրապարակվել են Ուեյքֆիլդի 1938 թվականի Toll House Tried and True Recipes ամսագրում՝ Toll House® Chocolate Crunch Cookies անվամբ[23]։ Բաղադրիչների հարաբերակցությունը նման էր նախորդ շոկոլադե խառնուրդների, սակայն ձվի քանակը կիսով չափ էր, իսկ շաքարը կեսը շագանակագույն, կեսը սպիտակ էր[16]։ Խմորը սառեցվել է մեկ գիշեր, ձևավորվել մետաղական օղակներով, թխվել մինչև խրթխրթան և շագանակագույն դառնալը, և մատուցվել է պաղպաղակի հետ։[24]
Բնօրինակ բաղադրատոմս
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2017 թվականին Բրայդի դուստրը կիսվեց այն բաղադրատոմսով, որը, ըստ նրա, բնօրինակն էր:[25]
- 1 1⁄21 1⁄2 բաժակ (350 մլ) եգիպտացորենի յուղ
1 1⁄8 1 1⁄8 բաժակ (265 մլ) շաքար1 1⁄81 1⁄8 բաժակ (265 մլ) շագանակագույն շաքար 3 ձու1 1⁄21 1⁄2 թեյի գդալ (7.5 գ) աղ 3 1⁄83 1⁄8 բաժակ (750 մլ) ալյուր 1 1⁄21 1⁄2 թեյի գդալ (7.5 գ) տաք ջուր 1 1⁄21 1⁄2 թեյի գդալ (7.5 գ) սոդա 1 1⁄21 1⁄2 թեյի գդալ (7.5 գ) վանիլ շոկոլադե չիպսեր (և ընկույզ)
Ավելի ուշ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մինչև 1938 թվականին «Toll House Tried and True Recipes» գրքում հրատարակվելը՝ «Toll House» շոկոլադե չիպսերով թխվածքի բաղադրատոմսերը արդեն տարածվոմ էին։ Առաջին բաղադրատոմսերը տրամադրվում էին հաճախորդներին, ովքեր խնդրանքով ստանում էին տպագիր օրինակ։ Նրանցից մեկը Մարջորի Հասթդն էր՝ տնային տնտեսագետ, ով ստեղծել և մի ժամանակ ձայնավորել է «Բեթթի Քրոքերը» General Mills-ի համար։ Հասթդը շուտով կազմակերպեց Ուեյքֆիլդի մասնակցությունը իր նոր ռադիոհաղորդման առաջին թողարկմանը, որտեղ Ուեյքֆիլդը խոսեց իր թխվածքաբլիթների և հյուրանոցի մասին։ Բաղադրատոմսը շուտով Բոստոնի թերթերում հայտնվեց տարբեր անուններով, այդ թվում՝ 1939 թվականի փետրվարին՝ «շոկոլադե չիպսով թխվածքաբլիթներ»։ «Չիպ» անվան ծագման վերաբերյալ կան տարբեր բացատրություններ. սննդի պատմաբան Քերոլայն Ուայմանը նշում է, որ դա կարող է հղում լինել շոկոլադի կտորներին, որոնք պոկվում էին սառցակտորով,[26] մինչդեռ Փարկսը ենթադրում է, որ չիպսերը կարող են նշանակել շոկոլադը կտրատելուց հետո մնացած «կտորներն ու փաթիլները»։[16]
1939 թվականի Ուեյքֆիլդը ստանում էր մի քանի առաջարկներ շոկոլադ արտադրող ընկերություններից, որոնք ցանկանում էին ստանալ նրա հավանությունը՝ նկատելով, որ Նոր Անգլիայի տարածաշրջանում վերջին շրջանում վաճառքները աճել էին։ Մարտին նա նման համաձայնագիր կնքեց Նյու Յորքի Նեստլե շոկոլադի արտոնագրված արտադրողի հետ, որը պարտավորվեց շոկոլադի փաթեթավորման վրա նշել Toll House բաղադրատոմսը։ Մեկ տարի անց համաձայնագիրը ընդլայնվեց՝ ուղղակի Նեստլեի հետ, որպեսզի բաղադրատոմսը տեղ գտնի բոլոր շոկոլադե փաթեթավորումների վրա և Ամերիկայի տարբեր գովազդներում։ Նեստլեի հետ իր գործարքների դիմաց Ուեյքֆիլդը ասել է, որ իրեն խոստացել են գումար, իսկ որոշ պատմություններում նրան ներկայացնում են որպես կյանքի ընթացքում անվճար շոկոլադ ստացող։[16][26]
