Նևե Ցադիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Նևե Ցադիկ
Neve Ze.jpg
Կոորդինատներ: 32°3′41.2″ հս․ լ. 34°45′53.1″ ավ. ե. / 32.061444° հս․. լ. 34.764750° ավ. ե. / 32.061444; 34.764750
ԵրկիրԻսրայել Իսրայել
Հիմնադրված է1887 թ.
Մակերես0,1 կմ²
Բնակչություն3870 մարդ (2012)[1]
##Նևե Ցադիկ (Իսրայել)
Red pog.png

Նևե Ցադիկ (եբր.՝ נְווֵה-צֶדֶק‎), Թել Ավիվ-Յաֆֆա քաղաքի առաջին հրեական շրջանը, որը հիմնադրվել է 19-րդ դարում՝ քաղաքի պարիսպներից դուրս: 20-րդ դարի սկզբին եղել է զարգացող Թել Ավիվի մշակութային կենտրոնը: Իսրայել պետության կազմավորումից հետո՝ 1950-ական թվականներին, դարձել է նոր հայրենադարձների վերաբնակեցման կենտրոններից մեկը: 1970-ական թվականներին հաղթահարելով ամայացման տարիները՝ վերականգնվում է և 1990-ական թվականներին դառնում միաժամանակ առավել բոհեմային և արդիական: Զբոսաշրջիկներին գրավում է XIX-XX դարաշրջանի ոգով, պատմական շինություններով, արհեստավարժ վարպետներով, փոքր խանութներով և սրճարաններով:

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Նևե Ցադիկ» անվանումը եբրայերենից բառացի թարգմանությամբ նշանակում է «արդարության մենաստան»: Արտահայտությունը վերցված է Թանախից, Երեմիա մարգարեի գրքից, որտեղ «արդարության մենաստան» է կոչվում Ամենաբարձրյալը[2]: Սինոդային թարգմանությամբ գործածվել է «ճշմարտության կացարան» արտահայտությունը: Խոսքն ամբողջությամբ հնչում է այսպես. «Այսպես է ասում հրեաների Սավաոֆ աստվածը. այսուհետ, երբ Ես կվերադարձնեմ նրանց գերին, Հուդայի երկրի վրա և քաղաքներում տարածելու են նրա այս խոսքը. օրհնի քեզ Աստված, ճշմարտության կացարան, սուրբ լեռ»:

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

XIX դարավերջին Յաֆֆան բնակչության արագ աճ ունեցող կարևոր նավահանգստային քաղաք էր: Եթե 1806 թվականին Յաֆֆայում բնակվում էր ընդամենը 2500 բնակիչ, ապա 1860 թվականին նրանց թիվը հասավ մոտավորապես մինչև 5000-6000-ի, իսկ 1886 թվականին՝ մինչև 17000 մարդու[3]: Հրեական ներկայությունը քաղաքում վերականգնվեց 1817 թվականին և 1880 թվականին Յաֆֆայի հրեական համայնքը կազմում էր մոտավորապես 1000 մարդ: Քանի որ 1882 թվականից հենց Յաֆֆան դարձավ Առաջին ալիայի ընդլայնման կենտրոններից մեկը, համայնքն սկսեց սրընթաց զարգանալ և 1889 թվականին հաշվվում էր արդեն 3000 մարդ[4]: Քաղաքի վեց ու կես անգամ աճած բնակչությունը հիմնականում շարունակում էր ապրել ամրոցի պատերի սահմաններում, չնայած՝ 1878 թվականից դրանք սկսել էին աստիճանաբար քանդվել: 1888 թվականին ամրոցի պատերը վերջնականապես քանդվեցին[5]:

