Շիո Մղվիմե վանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Շիո Մղվիմե վանք
შიომღვიმე მონასტერი
Shiomgvime Monastery, Georgia.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ վանք
Երկիր Վրաստան Վրաստան
Հոգևոր կարգավիճակ գործող
Ներկա վիճակ բավարար
Ճարտարապետական նկարագրություն
Հիմնադիր Շիո Մղվիմցի
Ճարտարապետական ոճ Վրացական
Հիմնադրված 6-րդ դար
Շիո Մղվիմե վանքը գտնվում է Վրաստանում
Շիո Մղվիմե վանք
Կոորդինատներ: 41°51′44.499996100007″ հս․ լ. 44°38′24.900000100006″ ավ. ե. / 41.86236111002777704° հս․. լ. 44.64025000002777688° ավ. ե. / 41.86236111002777704; 44.64025000002777688

Շիո Մղվիմի վանքը (վրացերեն՝ შიომღვიმე, Շիոմղվիմե) միջնադարյան վանականյան ճարտարապետրական համալիր է Վրաստանում, Մցխեթ քաղաքի մոտակայքում։ Գտնվում է նեղ կրաքարային կորճում Քուռ գետի հյուսիսային ափին, մոտովրապես 30 կմ հեռավորության վրա Թբիլիսիից։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիո Մղվիմե վանքը իր հիմնադրումից հետո շուտով դառձավ Վրաստանի ամենամեծ վանակաների համայնքը, և VI դարի վերջին նրան բնակեցնում էին ավելի քան 2000 վանականներ։ Տաճարը դարձել էր մշակութային և կրոնական գործունեության աշխույժ կենտրոն և եղել է Վրաստանի Կաթողիոկսի անձնական հովանավորություն տակ։ Դավիթ Դ Շինարարը դարձրել է Շիո Մգվիմի կոթողը արքայական կալվածք և 1123 թվականում թելադրել է վանքին իր կանոնները։ Միացյալ վրացական թագավորության թուլացումը և անվերջ օտարերկրյա զավթիչների ներխուժումները վանքի անկման են բերել։ Որոշակի աշխուժություն է ունելցել վանքը էր որ վրաց թագավոր Գեորգի Է-ն (ղեկավարում էր 1446-1465 թթ.) տրամադրել է Շիո Մգվիմի վանքը Զեվդգինիձե-Ամիլախվարի ազնիվ ընտանիքին, որոնք մինչև 1810 թվականները օգտագործել են վանքի որպես ընտանեկան գերեզմանատուն։

1614-1616 թվականների պարսկական ներխուժման ժամանակ վանքը դատարկված է եղել պարսից շահ Աբբաս Ա կողմից։ Իշխան Գիվի Ամիլախվարին վերանորոգել է կոթողը 1678 թվականում, սակայն 1720 թ. օսմանյան գրավումը բերել է վանքի նաև մեկ անկման ժամանակաշրջանի։ Ամիլախվարու վերանորոգած վանքը, նորից ջարդված է եղել 1733, բայց արդեն պարիկների կողմից։ Հետագայում, վանքը վերանորոգվել է, ներսակողմը ձևափոխած է եղել XIX դարում, սակայն Շիո Մգվիմի վանք չի կարողացել վերադարյնել իր նախկին կարևոր դիրքը Վրաստանի հոգևոր կյանքում։ Խորհրդային ժամանակներում վանքը փակված է եղել, իսկ այսօր նա ձգում է բազմաթիվ զբոսաշրջիկների և ուխտագնացների։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրագանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • K’artuli Sabch’ota Entsiklopedia (Encyclopaedia Georgiana), Vol. 11, p. 6, Tb., 1987.