Հիմա, երբ Նեստլեն ստացավ բաղադրատոմսի հրապարակման իրավունքը, ընկերությունը բախվեց այն խնդրին, որ տնային թխողները պարտադիր չէին օգտագործեին հենց Նեստլեի շոկոլադը շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթներ պատրաստելու համար[16], հատկապես երբ այլ շոկոլադի և խոհանոցային պարագաների արտադրողներ սկսեցին իրենց սեփական բաղադրատոմսերը շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների համար նշել փաթեթավորման վրա։ 1939 թվականի վերջին Նեստլեն սկսեց վաճառել շոկոլադե սալիկներ, որոնք բաժանված էին 160 կտորի, իսկ հաջորդ տարի սկսեցին վաճառել փոքր, արցունքի տեսք ունեցող շոկոլադե կտորներ՝ «մորսելս» անվամբ[27]։ Երբ Միացյալ Նահանգները մտավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ, շոկոլադի մեծ մասը ուղղվեց զինվորներին, և գովազդը շոկոլադե չիպսերով թխելը ներկայացնում էր որպես հայրենասիրական արարք։Toll House Inn-ը սկսեց թխվածքաբլիթներ ուղարկել տեղակայված զինվորներին, և այն ժամանակվա մի աշխատակցի որդին նշում է, որ հենց այս շրջանում ընկույզները հանվեցին բնօրինակ բաղադրատոմսից՝ տեղափոխման ընթացքում փչանալու հակվածության պատճառով։ Երբ դրանք մատուցվեցին ողջ ԱՄՆ-ի զինվորներին, դրանց ժողովրդականությունը տարածվեց նաև արևելյան նահանգներից դուրս։[28][29]

1950-ականներին Փիլսբերի և Նեստլե ընկերությունները թողարկեցին շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների խմորի խառնուրդներ, իսկ 1959 թվականին Փիլսբերի ընկերությունը շուկայում ներկայացրեց սառեցված թխվածքաբլիթների խմոր[30][31]։ 1970-ականներին շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթները Ամերիկայում ամենահայտնի թխվածքաբլիթներն էին, և մի շարք ձեռնարկատերեր սկսեցին վաճառել թխվածքաբլիթների իրենց տարբերակները՝ սկսած Famous Amos-ից 1975 թվականին, որին հաջորդեց Mrs. Fields-ը 1977 թվականին, և David Liederman's-ը 1979 թվականին[31]։ Այս ընկերությունների արտադրած շոկոլադե չիպսով թխվածքաբլիթները տարբերվում էին․Amos-ը պատրաստում էր փոքր թխվածքաբլիթներ մարգարինով և պեկանով, մինչդեռ Fields -ը՝ մեծ թխվածքաբլիթներ մակադեմիայով[32][Ն 2], ինչը հանգեցրեց մեծ շոկոլադե չիպսով թխվածքաբլիթների տնային թխման միտման[33]: 1979 թվականը նշանավորեց նաև Նեստլեի և Ուեյքֆիլդի համաձայնագրի ավարտը, ըստ որի վերջինս իր բաղադրատոմսը տեղադրում էր ընկերության փաթեթավորման վրա, և Նեստլեն օգտվեց առիթից՝ հարմարեցնելով այն ժամանակակից խոհանոցի համար՝ հանելով ալյուրը մաղելու և փխրեցուցիչ փոշի ու ջուր խառնելու քայլերը[34]։ 1980-ականների ընթացքում ավելի քան հազար խանութ, որոնք թխում էին շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթներ, մրցակցում էին միմյանց և մեծածախ արտադրողների հետ՝ սուպերմարկետների համար զանգվածային արտադրություն իրականացնելով։[35]

1987 թվականի վերջին ԱՄՆ տնտեսությունը փլուզվեց, և շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթներ վաճառող խանութները փակվեցին։ Հաջորդ տասնամյակի ընթացքում այս միտումը շարունակվեց, քանի որ առողջապահական մտահոգությունները ձեռք բերեցին առաջնահերթություն:1990-ականների ընթացքում սուպերմարկետներում վաճառվող շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթի խմորի արտադրանքների շարքերը ընդլայնվեցին, ինչը խարխլեց Pillsbury Doughboy ապրանքանիշի գերիշխող դիրքը[36]։ Բենը և Ջերիզը թողարկեց պաղպաղակի տեսակ, որը պարունակում էր հում շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների խմոր, ձվերը պաստերիզացված էին՝ սալմոնելլայի վարակի վտանգը կանխելու համար:2000-ականների վերջին և 2010-ականների սկզբին շոկոլադի մեծ կտորները և հում թխվածքաբլիթների խմոր ուտելու սովորությունը դարձավ հանրային քննարկման առարկա, վերջինս հայտնվեց լուրերում 2009 թվականին, երբ 77 