Առաջին փորձը. անհաջողություն Նևե-Շալի հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յաֆֆայի պատերի ներսում բնակչության աճի խտությամբ և դրան զուգահեռ բնակիչների կենսամակարդակի վատացումով պայմանավորված՝ սկսեցին քաղաքի պատերից դուրս նոր բնակավայրեր ստեղծելու փորձեր անել: 1886 թվականին «Էզրաթ Իսրայել» (Օգնություն Իսրայելին) բարեգործական կազմակերպության նախաձեռնությամբ արվեցին առաջին փորձերը: Կազմակերպությունը ղեկավարում էր Երուսաղեմից անվանի Էլազար Ռոկախ ընտանիքի սերունդը, որն այդ պահին ապրում էր Եվրոպայում: Հավաքված նվիրաբերության գումարով «Էզրաթ Իսրայելը» ձեռք բերեց նարնջի դաշտեր, որոնք գտնվում էին արաբական Մանշիա Маншия[en]շրջանից ոչ հեռու՝ Յաֆֆայից արևելք և դեպի Երուսաղեմ տանող ճանապարհի կողքին: Ապագա շրջանն ստացավ «Նևե Շալոն» անվանումը, սակայն պարզվեց, որ տարածքում ջրհոր[2] չկա: Մոտակա ակունքին հասնելու համար հավելյալ հողեր գնելու անհրաժեշտություն էր լինելու, ինչի համար գումար չէր մնացել: Շինարարությունը կասեցվեց, և, չնայած այդ շրջանը կառուցվեց, որը տեղի ունեցավ միայն տարիներ անց՝ 1890 թվականին[2]:

Նևե Ցադիկի հիմնադրման երկրորդ փորձ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1887 թվականին Յաֆֆայի հրեական համայնքի երիտասարդ ղեկավարը՝ Շիմոն Ռոկախը՝ Էլազար Ռոկախի փոքր եղբայրը, նախաձեռնեց երկրորդ փորձը: Մինչև 21 տարեկանը Շիմոն Ռոկախն ապրել էր Երուսաղեմում և ականատես էր եղել քաղաքի պարիսպների ներսում գտնվող վաղ հրեական թաղամասերի կառուցմանը: Նմանատիպ նախագիծ նա փորձում էր իրականացնել և այդ նոր տեղում: «Էզրաթ Իսրայելի անունից» նա դիմեց ազդեցիկ գործարար Ահարոն Շլուշին, որը Յաֆֆայից[6] հյուսիս հողատարածքներ ուներ: Շլուշին էր պատկանում նաև հին քաղաքի պատերից ներս գտնվող առաջին հրեական տներից մեկը՝ արաբական Մանշիա թաղամասում: Կա վարկած, որ Ահարոն Շլուշն առաջարկել է բնակեցման համար ձրի տարածքներ տալ, սակայն «Էզրաթ Իսրայելը» չի համաձայնել ընդունել այդ նվերը[7], «որպեսզի բնակիչներին չընտելացնեն բարեգործության», և հողերը վաճառվեցին իրենց արժեքի մեկ երրորդի գնով[7], ընդ որում՝ տրամադրված ողջ գումարը Ահարոն Շլուշը նվիրաբերեց սինագոգի[8] կառուցմանը: 20000 կանգուն (1,15 հա) հողամասի համար տերը ստացավ 2000 ֆրանկ[8]: Միևնույն ժամանակ վաճառողն առաջնորդվում էր ինչպես սիոնիստական մղումներով, այնպես էլ Յաֆֆայի պատերից ներս գտնվող