Շիո Մղվիմե վանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շիո Մղվիմե վանք
შიომღვიმის მონასტერი
Shiomgvime Monastery, Georgia.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակվանք
ԵրկիրՎրաստան Վրաստան
ՏեղագրությունՄցխեթ-Մթիանեթ
Հոգևոր կարգավիճակգործող
Ներկա վիճակբավարար
Ժառանգության կարգավիճակՎրաստանի ազգային նշանակության մշակութային հուշարձաններ
Ճարտարապետական նկարագրություն
ՀիմնադիրՇիո Մղվիմցի
Ճարտարապետական ոճՎրացական
Հիմնադրված6-րդ դար
Կոորդինատներ: 41°51′44.499996100007″ հս․ լ. 44°38′24.900000100006″ ավ. ե. / 41.86236111002777704° հս․. լ. 44.64025000002777688° ավ. ե. / 41.86236111002777704; 44.64025000002777688

Շիո Մղվիմի վանքը (վրացերեն՝ შიომღვიმე, Շիոմղվիմե) միջնադարյան վանականյան ճարտարապետրական համալիր է Վրաստանում, Մցխեթ քաղաքի մոտակայքում։ Գտնվում է նեղ կրաքարային կորճում Քուռ գետի հյուսիսային ափին, մոտովրապես 30 կմ հեռավորության վրա Թբիլիսիից։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիո Մղվիմե վանքը իր հիմնադրումից հետո շուտով դարձավ Վրաստանի ամենամեծ վանակաների համայնքը, և VI դարի վերջին նրան բնակեցնում էին ավելի քան 2000 վանականներ։ Տաճարը դարձել էր մշակութային և կրոնական գործունեության աշխույժ կենտրոն և եղել է Վրաստանի Կաթողիոկսի անձնական հովանավորություն տակ։ Դավիթ Դ Շինարարը դարձրել է Շիո Մգվիմի կոթողը արքայական կալվածք և 1123 թվականում թելադրել է վանքին իր կանոնները։ Միացյալ վրացական թագավորության թուլացումը և անվերջ օտարերկրյա զավթիչների ներխուժումները վանքի անկման են բերել։ Որոշակի աշխուժություն է ունելցել վանքը էր որ վրաց թագավոր Գեորգի Է-ն (ղեկավարում էր 1446-1465 թթ.) տրամադրել է Շիո Մգվիմի վանքը Զեվդգինիձե-Ամիլախվարի ազնիվ ընտանիքին, որոնք մինչև 1810 թվականները օգտագործել են վանքի որպես ընտանեկան գերեզմանատուն։

1614-1616 թվականների պարսկական ներխուժման ժամանակ վանքը դատարկված է եղել պարսից շահ Աբբաս Ա կողմից։ Իշխան Գիվի Ամիլախվարին վերանորոգել է կոթողը 1678 թվականում, սակայն 1720 թ. օսմանյան գրավումը բերել է վանքի նաև մեկ անկման ժամանակաշրջանի։ Ամիլախվարու վերանորոգած վանքը, նորից ջարդված է եղել 1733, բայց արդեն պարիկների կողմից։ Հետագայում, վանքը վերանորոգվել է, ներսակողմը ձևափոխած է եղել XIX դարում, սակայն Շիո Մգվիմի վանք չի կարողացել վերադարյնել իր նախկին կարևոր դիրքը Վրաստանի հոգևոր կյանքում։ Խորհրդային ժամանակներում վանքը փակված է եղել, իսկ այսօր նա ձգում է բազմաթիվ զբոսաշրջիկների և ուխտագնացների։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրագանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • K’artuli Sabch’ota Entsiklopedia (Encyclopaedia Georgiana), Vol. 11, p. 6, Tb., 1987.