Շակե Չոբա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շակե Չոբա
Ծնվել է1875
ԾննդավայրՇկոդեր, Ալբանիա
Մահացել է1954
Մահվան վայրՇկոդեր, Ալբանիա
ՔաղաքացիությունFlag of Albania.svg Ալբանիա
ԵրկերQ70925385?
Մասնագիտությունֆեմինիստ և ակտիվիստ

Շակե Չոբա (ալբ․՝ Shaqe Çoba, օրիորդական ազգանունը՝ Շիրոկա (ալբ․՝ Shiroka), ֆեմինիստուհի և սուֆրաժիստուհի: Նա հիմնել է «Ալբանացի կանայք» միավորումը (ալբ․՝ Gruaja Shqiptare), բարձր դասի կանանց կազմակերպություն, կարճ ժամանակ հրատարակված համանուն ամսագիր, որը լուսաբանում էր կանանց խնդիրները:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շակե Շիրոկան ծնվել է 1875 թվականի Շկոդեր քաղաքում, որն այդ ժամանակ գտնվում էր Օսմանյան Կայսրության Սկանդարի սանջակում: Նրա զարմիկը բանաստեղծ Ֆիլիպ Շիրոկան է: Նա Զագրեբի (Խորվաթիա) մենաստանի կաթոլիկ եկեղեցում ստացել է միջնակարգ կրթություն, ինչն այդ ժամանակ Ավստրո-Հունգարիայի նախկին մաս էր, որտեղ սովորել է իտալերեն, գերմաներեն և սերբախորվաթերեն: 1904 թվականին Շակեն Վենետիկում (Իտալիա) ծանոթացել է իր ապագա ամուսնու՝ Շկոդեր հայտնի ընտանիքից Նդոցեմ Չոբայի հետ: Հետագայում զույգը տղա է ունեցել[1]:

1920 թվականի օգոստոսի 3-ին Շակե Չոբան հիմնել և գլխավորել է Շկոդերի վերին դասի կանանց համար «Ալբանացի կինը» միավորումը որպես աջակցություն Ալբանիայի ազգային բանակին, որը պայքարում էր Հարավսլավիայի թագավորության ռազմական ուժերի դեմ, որոնք ներխուժել էին Ալբանիայի հյուսիս: Կազմակերպությունը նաև բարձրացրել է կանանց ազատագրման հարցը և հրատարակել է «Ալբանացի կին» ամսագիրը, որտեղ տպագրվել են զինվորներին և նրանց ընտանիքներին օգնելու համար նվիրատվություններ անողների անունները և գումարի չափը: Հրատարակությունը հրատարակել է բազմաթիվ հոդվածներ ալբանացի կանանց իրավունքների և պարտականություոնների վրա։ 1921 թվականի հուլիսին հաջորդ հրատարակումից հետո, ամսագիրը փակվեց[2]։

1937 թվականի նոյեմբերի 10-ին Շակե Չոբայի մասնակցությամբ կանանց ասոցիացիաները վերակազմավորվել են ազգային մակարդակով 150 կանանց մասնակցությամբ, որոնք պայքարում էին ժամանակի վերապրուկների, անգրագիտության դեմ, կանանց հագուստի բարելավման, մոր և մանկան առողջության պահպանման համար։ Նա խնամքով պահել է իր գործունեության մասին վկայությունները գրառումների և օրագրերի մեջ, որոնք 1954 թվականին նրա մահից հետո Չոբայի ընտանիքը պահպանել է[3]։

Ալբանիայի անկախության 90-ամյակի տոնակատարությունների ժամանակ՝ 2002 թվականի նոյեմբերին, Ալբանիայի նախագահ Ալբանիա Մոյսիուն հետմահու շնորհել է Շակե Չոբային Նայիմ Ֆրաշերիի շքանշան (ալբ․՝ Urdhri "Naim Frashëri") 1920-ականներին անկախության շարժմանը մասնակցելու համար՝ «ընդդեմ Ալբանիայի բաժանման և ալբանացի կանանց ազատագրման համար»[4]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Dibra Zenepe (2005)։ «Çoba, Shaqe (Marie)»։ in Haan Francisca de, Daskalova Krassimira, Loutfi Anna։ Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe : 19th and 20th Centuries։ New York: Central European University Press։ ISBN 978-963-7326-39-4 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Dibra, p. 99
  2. Dibra, pp. 99–100
  3. Familjet e mëdha: Familja Çoba
  4. Dibra, p. 100