իր հողատարածքների գները բարձրացնելու ցանկությամբ: Բացի այդ, գոյություն ուներ ամայացող հրեական հողերի զինված զավթման խնդիրը, և Ահարոն Շլուշը հույս ուներ այս ձևով ապահովել սեփական ունեցվածքը[9]: Նաև տարաժամկետ վճարման հնարավորություն ընձեռվեց՝ անհապաղ շինարարություն սկսելու պայմանով: Հողատարածքը գտնվում էր Շխեմ տանող ճանապարհից հյուսիս՝ ոչ հեռու այն հողերից, որտեղ չէր հաջողվել կառուցել Նևե-Շալոմ քաղաքը: Օսմանյան կայսրության օրենքը արգելում էր ոչ քաղաքացիներին՝ հողերի սեփականատեր լինել: Որպեսզի օրենքը շրջանցվեր, Նևե Ցադիկի կառուցման համար Ահարոն Շլուշի կողմից վաճառված հողերը փաստացի շարունակում էին պատկանել նրան: Սակայն իր կտակում նա կարգադրել էր հողատարածքները փոխանցել օգտագործողներին՝ առանց վարձավճարի կամ այլ ծախսերի[10]: 1887 թվականի ապրիլի 14-ին հիմնադրվեց[11] Նևե Ցադիկը: Շրջանը բաժանված էր 48 մասի՝ յուրաքանչյուրը 300 կանգուն տարածքով (172,5մ²), մնացած 5600 կանգուն հողերը օգտագործվեցին ճանապարհների և այլ հասարակական կարիքների համար: Յուրաքանչյուր հողակտորում տուն կառուցվեց: Ընդ որում, ամեն շաբաթ 48 բաժնետերերից յուրաքանչյուրը վճարում էր 2⅙ ֆրանկ, ինչը թույլ էր տալիս տարվա մեջ կառուցել 8[8] կամ 10 տուն[2]: Կառուցված տները խաղարկվում էին ձեռնարկության[8][2] անդամների միջև, ընդ որում, հաղթողները միաժամանակ պետք է խոշոր գումար վճարեին[8][11]: Բոլոր տները կառուցվում էին կցապատերով: Դա լրջորեն ապահովում էր գողությունից, ինչպես նաև օգնում էր արտակարգ պատահարի դեպքում հարևանների պատը[2] թակելով՝ արագ տեղեկացնել նրանց: Յուրաքանչյուր տուն երկու սենյակ ուներ, խոհանոց և զուգարան[7][2][11], երկու պատշգամբ[7], իսկ տան առջև՝ փոքրիկ խաղահրապարակ[11][7][2]՝ պաշտպանված բետոնե պատով[2]: Տները կառուցվել են ավազաքարից: Տանիքներն ի սկզբանե եղել են փայտից՝ ծածկված խճաքարի և ավազի խառնուրդով, սակայն մեծաթիվ արտահոսքերը հանգեցրին նրան, որ բոլոր տանիքները շուտով ծածկվեցին կղմինդրով: Միաժամանակ չկար կանաչապատ տարածքներին վերաբերող ծրագիր. չնայած սկզբից ևեթ նախատեսված էր մեծ թվով ծառերի ծառատունկ՝ արդյունքում տնկվեցին միայն եզակիները[2]: Այնուամենայնիվ, չնայած որոշ թերություններին՝ շրջանը հին Յաֆֆայից նշանակալիորեն տարբերվում էր բնակարանային պայմաններով, ինչպես նաև գեղագիտական տեսքով: Այն ժամանակվա թերթերը Նևե Ցադիկն անվանում էին «Փարիզյան թաղամաս»[11]:

