Jump to content

Շառլ-Մարի Վիդոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Շառլ-Մարի Վիդոր
Բնօրինակ անունֆր.՝ Charles-Marie Widor
Ի ծնե անունֆր.՝ Charles-Marie Jean Albert Widor[1]
Նաև հայտնի է որպեսAulétès
Ծնվել էփետրվարի 21, 1844(1844-02-21)[2][3][4][…]
Լիոն, Հուլիսյան միապետություն[5][1]
Երկիր Ֆրանսիա
Մահացել էմարտի 12, 1937(1937-03-12)[2][4][6][…] (93 տարեկան)
Փարիզի 16-րդ շրջան, Փարիզ, Փարիզի շրջան[7]
Ժանրերօպերա և սիմֆոնիա
Մասնագիտությունդասական կոմպոզիտոր, երգեհոնահար, երաժշտական գործիքավորող, երաժշտության ուսուցիչ, երաժշտական քննադատ, համալսարանի դասախոս, ուսուցիչ և կոմպոզիտոր
Գործիքներերգեհոն
ԱշխատավայրՓարիզի կոնսերվատորիա, Փարիզի կոնսերվատորիա, Փարիզի Ֆոնտեբլո կոնսերվատորիա, Église Saint-François-de-Sales de Lyon? և Սեն Սյուլպիս
ԿրթությունԲրյուսելի թագավորական կոնսերվատորիա
ԱնդամակցությունԳեղեցիկ արվեստների ակադեմիա
ԱմուսինMathilde de Montesquiou-Fézensac?
Պարգևներ
Պատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ և Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ
Ստորագրություն
Ստորագրություն
 Charles-Marie Widor Վիքիպահեստում

Շառլ-Մարի Վիդոր (ֆր.՝ Charles-Marie Widor, փետրվարի 21, 1844(1844-02-21)[2][3][4][…], Լիոն, Հուլիսյան միապետություն[5][1] - մարտի 12, 1937(1937-03-12)[2][4][6][…], Փարիզի 16-րդ շրջան, Փարիզ, Փարիզի շրջան[7]), ֆրանսիացի երգեհոնահար, կոմպոզիտոր և երաժիշտ-մանկավարժ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիդորի հայրը երգեհոնահար և երգեհոն պատրաստող է եղել, նա ընկերություն է արել XIX֊րդ դարի մեծ վարպետ, երգեհոնահար Արիստիդա Կավայե֊Կոլյայի հետ, որի առաջարկությամբ էլ Վիդորն ընդունվել է Բրյուսելի կոնսերվատորիան, որտեղ սովորել է երգեհոնահար Ժակ Նիկոլյա Լեմենսի և Ֆրանսուա Ժոզեֆ Ֆետիի մոտ։ Դասընթացի ավարտից հետո 1869 թվականին Վիդորը հրավիրվել է ժամանակավորապես զբաղեցնելու Փարիզի Սեն֊Սյուլպիս եկեղեցու երգեհոնավարի պաշտոնը՝ մահացած Լեֆեբյուրա֊Վելի փոխարեն և այդ պաշտոնում մնացել է մինչև 64 տարեկանը, չնայած նրա հետ այդպես էլ մշտական պայմանագիր չեն ստորագրել (1934 թվականին Վիդորին փոխարինել է նրա ամենանշանավոր աշակերտը՝ Մարսել Դյուպրեն)։

1890 թվականից Վիդորը եղել է երգեհոնի պրոֆեսոր, իսկ 1896 թվականից Փարիզի կոնսերվատորիայի կոմպոզիտոր։ Վիդորի աշակերտներից են եղել ֆրանսիական և համաշխարհային երաժշտության այնպիսի ներկայացուցիչներ, ինչպիսիք են Լուի Վերնը, Դարիուս Միյոնը, Էդգար Վարեզը, Ալբերտ Շվայցերը, Դիմիտրիե Կուկլինը[8]։

Ստեղծագործական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիդորի կոմպոզիտորական ժառանգությունը շատ մեծ է և ներառում է՝

  • երգեհոնի համար տաս սիմֆոնիաներ
  • չորս օպերա
  • մի շարք նվագախմբային ստեղծագործություններ (որոնցից ամենահայտնին է սիմֆոնիկ պոեմ «Վալպուրգյան գիշեր», դաշնամուրի և ջութակի կոնցերտը)։
  • երգեր և սիրերգեր

Սակայն Վիդորի ստեղծագործության հիմքը կազմում են երգեհոնային ծավալային գործերը, որոնք Վիդորն անվանել էր սիմֆոնիաներ (պայմանավորված նրանով, որ Կավայե֊ Կոլի կողմից անցկացված երգեհոնաշինության ռեֆորմը էականորեն մեծացրել է այդ գործիքի դիապազոնն ու արտահայտչական հնարավորությունները)։

Վիդորը տասնամյակների ընթացքում վերադարձել է իր սիմֆոնիայի երաժշտությանը. դրանցից մի քանիսը ներկայացվել է ութ տարբեր խմբագրմամբ։

Երգեհոնի համար գրված Վիդորի տաս սիմֆոնիաներից ամենանշանավորն ու հաճախ կիրառվողը հինգերորդն է (որն ավարտվել է հայտնի Տոկկատայով) և վեցերորդը (երկուսն էլ հրապարակվել են 1887 թվականին)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 ծննդական
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 Base Léonore (ֆր.)ministère de la Culture.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 5,2 Archivio Storico Ricordi — 1808.
  6. 6,0 6,1 6,2 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  7. 7,0 7,1 7,2 https://www.sh6e.com/activites/histoire-du-6eme/les-personnalites/widor-charles-marie-un-grand-compositeur-un-grand-organiste-a-saint-sulpice
  8. «Шарль Мари Видор — биография композитора. Концерты Видора в Москве: афиша на 2018 год, купить билеты». Վերցված է 2018 թ․ նոյեմբերի 1-ին.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շառլ-Մարի Վիդոր» հոդվածին։