Շառլ-Մարի Վիդոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շառլ-Մարի Վիդոր
Charles-Marie Widor (2).jpg
Բնօրինակ անունֆր.՝ Charles-Marie Widor
Նաև հայտնի է որպեսAulétès
Ծնվել էփետրվարի 21, 1844(1844-02-21)[1][2][3][4][5]
Լիոն, Հուլիսյան միապետություն[6]
ԵրկիրՖրանսիա[7]
Մահացել էմարտի 12, 1937(1937-03-12)[1][8][3][4][5] (93 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա[6]
Ժանրերօպերա և սիմֆոնիա
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր, երգեհոնահար, music arranger, երաժշտության ուսուցիչ, երաժշտական քննադատ և համալսարանի պրոֆեսոր
Գործիքներերգեհոն
ԱշխատավայրՓարիզի երաժշտության ու պարի բարձրագույն դպրոց, Փարիզի երաժշտության ու պարի բարձրագույն դպրոց, Փարիզի Ֆոնտեբլո կոնսերվատորիա և Փարիզի կոնսերվատորիա
ՇրջանավարտRoyal Conservatory of Brussels
ԱնդամակցությունԳեղեցիկ արվեստների ակադեմիա
ԱմուսինMathilde de Montesquiou-Fézensac

Շառլ-Մարի Վիդոր, (ֆր.՝ Charles-Marie Widor, փետրվարի 21, 1844(1844-02-21)[1][2][3][4][5], Լիոն, Հուլիսյան միապետություն[6] - մարտի 12, 1937(1937-03-12)[1][8][3][4][5], Փարիզ, Ֆրանսիա[6]), ֆրանսիացի երգեհոնահար, կոմպոզիտոր և երաժիշտ-մանկավարժ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիդորի հայրը երգեհոնահար և երգեհոն պատրաստող է եղել, նա ընկերություն է արել XIX֊րդ դարի մեծ վարպետ, երգեհոնահար Արիստիդա Կավայե֊Կոլյայի հետ, որի առաջարկությամբ էլ Վիդորն ընդունվել է Բրյուսելի կոնսերվատորիան, որտեղ սովորել է երգեհոնահար Ժակ Նիկոլյա Լեմենսի և Ֆրանսուա Ժոզեֆ Ֆետիի մոտ։ Դասընթացի ավարտից հետո 1869 թվականին Վիդորը հրավիրվել է ժամանակավորապես զբաղեցնելու Փարիզի Սեն֊Սյուլպիս եկեղեցու երգեհոնավարի պաշտոնը՝ մահացած Լեֆեբյուրա֊Վելի փոխարեն և այդ պաշտոնում մնացել է մինչև 64 տարեկանը, չնայած նրա հետ այդպես էլ մշտական պայմանագիր չեն ստորագրել (1934 թվականին Վիդորին փոխարինել է նրա ամենանշանավոր աշակերտը՝ Մարսել Դյուպրեն)։

1890 թվականից Վիդորը եղել է երգեհոնի պրոֆեսոր, իսկ 1896 թվականից Փարիզի կոնսերվատորիայի կոմպոզիտոր։ Վիդորի աշակերտներից են եղել ֆրանսիական և համաշխարհային երաժշտության այնպիսի ներկայացուցիչներ, ինչպիսիք են Լուի Վերնը, Դարիուս Միյոնը, Էդգար Վարեզը, Ալբերտ Շվայցերը, Դիմիտրիե Կուկլինը[9]։

Ստեղծագործական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիդորի կոմպոզիտորական ժառանգությունը շատ մեծ է և ներառում է՝

  • երգեհոնի համար տաս սիմֆոնիաներ
  • չորս օպերա
  • մի շարք նվագախմբային ստեղծագործություններ (որոնցից ամենահայտնին է սիմֆոնիկ պոեմ «Վալպուրգյան գիշեր», դաշնամուրի և ջութակի կոնցերտը)։
  • երգեր և սիրերգեր

Սակայն Վիդորի ստեղծագործության հիմքը կազմում են երգեհոնային ծավալային գործերը, որոնք Վիդորն անվանել էր սիմֆոնիաներ (պայմանավորված նրանով, որ Կավայե֊ Կոլի կողմից անցկացված երգեհոնաշինության ռեֆորմը էականորեն մեծացրել է այդ գործիքի դիապազոնն ու արտահայտչական հնարավորությունները)։

Վիդորը տասնամյակների ընթացքում վերադարձել է իր սիմֆոնիայի երաժշտությանը. դրանցից մի քանիսը ներկայացվել է ութ տարբեր խմբագրմամբ։

Երգեհոնի համար գրված Վիդորի տաս սիմֆոնիաներից ամենանշանավորն ու հաճախ կիրառվողը հինգերորդն է (որն ավարտվել է հայտնի Տոկկատայով) և վեցերորդը (երկուսն էլ հրապարակվել են 1887 թվականին)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Base Léonoreministère de la Culture.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119009706 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  7. LIBRIS — 2012.
  8. 8,0 8,1 8,2 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  9. «Шарль Мари Видор — биография композитора. Концерты Видора в Москве: афиша на 2018 год, купить билеты»։ Վերցված է 2018-11-01 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]