Նախագծին մասնակցեց 48 ընտանիք՝ ներառյալ Շլուշ և Ռոկախ ընտանիքները: Թեպետ, իրականում, խոսքը Նևե-Շալոնի վերահիմնադրման փորձի մասին էր. թաղամասի ճակատագրի համար սնահավատ մտավախություն ունենալով՝ այն ստացավ նոր անուն՝ Նևե-Ցադիկ:

20-րդ դարի սկիզբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1907 թվականին Նևե Ցադիկին միացավ մոտակա Շաարեյ-Ախվա շրջանի մի մասը: Ավելի ուշ կլանվեցին Նևե-Շալոմը և Ախվա[12] շրջանի մնացած մասը: Լինելով առաջին քաղաքը Յաֆֆայի պատերից ներս և 1909 թվականին երևան եկած Թել Ավիվ քաղաքի նախակարապետը՝ Նևե Ցադիկը դարասկզբին շարունակում էր գլխավոր դեր խաղալ քաղաքի կյանքում: Այնտեղ դեռևս ապրում էին շատ ազդեցիկ մարդիկ, օրինակ՝ Մոշե Շլուշը, որը 1936 թ. ընտրվել է Թել Ավիվի քաղաքապետ, սակայն հեռացվեց պաշտոնից 10 օր անց[7][13]: Թաղամասի տներից մեկում հինգ տարի ապրել է սկսնակ գրող, ապագա Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Շայ Ագնոնը[14]: 1909 թվականին Նևե Ցադիկում կառուցվեցին առաջին ուսումնական հաստատությունները՝ Յաֆֆայի պատերից ներս. Հրեաների համաշխարհային միության դպրոցը տղաների և աղջիկների համար էր[15]: Նևե Ցադիկի Հրեաների համաշխարհային միության դպրոցում տղաների ուսուցումը ֆրանսերեն էր: Ուստի շատ ծնողներ, ովքեր ցանկություն ունեին, որ իրենց որդիները տիրապետեն եբրայերենին, նրանց տանում էին աղջիկների դպրոց: Այդ դպրոցում է սովորել ապագայում հայտնի դարձած նկարիչ և գրող Նախում Գուտմանը (որի հայրը՝ Սիմխա Բեն-Ցիոն, դասավանդում էր այդ դպրոցում), ինչպես նաև Իսրայելի երկրորդ վարչապետ Մոշե Շարեթը[10]: Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը որպես գրականագետների հավաքատեղի՝ ծառայում էր այսպես կոչված «Գրողների տունը»[16]: Երբ 1914 թվականին Նևե Ցադիկում բացվեց Թել Ավիվի առաջին կինոթատրոնը, քաղաքը երկար ժամանակ պահպանեց մշակութային կենտրոններից մեկի համարումը[17]: Միաժամանակ, երբ 1909 թվականին հիմնադրվում էր Թել Ավիվը, Նևե Ցադիկը «փոքր եղբոր» դեր էր խաղում: 1912 թվականին կրկին հիմնադրվող քաղաքը ջրամատակարարման պայմանագիր ստորագրեց՝ փոխարենը պահանջելով, որպեսզի Նևե Ցադիկն ինքնուրույն հոգա մաքրության և ճանապարհների բարեկարգության մասին: 1923 թվականին Նևե Ցադիկը ղեկավարող հանձնաժողովը սպառնում է «միասնականության» կազմալուծմամբ, ի նշան բողոքի՝ ընդդեմ Թել Ավիվի քաղաքապետարանում շրջանի ներկայացուցչական քվոտայի վերացման: Դրա արդյունքը եղավ Նևի Ցադեկի և Թել Ավիվի արագ միավորումը՝ որպես շարքային շրջանի՝ առանց հատուկ իրավունքների[18]: Մինչ այդ՝ անմիջապես Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, դեռևս անկախ շրջանի շատ երևելի բնակիչներ սկսեցին տեղափոխվել ավելի բարեկարգ Թել Ավիվ[11]:

20-րդ դարի երկրորդ կես[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արաբա-իսրայելական պատերազմի ժամանակ՝ 1948 թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին, Յաֆֆայում և նրա շրջակայքում ծանր մարտեր ծավալվեցին: Ճակատային գիծը ձգվում էր հրեական թաղամաս Նևե Ցադիկի և արաբական Մանշիայի միջև: Նևե Ցադիկում տեղակայված էին հրեական զորքերի մի քանի շտաբային բաժիններ և հենակետեր: Մարտերի արդյունքում շրջանը խիստ տուժեց, շատ շինություններ վերանորոգման կարիք ունեին:

1950-ական թվականների մահմեդական երկրների զանգվածային ալիան հաստատվելու համար տեղ էր պահանջում: Նևե Ցադիկի և Մանշիայի[7] կիսավեր տները տրամադրվեցին ոչ քմահաճ հայրենադարձներին: Շրջանը գնալով անկում էր ապրում: 1960-ական թվականներին օրակարգում դրված էր հին տների քանդման և շրջանի նոր ոճով վերակառուցման խնդիրը: Իշխանությունները նախատեսում էին այստեղ կառուցել Թել Ավիվի ֆինանսական կենտրոնը՝ Նյու-Յորքի[7] Մանհեթթենի նմանությամբ: Համընդհանուր քննարկումների և էնտուզիաստների ջանքերի արդյունքում՝ 1977 թվականին որոշում ընդունվեց վերականգնել քաղաքը՝ որպես պատմական հուշարձան[19][7]:

Նևե Ցադիկը 19-րդ դարի սկզբին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի վերականգնումը շարունակվում էր: Շինությունների մի մասը հայտարարվեցին որպես մշակութային հուշարձաններ: Թույլատրվեց մնացած շինությունները քանդել այն պայմանով, որ դրանք երկրորդ անգամ կկառուցվեն՝ պահպանելով շենքի նախնական ոճը և կհամապատասխանեն շրջանի արտաքին տեսքին[11]:
Նևե Ցադիկը և նրան հարակից շրջանները սկսում են էլ ավելի հռչակվել՝ որպես բարձր հասարակության բնակավայր: Ընդ որում, այստեղ բնակարանների գները 2000-ականներից մինչև 2015 թվականը աճել են հարյուրավոր տոկոսներով[20]:

