Շամպինյոն աղյուսակաձև

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շամպինյոն աղյուսակաձև
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Սնկեր
Ընտանիք Agaricaceae
Տեսակ Շամպինյոն աղյուսակաձև
Լատիներեն անվանում
Agaricus tabularis


Շամպինյոն աղյուսակաձև (լատ.՝ Agaricus tabularis), Agaricaceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

5-20 սմ տրամագծով, սպիտակ, սպիտակամոխրագույն գլխարկը կպչելիս դեղնում է։ Այն հաստ է և մսալի, կիսագնդաձև, երբեմն մեջտեղում տափակ է և ծածկված բրգաձև կամ աղյուսաձև թեփուկներով, ունի ծալված եզեր կամ հարթ է, հաճախ՝ ծածկոցի մնացորդներով։ Հաճելի սնկային համով և հոտով պտղամիսը սպիտակ է, կտրվածքում՝ վարդագույն։ Թիթեղները նեղ են, սկզբում՝ վարդագույն, հետագայում՝ մուգ շագանակագույն, գրեթե սև։ Սպիտակ, սպիտակավուն, կենտրոնական, թավշյա կամ մերկ ոտիկը 4-5 x 1-3 սմ է և կախված լայն, սպիտակ օղակներով։ Սպորափոշին մուգ շագանակագույն է։ Շագանակագուն, լայն օվալաձև սպորները 6,5-9 x 5,5-7 մկմ են[1]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Հյուսիսային Ամերիկան, Եվրոպան, Հարավային Կովկասը (Վրաստան, Հայաստան)։ Եվրոպայի մի շարք երկրներում հազվադեպ է հանդիպում։ Հայաստանում հայտնաբերված է Արագածի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Արխաշեն գետի ափ, Սևանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Սևանի շրջակայք, արոտավայրեր[1]։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանդիպում է վերին լեռնային գոտում՝ ալպիական մարգագետիններում, հողի վրա, արոտավայրերում, 2500-3500 մ բարձրության վրա, հունիս-հուլիս ամիսներին։ Հումուսային սապրոտրոֆ է, պտղամարմիններն ուտելի են[1]։

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վտանգված տեսակ է, որը Հայաստանում պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկի համապատասխան էկոհամակարգերի կազմում[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6