Շարլոտտա Ֆրյոլիխ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շարլոտտա Ֆրյոլիխ
Ծնվել էնոյեմբերի 28, 1698(1698-11-28)
ԾննդավայրՇվեդիա
Մահացել էհուլիսի 21, 1770(1770-07-21) (71 տարեկան)
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
Մասնագիտությունպատմաբան, բանաստեղծուհի, ֆիզիկոս և գյուղատնտես
ԱմուսինՅոհան Ֆունկ
Ծնողներհայր՝ Կարլ Գուստավ Ֆրյոլիխ

Շարլոտտա Ֆրյոլիխ (շվեդերեն՝ Charlotta Frölich, նոյեմբերի 28, 1698(1698-11-28), Շվեդիա - հուլիսի 21, 1770(1770-07-21)), շվեդ բանաստեղծուհի և պատմաբան։ Իր ժամանակի ամենաբեղուն հեղինակներից մեկն է եղել՝ զիջելով միայն Հեդվիգ Շառլոտ Նորդենֆլիխտին։ Երբեմն օգտագործել է Լոտտա Թրիվեն (Lotta Triven) կեղծանունը։ Հեղինակ է մի քանի քաղաքական աշխատությունների։ Ֆրյոլիխն առաջին կինն է, ում աշխատությունները հրատարակվել են Շվեդիայի գիտությունների ակադեմիայի կողմից։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շառլոտտա Ֆրյոլիխը կոմս Կարլ Գուստավ Ֆրյոլիխի (շվեդերեն՝ Carl Gustaf Frölich) և Բեատա Քրիստինա Կրոնստրյոմի (շվեդերեն՝ Beata Christina Cronström) դուստրն է։ 1735 թվականին նա ամուսնացել է Յոհան Ֆունկի (շվեդերեն՝ Johan Funck) հետ[1]։ Շարլոտտա Ֆրյոլիխը Եվա Մարգարետա Ֆրյոլիխի (շվեդերեն՝ Eva Margareta Frölich) զարմուհին է։

Ֆրյոլիխը մեծացել է Մերձբալթիկայում և ստացել լյութերական սպարտացու և կրոնական դաստիարակություն՝ շեշտը դնելով կրոնի, քրտնաջան աշխատանքի և շքեղության բացակայության վրա։ Շատ է կարդացել, գրել է, ուսումնասիրել պատմություն, զբաղվել տնային տնտեսությամբ, երգել օրհներգեր և Աստվածաշունչ։ Ենթադրվում է, որ բացի շվեդերենից խոսել է գերմաներեն, քանի որ հոր առաջին լեզուն գերմաներենն է եղել։ Երկար ժամանակ հրաժարվել է ամուսնությունից, որպեսզի իրեն նվիրի գյուղատնտեսությանը և հանքարդյունաբերությանը։ Օվերբոյում կալվածք է ունեցել, որտեղ չուգուն է արտադրել, ինչպես ամուսնությունից առաջ, այնպես էլ դրանից հետո։

Ստեղծագործական ուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրյոլիխի ստեղծագործությունները կարելի է բաժանել երկու շրջանի․ մինչև 1759 թվականը հրատարակել է հիմնականում դասագրքեր, իսկ 1762 թվականից (ընդմիջումից հետո, երբ տեսողությունը վատացել է) հիմնականում պատահական բանաստեղծություններ։ Հրատարակել է պատմության դասագիրք և ձեռնարկներ գյուղատնտեսության վերաբերյալ։ 1741 թվականին դարձել է առաջին կինը, ով տպագրվել է Գիտությունների ակադեմիայում՝ իր սեփական փորձի վրա հիմնված գյուղատնտեսության վերաբերյալ երեք աշխատություններով, երկրորդը եղել է Եվա Էկեբլադը (1748)։ Նրա պատմության մասին գիրքը հայտնի է դարձել 1759 թվականից և նոր հրատարակություններով լույս է տեսել արդեն 1817 թվականին։

1768 թվականին հրատարակել է երկու բանաստեղծություն քաղաքական բանավեճի մասին՝ Bisvärmen-ը և Poeme-ն։ Ֆրյոլիխն առաջարկներ է ներկայացրել մուրացկան երեխաների պետական խնամքի և կրթության վերաբերյալ։ Ֆրյոլիխն այն սահմանափակ թվով կանանցից է եղել, որոնցից վեցն ազատ ժամանակ բացահայտորեն մասնակցել են քաղաքական բանավեճերին իրենց անունով, այլ ոչ կեղծանունով, նրանք են՝ Էլիզաբեթ Շտիրնկրոնը և Աննա Անտուանետ Գիլենբորգը, Հեդվիգ Շառլոտա Նորդենֆլիխտը, Ֆրանսուազա Մարգարիտա Ժանիսոնը և Աննա Մարգարետ ֆոն Բրագները[2]։ Ֆրանսուազա Մարգարիտա Ժանիսոնի հետ նա իր դարի երկու կանանցից մեկն էր, ովքեր գաղափարներ էին մշակել, թե ինչպես պետք է պետությունը կառավարի տնտեսությունը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Gabriel Anrep (1858-1864)։ «Svenska adelns ättar-taflor / Afdelning 1. Abrahamsson - Granfelt /»։ Վերցված է 2019-04-08 
  2. Jon Hogdal (15 мая 2001)։ «1700-talets vittra fruntimmer ifrågasatte tidens normer» (շվեդերեն)։ Сайт Университета Уппсалы (Uppsala universitet)։ Վերցված է 2019-04-08 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ann Öhrberg (2001). Vittra fruntimmer. Författarroll och retorik hos frihetstidens kvinnliga författare. Stockholm: Gidlunds Förlag. ISBN 978-91-7844-330-7
  • Skuncke Marie-Christine, Tandefelt Henrika, red (2003). Riksdag, kaffehus och predikstol: frihetstidens politiska kultur 1766—1772. Skrifter / utgivna av Svenska litteratursällskapet i Finland, 0039-6842 ; 649. Stockholm: Atlantis. Libris 9002888. ISBN 91-7486-771-7