XXI դարի սկզբին Նևե Ցադիկը հանդիսանում է հայտնի զբոսավայր զբոսաշրջիկների համար: Նրա փոքր տարածքում (այն ավելի քան երեք անգամ փոքր է Մոսկովյան Կրեմլի տարածքից) տեղակայված են մեծաթիվ հանգստավայրեր՝ հյուրանոցներ, սրճարաններ և ռեստորաններ, հագուստի և ոսկյա իրերի փոքր խանութներ, ինչպես նաև արհեստավորական խանութներ, արվեստի պատկերասրահներ և դիզայներական արվեստանոցներ: Նևե Ցադիկում գտնվում են երկու փոքր հյուրանոցներ՝ Դը Քազա Վաքանզե Լյուքշրի Սյուիթը «The Casa Vacanze Luxury Suite» և Նինա Սյուիթս Հոթել էնդ Քաֆեն «Nina Suites Hotel and Cafe»: 2011-ից 2015 թվականներին այստեղ գտնվում էր Վարսանո հյուրանոցը, սակայն 2015 թվականի ապրիլին ռուս միլիարդատեր Ռոման Աբրամովիչը գնեց շենքը և փակեց հյուրանոցը[20]: Անմիջապես Նևե Ցադիկում է գտնվում վեց սրճարանների և ռեստորանների շարքը, և էլի տասնյակ ռեստորաններ՝ շրջանի սահմանից ընդամենը հաշվված մետրեր հեռավորության վրա: Այստեղ են գտնվում նաև մոտ տասը ժամանակակից ոսկերչական խանութներ (և այդքան էլ կան հարևանությամբ)[21][22]:

Սահմաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շրջանի սահմանները հստակեցված չեն: Նևե Ցադիկին պատկանող տարածքն, անկասկած, հանդիսանում է Շաբազի փողոցի միջև ընկած հողատարածքը հյուսիս-արևմուտքում, Պինես փողոցը՝ հյուսիս-արևելքում, Վադի փողոցը՝ հարավ-արևելքում (այստեղով նախկինում անցել է դեպի Երուսաղեմ տանող երկաթուղին) և Մանշիայի ավտոկայանը՝ հարավ-արևմուտքում: Այս սահմաններում՝ արևմուտքից արևելք, տեղակայված են Նևե Շալոմի թաղամասերը, Ախվան և, ըստ էության, նախկին Նևե Ցադիկը, որը հետագայում ձուլվել է նրան, որը հիմա կրում է վերջինիս անվանումը[23]: Նևե Ցադիկի հյուսիսով և հյուսիս-արևելքով անցնում է Շաբազի շրջանը, որը միաժամանակ կազմված է մի քանի շրջաններից: Ուստի, Օալ-Մոշե սահմանային շրջանը կարող է պատկանել երկու շրջաններից ցանկացածին: Իսրայելի կենտրոնական վիճակագրական բյուրոն միավորում է Շաբազին և Նևե Ցադիկը մեկ ընդհանուր՝ Թել Ավիվ-533 «վիճակագրական տարածքի» մեջ: Այդ տարածքն այդպես էլ կոչվում է՝ Շաբազի-Նևե Ցադիկ[24]: Թել Ավիվի քաղաքապետարանը երեք վիճակագրական տարածքները միավորում է մեկ շրջանի մեջ՝ այն ուղղակի անվանելով Նևե Ցադիկ: Այդ սահմաններում շրջանի տարածքը կազմում է 91,3 հա: Դա մոտավորապես տասն անգամ մեծ էր մինչ այդ միավորված սահմանային երեք շրջաններից, որոնց մասին նշվում է նյութի սկզբում[25]:

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«էդեն» կինոթատրոն 1914 թվականին Նևե Ցադիկում իտալական «Պոմպեյի վերջին օրը» (կինոնկար, 1913) կինոնկարի ցուցադրությամբ բացվեց Թել Ավիվի առաջին կինոթատրոնը: «Էդենը» դարձավ քաղաքի XX դարի 20—30-ական թվականների մշակութային կենտրոններից մեկը: Այնտեղ ներկայացվում էին ոչ միայն կինոսեանսներ, այլև՝ օպերային և թատերական ներկայացումներ, համերգներ, դասախոսություններ և նույնիսկ՝ աղոթքներ: Հաշվի առնելով մերձծովյան քաղաքի կլիման՝ 1921 թվականին բացվեց ամառային դահլիճը՝ մեծ հաջողություն ունենալով հանդիսատեսների մոտ: 1930 թվականի մայիսին այստեղ կայացավ Թել Ավիվում առաջին հնչյունային ֆիլմի՝ Սոննի Բոյ ամերիկյան կինոնկարի պրեմիերան, իսկ 1932 թվականին՝ եբրայերենով նկարահանված առաջին լիամետրաժ խաղարկային ֆիլմի պրեմիերան՝ նկարահանված Պաղեստինում: «Թափառական Օդեդը»[26])Իր գոյության վերջին տասնամյակներում կինոթատրոնը մասնագիտանում էր հնդկական և թուրքական կինոնկարների վարձույթի մեջ: «Էդենը» որպես կինոթատրոն՝ գոյատևեց մինչև 1974 թվականը, ինչից հետո շենքն իբրև մշակութային հուշարձան վերականգնելու և պահպանելու նպատակով՝ գնվեց հրեական բանկերից մեկի կողմից, սակայն նախագիծն այդպես էլ չիրականացավ: 2013 թվականին շենքը լքված վիճակում էր [17]:
Eden Cinema Entrance.jpg
Աբուլաֆիա ընտանիքի տուն (Ագնոնի ձեղնահարկ) «Շլուշ 35» հասցեում գտնվող տունը, (Ռոկախ փողոցի անկյուն) համարվում է այն տունը, որի ձեղնահարկում է ապրել Շայ Ագնոնը, և որը նա նկարագրում է որպես գրող Խեմդաթի բնակավայր՝ «Շատ վաղուց[he]»[27]:
Abulafia House.jpg
Սյուզան Դալալի անվան բալետի և թատերական արվեստի կենտրոն Բալետային արվեստի կենտրոնը տեղավորված էր 1908 թվականին կառուցված երկու շենքում: [28]: Նրանցից առաջինում ի սկզբանե գտնվում էր դպրոցը Հրեական համաշխարհային միություն տղաների համար, երկրորդում՝ «Հովեվեյ Ցիոն» շարժման դպրոցն աղջիկների համար: Ժամանակի ընթացքում շինությունները դատարկվեցին և ամայացան: 1989 թվականին շինությունը հարակից տարածքի հետ միասին վերակառուցվեց լանդշաֆտային ճարտարապետի կողմից: Արոնսոն Շլոմո (ճարտարապետ)[he] Դրանից հետո այնտեղ տեղավորվեցին երկու բալետային խմբեր «Բաթ Շևա» և «Ինբալ»: Այսօր Կենտրոնում տեղավորված է նաև Օրնի Պորատ մանկապատանեկան թատրոնը: Այստեղ անց են կացվում բազմաթիվ բալետային մրցույթներ և փառատոներ: [29]:
PikiWiki Israel 9997 suzanne dalal center in tel aviv.jpg
Շլուշի կամուրջ Թել Ավիվի առաջին ժամանակակից կամուրջը: Հավանաբար 1905 թվականի (կամ ավելի վաղ) կառույց: Նևե Ցադիկից դեպի Յաֆֆա տանող երկաթուղային ճանապարհը անցնում էր կիրճի վրայով: 1892 թվականի վերջում կիրճում անց է կացվել Յաֆֆա-Երուսաղեմ երկաթուղին[29]:

Կամուրջի շինարարությունն ունի այսպիսին պատմություն. Նևե Ցադիկի հիմնադիրներից մեկը՝ Ահարոն Շլուշը, որն ապրում էր այդ շրջանում, ամեն օր պետք է գնար Յաֆֆա՝ աշխատանքի: Ուղևորություններից մեկի ժամանակ սայլակառքը չկարողացավ դուրս գալ կիրճից և շրջվեց: Ահարոն Շլուշը վնասվածք ստացավ: Այդ պատահարի մասին իմանալով՝ Յաֆֆայի կայմակամը հրամայեց կամուրջ կառուցել, ինչն էլ արեցին[30]:

1918 թվականին կամուրջը վերակառուցվեց, որպեսզի բրիտանական գնացքների նոր, ավելի բարձր վագոնները կարողանան անցնել նրա տակով: [31][30]:

PikiWiki Israel 8336 shlush bridgetel-aviv.jpg
'Նախում Գուտմանի արվեստի թանգարան '«Գրողների տուն» Քաղաքի հին՝ 1887 շինություններից մեկը, որում XX դարի սկզբին ապրել են մեծաթիվ գրողներ, մասնավորապես Ջոզեֆ Խայիմ Բրեները և Բարոն Դվորան: Շենքում է գտնվել նաև «Խա պոել-Խա-Ցաիր» թերթի խմբագրությունը[32]:

1998 թվականի մայիսից վերականգնված շենքում տեղավորվում է հայտնի հրեա նկարիչ, քանդակագործ, մանկագիր և նկարազարդող Նախում Գուտմանը[32]:

Գուտմանի թանգարանը Նևի Ցադիկում

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիման միջերկրածովյան: Ձմեռը տաք է և անձրևոտ (հունվարին՝ ամենացուրտ ամսին, միջին ջերմաստիճանը +13 աստիճան է ): Ձյուն հազվադեպ է տեղում. վերջին ձյունը դիտվել է 1950 թվականի փետրվարին: Ամառը երկարատև և տաք է: Ամենատաք ամիսը օգոստոսն է, նրա միջին ջերմաստիճանը +27 աստիճան է: Տեղումներ լինում են սեպտեմբերից մայիսն ընկած ժամանակահատվածում:

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Նևե Ցադիկ
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 26 30 32 36 40 43 43 41 35 39 35 26 43
միջին առավելագույնը (°C) 14,8 17,5 21,2 25,4 30,4 34,9 34,9 33,4 30,9 25,9 19,6 14,3 25,3
միջին ջերմաստիճանը (°C) 3,6 2,8 2,2 1,9 2,4 3,6 8,3 9,4 5,9 4,8 3,1 3,7 51,7
միջին նվազագույնը (°C) -1,6 0,4 3,4 7,2 12,1 16,9 20,0 19,3 15,5 8,6 2,1 -1,6 8,5
բացարձակ նվազագույնը (°C) -23 -21 -13 -7 -3 2 6 7 -1 -7 -20 -17 -23
տեղումների քանակը (մմ) 18 18 19 23 2 0 0 0 1 26 72 126 530

Նևե Ցադիկը մշակույթի մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շայ Ագնոնը՝ Նոբելյան մրցանակի գրականության դափնեկիրը, նկարագրում է Նևե Ցադիկը XX դարի սկզբում՝ «Տմոլ-Շիլշոմ» ինքնակենսագրական վեպում: (եբր.՝ תמול-שלשום‎, «Շատ վաղուց»)[33]. Ձեղնահարկի պատուհանից նկարագրելով տեսարանը, որտեղ ապրում էր, Ագնոնն անտեսում է Ահարոն Շլուշի[34]՝ դեմ դիմաց գտնվող տունը: Շլուշի տունը սկզբում ունեցել է միայն մեկ հարկ, և, հավանաբար, Ագնոնն իսկապես կարող էր իր ձեղնահարկից տեսնել ծովը: Ավելի ուշ կառուցվեց երկրորդ հարկը[35]:

