Շամսեդդին Մոհամմեդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Շամսեդդին Մոհամմեդ, պարսիկ բանաստեղծ։

Մոհամմեդի մասին առաջին հավաստի տեղեկությունները տրված են նրա «Դիվան»-ի նախաբանում։ Ծնվել է ոչ հայտնի ընտանիքում, ստացել է աստվածաբանական կրթություն։ Անգիր իմացել է Ղուրանը, որի համար էլ ստացել է «Հաֆեզ» («հիշողության մեջ պահող») անունը։ Մուբարիզ ադ Դինի (1354–58) գահակալության տարիներին Մոհամմեդը հարել է գահաժառանգ շահ Շուջային, որն ընդդիմացել էր հորը։ Այդ շրջանում Մոհամմեդը գրել է 8–10 գազել, որոնցում ծաղրել է Շիրազում գինին ու աշխարհիկ զվարճություններն պարգևող Մուբարիզ ադ Դինին։ Շահ Շուջայի տիրապետության (1358-1384) շրջանի իրադարձություններն իրենց արտացոլումն են գտել «Դիվան»-ի շատ բանաստեղծություններում, մի քանի գազել հիշեցնում է 1366 թվականին Մոհամմեդի շնորհազրկման մասին։ Մոզաֆերիդներից բանաստեղծը համակրել է միայն շահ Մանսուրին (1388—1392), որին և նվիրել է «Սաղինամե» պոեմը և 6 բանաստեղծություն։ 1928 թվականին պարսիկ գրասեր, Իալխալին հայտնաբերել է բանաստեղծի մահից 35 տարի հետո արտագրված «Դիվան»-ի ձեռագիրը, որն օգնել է հետագա տեքստաբանական հետազոտություններին։ «Դիվան» ունի 418 գազել, 5 մեծ քասիդներբող, 29 կիտա (ոչ մեծ «առիթով գրված բանաստեղծություն»), 41 ռուբայի և 3 մեսնևի։ Մոհամմեդը երգել է կյանքն իր ուրախություններով ու վշտերով, ծաղրել անդրաշխարհի դրախտային վայելքները։ Ընդվզելով մարդուն և նրա միտքը կաշկանդող պայմանականությունների դեմ՝ նա ստեղծել է սոցիալական կապանքներից ազատ մարդու կերպարը։ Մոհամմեդի ստեղծագործությունը պարսկական միջնադարյան քնարերգության բարձրագույն նվաճումն է։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 328 CC-BY-SA-icon-80x15.png