Շաբ-Է-Յալդա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շաբ Է Յալդա
شب یلدا‎

ՏեսակԱզգային
ԱմսաթիվԴեկտեմբերի 20, 21 կամ 22
Տոնվում էԻրան Իրան
Ադրբեջան Ադրբեջան
Աֆղանստան Աֆղանստան
Քուրդիստան Քուրդիստան
Տաջիկստան Տաջիկստան
Թուրքիա Թուրքիա (քրդերի և ազերիների կողմից)
ԿրոնԻսլամ

Շաբ Է Յալդա (պարսկերեն՝ یلدا), Շաբ-Է Չելլե (պարսկերեն՝ شب چله), հնագույն իրանական[1] տոն, սկզբնապես նշվել է տարվա ամենաերկար գիշերվա օրը, այսինքն՝ ձմեռային արևադարձի նախօրեին։

1925 թվականին իրանական օրացույցի բարեփոխումից հետո, որը սեզոնային միջոցառումները կապակցեց օրացույցի օրերին, Յալդան նշվում է տասներորդ ամսվա (Դեյ) առաջին օրվա գիշերը։ Հաշվի առնելով տոների ամենամյա տեղաշարժերը՝ տոնը կարող է ձմեռային արևադարձից մեկ օրով շուտ կամ ուշ տոնվել։

Սեղանի ավանդական զարդարումը Շաբ է Յալդայի օրը

Սասանյան կայսրության անկումից և իսլամի տարածումից հետո այս տոնի նշանակությունը անկում ապրեց, Յալդան դարձավ ընտանեկան զրադաշտական տոն։ Ձմռան կեսին թարմ մրգերի օգտագործումը հիշեցնում է աշնանացանի պաշտպանության համար աստվածներին խնդրելու հնագույն սովորույթները։

13-րդ դարի վերջերին իրանական բանաստեղծ Սաադին իր Բուստանում գրել է՝ «Այս առավոտը չի բացվի, քանի դեռ չի վերջացել Յալդայի գիշերը»։

2008 թվականին հատուկ արարողության ժամանակ Յալդայի գիշերը պաշտոնապես ընդգրկվեց Իրանի ազգային գանձերի ցանկում։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Richter Joanne (2005)։ Iran, the culture։ New York: Crabtree Pub. Co.։ էջեր 18։ ISBN 0-7787-9317-6