Մյուս գիրքը, որի գործողությունները տեղի են ունենում Նևե Ցադիկում, Նախում Գուտմանի «Ավազների և երկնքի կապույտի միջև» (եբր.՝ בין חולות וכחול שמיים‎) ինքնակենսագրական գիրքն է, որը գրվել է նրա խոսքերով՝ Էխուդ Բեր Էզերի կողմից, և նկարազարդվել է անձամբ Գուտմանի կողմից:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.tel-aviv.gov.il/Transparency/DocLib4/%D7%A0%D7%95%D7%94%20%D7%A6%D7%93%D7%A7.docx
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 «Даты в истории города»։ Сайт города Тель-Авив (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-11 
  3. ««Тель-Авив — Яффо»»։ Challenge Tourism (եբրայերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-08-07-ին 
  4. Земля Израиля (Эрец-Исраэль). Исторический очерк. Период османского владычества (1517–1917)՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
  5. «Яффо»։ Энциклопедия Ynet (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  6. Shechter-Fiel, 2005, էջ 178
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 7,8 Томер Шлуш։ ««Экскурсия по Неве-Цедеку»»։ Блог Томера Шлуша (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Shlush, 1931, էջ 50
  9. Йозеф Элияху Шлуш[en] История моей жизни: 1870 — 1930 (иврит). — Тель-Авив, 1931.
  10. 10,0 10,1 Пинхас Бен-Шахар Еврейские кварталы до появления города // Дома Яффо-Тель-Авива рассказывают: история первого ивритского города (иврит). — Тель-Авив: Издательство Министерства обороны Израиля, 1990.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 Айелет Эйлон (2008-04-17)։ «Неве-Цедек: кварталы новых начинаний»։ Ynet (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  12. Shechter-Fiel, 2005, էջ 180
  13. «Мэр Тель-Авива Моше Шлуш»։ Сайт города Тель-Авив (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  14. «Дом Абулафия и Шая Агнона»։ Map to Name (եբրայերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2017-07-03-ին 
  15. «Suzanne Dellal Center»։ Map to Name (եբրայերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2017-07-03-ին 
  16. «О музее»։ Музей искусств Нахума Гутмана (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  17. 17,0 17,1 Яков Алехми (2007-07-26)։ «Древности Эдема: избранные места из истории первого кинотеатра в Тель-Авиве»։ Дом израильского кино (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  18. Району Неве-Цедек — 80 лет. «Мать Тель-Авива» на содержании у выросшей дочери(եբրայերեն) // Маарив. — 1967.
  19. «Общественный центр Неве-Цедек»։ Общественный сайт южных районов Тель-Авива (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  20. 20,0 20,1 Раз Смольский (2015-04-13)։ «Роман Абрамович приобрёл отель «Варсано» в Неве-Цедеке примерно за 100 миллионов шекелей»։ TheMarker[en] (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  21. «Неве-Цедек: Индекс»։ Map to Name (եբրայերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2017-07-03-ին 
  22. «Индекс фирм»։ Гид по Неве-Цедеку (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  23. Schechter-Fiel, 2008, էջ 180
  24. «Основные улицы и кварталы по «статистическим территориям»» (xls)։ Сайт Центрального статистического бюро Израиля (եբրայերեն)։ 2008։ Վերցված է 2019-03-14 
  25. Отдел стратегического планирования мэрии Тель-Авива։ «Буклет кварталов и районов 2014: Неве-Цедек» (docx)։ Мэрия Тель-Авива (եբրայերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  26. Аксельрод Натан՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում
  27. Shechter-Fiel, 2005, էջ 184—185
  28. Shechter-Fiel, 2005, էջ 182
  29. 29,0 29,1 Shechter-Fiel, 2005, էջ 184
  30. 30,0 30,1 Լեոն Լևիտաս (2014-02-13)։ «կամուրջ մեկ մարդու համար»։ ИСРАГЕО։ Վերցված է 2019-03-14 
  31. «Թել Ավիվ: Նևե Ցադիկ: Ահարոն Շլուշի փողոց»։ www.teleor.net։ Վերցված է 2019-03-14 
  32. 32,0 32,1 Shechter-Fiel, 2005, էջ 192
  33. Shechter-Fiel, 2005, էջ 176
  34. «Неве-Цедек — богемный культурный центр Яффы»։ Business Times (ռուսերեն)։ Վերցված է 2019-03-14 
  35. Shechter-Fiel, 2005, էջ 190

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Шехтер-Фил, Идит Ṭiyulim be-ʻiḳvot sofrim. — Tel Aviv: Yediʻot aḥaronot, 2005. — 274 p. — ISBN 9655117480
  • Baum, Inbad; Shari Giddens Helmer; Mike Rogoff; Shira Rubin Fodor's essential Israel. — 1st ed. — United States, 2017. — 522 p. — ISBN 9780147546777, 014754677X
  • Шлуш, Йозеф Элияху {{{заглавие}}}. — Тель-Авив, 1931.
  • Яари, Авраам Расширение Яффо и основание района Неве-Цедек (Фейвл Каанов) // Воспоминания о Земле Израильской (сборник) (иврит). — Отдел по делам молодёжи Всемирной сионистской организации, 1947. — Т. 2. — 1301 с.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]