մարդ հիվանդացավ՝ ուտելով սառնարանում պահված թխվածքաբլիթների խմոր, որի աղբյուրը չպաստերիզացված ալյուրն էր[37]:Ավելի ուշ՝ 2010-ականներին, սոցիալական ցանցերում տարածում գտան մեծ, հարթ, ալիքավոր շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթները, որոնք ստացվում էին թխման թավան ջեռոցից թխման ընթացքում հանելով և մի քանի անգամ մակերեսին հարվածելով[38]:Նույն ժամանակահատվածում շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթները հանրաճանաչ դարձան նաև Ֆրանսիայում, թեև 2015 թվականի դրությամբ դրանք դեռև պակաս գերիշխող էին, քան դասական ֆրանսիական թխվածքեղենը։[39]
Մշակույթում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթը սերտորեն կապված է Ամերիկայի հետ։ 2010-ականների սկզբին այն երկրի ամենահայտնի թխվածքաբլիթն էր, հատկապես տնային պայմաններում թխելու համատեքստում:Նրանք վաճառվում են սուպերմարկետներում, փոքր խանութներում և հացագործարաններում՝ առանձին, կամ օգտագործվում են սառցե կրեմի մեջ, կամ սառցե կրեմով սենդվիչների տեսքով։ Որոշ երկրների զբոսաշրջիկների համար ամերիկյան շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթի ուտելը ճանապարհորդության կարևոր մասն է, և 2014 թվականի դրությամբ Nestlé-ն իր շոկոլադե չիպսերի փաթեթների կողքին միայն անգլերեն բաղադրատոմսեր էր տպում՝ այդ կապը պահպանելու համար[40]։
Բազմաթիվ սննդի թեմայով գրողներ նկարագրել են շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների սպառումն ու արտադրությունը որպես սեռային բնույթ կրող երևույթ։ 2006 թվականին սննդաբան Բաննի Քրամփաքերը նկարագրել է, որ տղամարդիկ նախընտրում են մեծ, ծամվող թխվածքաբլիթներ, որոնք պարունակում են շոկոլադի և ընկույզի կտորներ[41]։ Ութ տարի անց Ուայմանը պնդել է, որ շատ տղամարդիկ շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթներ պատրաստելը մոտենում են նույն ֆետիշիզմով, որը նախկինում վերապահված էր չիլիի կամ բարբեքյուի համար[42]։ Նեստլեի ներկայացուցիչների համաձայն՝ շոկոլադե չիպսեր և սառնարանում պահվող շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների խմոր գնեղ մեծամասնությունը կանայք են, մասնավորապես մայրերը։[43]
Մի քանի բիզնեսներ հաճախորդներին շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթներ են տրամադրում որպես մարքեթինգային միջոց։DoubleTree հյուրանոցները հայտնի են այս պրակտիկայով՝ հյուրերին ժամանելուն պես տաք թխվածքաբլիթներ տրամադրելով, իսկ Midwest Airlines-ը իրենց շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթները թխել է թռիչքի ժամանակ[44]: Նոր թխված շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթների առանձնահատուկ հոտը նույնպես օգտագործվել է մարքեթոլոգների կողմից՝ ներառյալ «Got Milk?» արշավում, որի ընթացքում ավտոբուսային կանգառների գովազդային վահանակները տարածում էին հոտեր մինչև բողոքների պատճառով դրանց չեղարկումը[45]։ Մասաչուսեթսում 1997 թվականին շոկոլադե չիպսերով թխվածքաբլիթը հռչակվել է Պետական պաշտոնական թխվածքաբլիթ՝ ի հիշատակ Ռութ Ուեյքֆիլդի պատմության, ըստ որի նա ստեղծել է այն Մասաչուսեթսի մի հյուրանոցում։[46]
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Levitt, Johnathan (2006 թ․ հունիսի 7). «They're not as easy to make as they are to eat». The Boston Globe. էջ C2. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 27-ին.
