Շանթիդևա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շանթիդևա
Դիմանկար
Ծնվել էմոտ. 685[1]
Մահացել էմոտ. 763[1]
Մահվան վայրՀնդկաստան
Կրոնբուդդայականություն
ԵրկերBodhisattvacaryāvatāra?
Մասնագիտությունփիլիսոփա, բհիկու, գրող և թարգմանիչ
Shantideva Վիքիպահեստում

Շանթիդևա (սանսկր.՝ śāntideva «անդորրի աստվածություն», տիբեթերեն՝ ཞི་བ་ལྷ་ zhi ba lha, չին.՝ 寂天), VIII դարի նշանավոր հնդիկ մտածող, բուդդայական Նալանդա մենաստանի վանական։ Պատկանում է 84 բուդդայական մահասիթհերի թվին։ Նշանակալի ներդրում է ունեցել բուդդայական Մադհյամակա դպրոցի զարգացման մեջ։ Հեղինակ է «Բոթխիչարյա ավատարա» (Բոթհիսաթվայի ուղի) աշխատության, որտեղ մանրամասն ներկայացվում են բուդդայական ուսմունքի բազմաթիվ ասպեկտները` փիլիսոփայությունը, էթիկան, նպատակները, մեդիտացիայի եղանակները, արժեքները, ուխտը, վարքը և այլն։

Ըստ ավանդության ծնունդով արքայազն էր, սակայն թագադրության նախօրեին երազում տեսել է Մանջուրշի բոթխիսաթվային, որը նստել էր իր գահի վրա։ Այս երազից հետո հրաժարվել է գահից և գնացել է մենաստան` առանց բացահայտելու սեփական ծագումը։

Շանթիդևայի անձի և «Բոթխիչարյա ավատարայի» ստեղծման մասին ավանդվում է հետևյալ պատմությունը([2]):

Նալանդայի վանականների մոտ սովորություն կար ժամանակ առ ժամանակ հավաքվել և որևէ փիլիսոփակայան աշխատություն ընթերցել ու քննարկել։ Շանթիդևան վանականների շրջանում ուներ հիմար և անընդունակ մարդու համբավ։ Ահա հասավ երկասիրություն ընտրելու և ընթերցելու նրա հերթը։ Շանթիդևան հարցրեց, ինչ պետք է կարդա` սեփակա՞ն գրվածք, թե՞ մեկ այլ մարդու աշխատություն։ Վանականները որոշեցին կատակ խաղալ պարզամիտի վրա և առաջարկեցին նրան կարդալ իր հորինած երկը։ Եվ Շանթիդևան սկսեց կարդալ «Բոթխիչարյա ավատարան» որը դարձավ Մախայանայի ճանապարհի և Բոթհիսաթվայի իդեալի մասին մախայանա ուսմունքի համար նորմատիվային երկասիրություն։ Տեքստը կարդալու ընթացքում Շանթիդևան մտավ սամաթհի վիճակի մեջ, իսկ այնուհետև բարձրացավ օդ` հանկարծակի եկած և ափշած վանական եղբայրների առջև։ Այս դեպքից հտո այլևս ոչ ոք նրան ապուշ չէր համարում։

«Բոթխիչարյա ավատարա» գիրքն ընդգրկված է բուդդայական համալսարանների սկզբնական դասընթացների ծրագրերում։

Շանթիդևան ճանաչվել է բոթհիսաթվա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]