Շահան Նաթալի (արեւմտահայերէն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շահան Նաթալի
Shahan natalie.jpg
Ծնած է 1884
Ծննդավայր Խարբերդ, Հիւսէյնիկ գիւղ
Վախճանած է 18 Ապրիլ 1983
Վախճանի վայր Պոսթըն

Շահան Նաթալի (Յակոբ Տէր Յակոբեան (կեղծանունը՝ Նեմեսիս), 1884, Խարբերդ - 18 Ապրիլ 1983, Պոսթըն), հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրող եւ փիլիսոփայ։

Կենսագրութիւն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շահան Նաթալի ծնած է 1884 թուականի Արեւմտեան Հայաստանի Խարբերդ նահանգի Հիւսէյնիկ գիւղին մէջ: Որբացած է սուլթանական Թուրքիոյ մէջ իրականացուած հայկական կոտորածներու ժամանակ: Փոքր տարիքէն ուխտած է ուղղել իր ընտանիքին եւ իր ժողովուրդին հանդէպ կատարուած մեծ անիրաւութիւնը: Ուսանած է Կ. Պոլսի Պէրպէրեան Վարժարանէն ներս, բախտ ունենալով աշակերտելու ժամանակի լաւագոյն մանկավարժներէն Ռեթէոս Պէրպէրէանին: 1904 թուականին մեկնած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, ուսանած «Boston University College of Liberal Arts»էն ներս ուսումնասիրած է՝ օրէնք եւ իրաւունք եւ այսպէս գրած.

Aquote1.png Օրէնքները անբարոյութեան ծնողն են, անբարոյութիինն իսկ են[1]:
- Շահան Նաթալի
Aquote2.png


Շահան Նաթալին մահացած է 1983 թուականի Ապրիլ 18-ին, Պոսթըն:

Գրական Կեանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրող, պատմաբան ու վերլուծաբան, Նաթալի 1904-1914 թուականներուն հրատարակած է շարք մը գործեր «Շանթեր», «Ամպեր», «Սիրոյ Եւ Ատելութեան Երգեր», «Քաւութեան երգեր», «Վրէժի Աւետարան», եղած է խմբագիր ու աշխատակցած բազմաթիւ հանդէսներու, ինչպէս «Պայքար», «Փիւնիկ», «Շանթ», «Արծիւ», «Հայրենիք» եւ այլն:

Ազգային-քաղաքական Գործունէութիւն եւ Գործեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մաս կազմած Հայ բարեգործական ընդհանուր միութեան, անդամակցած է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, մասնակցած է «Նեմեսիս» (յունական դիցաբանութեան մէջ Հատուցման եւ Արդարութեան աստուածուհի, Ցեղասպանութեան հեղինակները ահաբեկելու ծրագիր) գործողութեան[2][3]:

Հայ ժողովուրդի մեծ ողբերգութենէն ծնած, հայութեան վերապրումի ուղիներու անհանգիստ որոնող, Շահան Նաթալի հաստատած է, թէ հայ ազգը ո՛չ միայն խօսքով, այլ մանաւանդ գործով պէտք է տիրանայ ապրելու իր իրաւունքին: Իր աշխատութիւններով, «Թուրքիզմը Անկարայէն Պաքու Եւ Թուրքական Օրիանթասիոն», «Թուրքերը Եւ Մենք»[4], հարստացրած է հայ քաղաքական միտքի պատմութիւնը:

Գործերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Թուրքիզմը Անգորայէն Բագու եւ Թրքական Օրիէնթասիոն» Աթէնք Նոր Օր, 1928 172 էջ:
  • «Թուրքերը եւ Մենք» Աթէնք Նոր Օր, 1928. 70 էջ։ Երկրորդ հրատարակութիւն՝ Պոսթըն, 1931, 93 էջ։ Երրորդ հրատարակութիւն՝ Երեւան, 1992:
  • «Ալեքսանդրապօլի Դաշնագրէն 1930-ի Կովկասեան Ապստամբութիւնները» 2 հատոր, Մարսէլ, Արաբեան Հրատարակչութիւն, 1934-1935:
  • «Երեւանի Համաձայնագիրը» Պոսթըն, 1941, 112 էջ:
  • «Գիրք Մատուցման եւ Հատուցման» Պէյրութ Օնիպար Հրատարակչութիւն, 1949, 134 էջ:
  1. «Այսպէս Սպաննեցինք»
  2. Յաւելուած, Պատկերազարդումներ
  • «Վերստին Յաւելուած -- Ալեքսանդրապօլի Դաշնագրի «Ինչպէ՞սն ու ինչո՞ւն» Պոսթըն, Պայքար, 1955, 144 էջ:
  • Natalie Shahan (2002) [1928]։ The Turks and Us (English)։ Արցախ: Փյունիկ հրատարակչություն 

Ստեղծագործութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Օրէնքի Եւ Ընկերութեան Զոհերէն» (կարճ պատմուածքներ), Պոսթըն, 1909. 63 էջ:
  • «Ամպեր» Պոսթըն, 1909:
  • «Սիրոյ Եւ Ատելութեան Երգեր» Պոսթըն, 1915, 165 էջ:
  • «Քաւութեան Երգեր» Պոսթըն, Հայրենիք 1915, 31 էջ (չափածոյ):
  • «Վրէժի Աւետարան», Նյու Յորք, 1918, 39 էջ:
  • «Ասլան Բէկ» Պոսթըն, Հայրենիք, 1918, 62 էջ (ողբերգութիւն երեք արարով):
  • «Քեզի» Պոսթըն, 1920, 116 էջ. սկսած է գրել 1904 թուականին (չափածոյ):

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին յղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]