- 1 2 Editors at America's Test Kitchen & Crosby (2012), էջեր. 415–416
- 1 2 3 Corriher, 1997, էջ 131
- 1 2 Amendola, Rees, էջ 241
- ↑ Corriher, 2008, էջ 373
- ↑ Corriher, 2008, էջ 374
- ↑ BeMiller, Whistler, էջ 195
- ↑ Casper, Atwell, էջ 54
- ↑ Rinsky, Rinsky, էջ 65
- ↑ Dutch, 2018, էջեր 139–140
- ↑ Patent, 2002, էջ 7
- ↑ Amendola, Rees, էջ 197, 242
- 1 2 Suas, 2009, էջ 407
- ↑ Editors at America's Test Kitchen & Crosby (2012), էջ. 401
- ↑ Dong, Amy (2014-08-11). «Congo Bars (Blondies)». Chew Out Loud (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023-10-03-ին. Վերցված է 2023-10-02-ին.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Parks, 2017, էջեր 30–32
- ↑ Civitello, 2017, էջ 130
- ↑ Crumpacker, 1999, էջ 36
- ↑ Dodge, 2015, էջ 229
- 1 2 Miller, 2017, էջ 72
- 1 2 Wyman, 2014, էջեր 21–23
- 1 2 Wyman, 2014, էջ 23
- ↑ Wyman, 2014, էջ 23
- ↑ Wyman, 2014, էջ 25, 27
- ↑ Stephanos, Maria (2017-06-21). «Secret's out! Here's the 'real recipe' for Toll House chocolate chip cookies» (անգլերեն). WCVB. Արխիվացված օրիգինալից 2017-12-27-ին. Վերցված է 2017-06-22-ին.
- ↑ Wyman, 2014, էջեր 27–28
- ↑ Wyman, 2014, էջ 30
- ↑ Wyman, 2014, էջեր 31–36
- ↑ Michaud, Jon (2013 թ․ դեկտեմբերի 19). «Sweet Morsels: A History of the Chocolate-Chip Cookie». The New Yorker (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2019-07-29-ին. Վերցված է 2020-03-29-ին.
- ↑ Wyman, 2014, էջ 41
- 1 2 Mercuri, 2013, էջեր 520–521
- 1 2 Wyman, 2014, էջեր 44, 47
- ↑ Lovegren, 2013
- ↑ Wyman, 2014, էջ 24
- ↑ Wyman, 2014, էջեր 61–62
- ↑ Wyman, 2014, էջեր 60, 73
- ↑ Wyman, 2014, էջեր 80–82
- ↑ Moskin, Julia (2017 թ․ սեպտեմբերի 29). «An Internet-Famous Cookie Worthy of Baking in Real Life». The New York Times. Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2025 թ․ հունվարի 18-ին.
- ↑ Willan, 2015, էջ 270
- ↑ Wyman, 2014, էջեր 8–9
- ↑ Crumpacker, 2006, էջ 31
- ↑ Wyman, 2014, էջ 78
- ↑ Wyman, 2014, էջ 10
- ↑ Deutsch, 2007, էջ 25
- ↑ Kanner, 2009, էջ 42
- ↑ William Francis Galvin, Secretary of the Commonwealth of Massachusetts. «Massachusetts Facts - State Symbols: Official Cookie». Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ մայիսի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 3-ին.
Նշումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Ավելի չոր խմոր ստանալու և թխելիս այն ավելի քիչ տարածվելու նպատակով Կորրիհերը նաև նշում է Ուեյքֆիլդի պրակտիկան՝ թխվածքաբլիթի խմորը գիշերը սառնարանում սառեցնելու։[6]
- ↑ Ըստ Ուայմանի՝ Ֆիլդսը սկսեց պատրաստել ավելի մեծ թխվածքաբլիթներ այն բանից հետո, երբ նրա մայրը հարցրեց, թե քանի թխվածքաբլիթ է նա ուտում։[32]
Արտաքին աղբյուրներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Amendola, Joseph; Rees, Nicole (2003). Understanding Baking: The Art and Science of Baking (3rd ed.). Hoboken: Wiley. ISBN 0471405469.
- BeMiller, James N; Whistler, Roy L (1996). «Carbohydrates». In Fennema, Owen R (ed.). Food Chemistry. New York: Marcel Dekker. ISBN 0-8247-9346-3.
- Casper, Jeffrey L; Atwell, William A (2014). Gluten-Free Baked Products. St. Paul, Minnesota: AACC Worldwide. ISBN 978-1-891127-80-9.
- Civitello, Linda (2017). Baking Powder Wars: The Cutthroat Food Fight that Revolutionized Cooking. Urbana, Illinois: University of Illinois Press. ISBN 978-0-252-04108-2.
- Corriher, Shirley (1997). CookWise: The Hows and Whys of Successful Cooking (1st ed.). New York: William Morrow & Company, Inc. ISBN 0-688-10229-8.
- Corriher, Shirley (2008). BakeWise: The Hows and Whys of Successful Baking with Over 200 Magnificent Recipes. Simon and Schuster. ISBN 978-1-4165-6078-4.
- Crosby, Guy; և այլք: (Editors at America’s Test Kitchen) (2012). The Science of Good Cooking. America's Test Kitchen. ISBN 978-1-933615-98-1.
- Crumpacker, Bunny (1999). Old-Time Brand-Name Desserts. New York: Smithmark. ISBN 0-7651-1653-7.
- Crumpacker, Bunny (2006). The Sex Life of Food: When Body and Soul Meet to Eat. New York: Thomas Dunne Books. ISBN 978-0-312-36376-5.
- Deutsch, Jonathon M (2007). «Airline Food». In Allen, Gary; Albala, Ken (eds.). The Business of Food: Encyclopedia of the Food and Drink Industries. Greenwood Press. ISBN 978-0-313-06917-8.
- Goldstein, Darra, ed. (2015). The Oxford Companion to Sugar and Sweets. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-931339-6.
- Lua error in Մոդուլ:Harvc at line 22: attempt to call local 'whitelist_check' (a nil value).
- Lua error in Մոդուլ:Harvc at line 22: attempt to call local 'whitelist_check' (a nil value).
- Dutch, Jennifer Rachel (2018). The Rhetoric of American Home Cooking Traditions in the Twenty-First Century. Jackson, Mississippi: University Press of Mississippi. ISBN 978-1-496-81876-8.
- Kanner, Allen D (2009 թ․ հուլիս). «The Piracy of Privacy: Why Marketers Must Bare Our Souls». Tikkun. Vol. 24, no. 4.
- Miller, Tim (2017). American Home Cooking: A Popular History. London: Rowan & Littlefield. ISBN 978-1-442-25345-2.
- Parks, Stella (2017). BraveTart: Iconic American Desserts. W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-63427-3.
- Patent, Greg (2002). Baking in America: Traditional and Contemporary Favorites From the Past 200 Yeares. Boston & New York: Houghton Mifflin Company. ISBN 0-618-04831-6.
- Rinsky, Glenn; Rinsky, Laura Halpin (2009). The Pastry Chef's Companion. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-00955-0.
- Smith, Andrew F., ed. (2013). The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America (2nd ed.). New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-973496-2.
- Lua error in Մոդուլ:Harvc at line 22: attempt to call local 'whitelist_check' (a nil value).
- Lua error in Մոդուլ:Harvc at line 22: attempt to call local 'whitelist_check' (a nil value).
- Suas, Michel (2009). Advanced Bread and Pastry: A Professional Approach. Clifton Park, New York: Delamar Cengage Group. ISBN 978-1-4180-1169-7.
- Wyman, Carolyn (2014). The Great American Chocolate Chip Cookie Book. Countryman Press. ISBN 978-1-581-57162-2.