Նուովո ամրոց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Նուովո ամրոց
Naples-Castel Nuovo.jpg
Տեսակդղյակ
Վարչական միավորՆեապոլ
ԵրկիրFlag of Italy.svg Իտալիա
Ճարտարապետական ոճԳոթիկա
Ընթացիկ
սեփականատեր
Կառլ I
Կայքwww.comune.napoli.it
Կոորդինատներ: 40°50′17.880000099988″ հս․ լ. 14°15′11.520000099999″ ավ. ե. / 40.83830000002777183° հս․. լ. 14.25320000002777832° ավ. ե. / 40.83830000002777183; 14.25320000002777832
Castel Nuovo (Naples) Վիքիպահեստում

Նուովո ամրոց (Նոր ամրոց, իտալ.՝ Castel Nuovo, նաև՝ Մասկիո Անջինո, իտալ.՝ Maschio Angioino), միջնադարյան ամրոց Նեապոլի կենտրոնում՝ Մունիսիպիո հրապարակի և քաղաքապետարանի շենքի դիմաց (Սան Ջակոմո պալատ): 1279 թվականին կառուցված ամրոցը քաղաքի ճարտարապետական գլխավոր կոթողներից մեկն է:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև 1266 թվականին Կառլ I Անժուացու գահին տիրելը՝ Նեապոլի թագավորության մայրաքաղաքը Պալերմոն էր: Կապուայի ամրոցը համարվում էր Նեապոլի թագավորական նստավայր: Երբ մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Նեապոլ, Կառլը հրամայեց պալատի համար կառուցել ծովից ոչ հեռու գտնվող նոր ամրոց: Ֆրանսիացի ճարտարապետների ղեկավարությամբ շինարարական աշխատանքներն սկսվեցին 1279 թվականին և ավարտվեցին երեք տարի անց:

Սիցիլիական ժամասացների պատերազմի պատճառով նոր ամրոցը չբնակեցվեց մինչև 1285 թվական, երբ Կառլը մահացավ և նրան փոխարինեց որդին՝ Կառլ II-ը: Նուովո ամրոցը շուտով դարձավ քաղաքի պատմական կենտրոն, որտեղ հաճախ տեղի էին ունենում հայտնի իրադարձություններ, օրինակ՝ 1294 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Հռոմի Կելեստինոս V պապը հրաժարական է տվել այս ամրոցի դահլիճում: Տասնմեկ օր անց Բոնիֆաս VIII-ը կարդինալ կոլեգիայի կողմից այստեղ ընտրվել է Հռոմի պապ և անմիջապես տեղափոխվել է Հռոմ՝ խուսափելու Անժուական իշխանությունից:

Նեապոլի Ռոբերտ թագավորի օրոք (թագավորել է 1309 թվականից) ամրոցն ընդլայնվել է՝ դառնալով արվեստի հովանավորչության կենտրոն: 1347 թվականին Հունգարիայի Լյուդովիկ I-ի զորքերը թալանել են ամրոցը և թագուհի Ջովաննա I-ի վերադարձից հետո ամրոցը վերականգնելու անհրաժեշտություն է եղել: Իրականացվող նոր աշխատանքների շնորհիվ թագուհին կարողացավ դիմադրել հունգարական երկրորդ պաշարումը: Հետագա տարիներին ամրոցը բազմիցս պաշարել են: 1399 թվականից այն եղել է Նեապոլի Վլադիսլավ թագավորի նստավայրը:

Արագոնների կառավարման օրոք (Ալֆոնսո V, 1442 թվական), ամրոցը նորոգվել է՝ դիմակայելու նոր հրետանուն: Քանդակագործ Ֆրանչեսկո Լաուրանան ստեղծել է հայտնի հաղթակամարը, որն ավելացվել է հիմնական դարպասին՝ նշելու Ալֆոնսոի մուտքը Նեապոլ: Ձևավորումն իրականացրել են քանդակագործներ Պերե Յոհանը և Գիլեմ Սագրերան, որոնց Ալֆոնսոն հրավիրել էր Կատալոնիայից:

Ամրոցի դահլիճներից մեկում է տեղի ունեցել Ալֆոնսոյի որդու՝ Ֆերդինանտ I-ի դեմ բարոնների կազմակերպած դավադրությունը, և թագավորը, բարոններին հրավիրելով տոնակատարության, փակել է դահլիճի բոլոր դռները, ձերբակալել և հետագայում մահապատժի ենթարկել բարոններին: Բարոնների սենյակը մինչև 2006 թվականը եղել է Նեապոլի քաղաքային խորհրդի նստավայրը:

1494 թվականին Ֆրանսիայի թագավոր Կառլ VIII-ի զորքերի կողմից Նեապոլի թալանման ժամանակ Թագավորությունը բռնակցվել է Իսպանիային, իսկ ամրոցը դարձել է կարևոր ռազմական ամրաշինություն: Այն եղել է իսպանացի թագավորների ժամանակավոր նստավայրը իրենց այցելությունների ժամանակ: Ամրոցը կրկին որպես նստավայր է օգտագործվել Կառլ III-ի, հետագայում նաև դուքս Ստեֆանո դի Կոնցայի կողմից: Վերջին անգամ ամրոցը վերանորոգվել է 1823 թվականին:

Հաղթական կամար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դարպասին ամրացված հաղթական կամարը

Միակողմանի սպիտակ մարմարե հաղթակամարը կառուցվել է 1470 թվականին՝ 1443 թվականին Ալֆոնսո Արագոնացու Նեապոլ մտնելու առթիվ: Այն գտնվում է ամրոցի արևմտյան երկու աշտարակների միջև: Հաղթակամարի դիզայնի հեղինակն է միլանցի ճարտարապետ Պիետրո դի Մարտինան կամ, ըստ Ջորջո Վազարիի, Ջուլիանո դա Մայանոն: Ժամանակակից հեղինակներն այն վերագրում են Ֆրանչեսկո Լաուրանային:

Կամարն ունի 35 մետր բարձրություն և խոյանում է երկու կամարների միջև[1][2]:

Մուտքի երկու կողմերում կորինթոսյան սյուներն են, առաջին մակարդակում քանդակված է Ալֆոնսոյի քառաձի մարտակառքը, որի քանդակագործներն են Իզայա դա պիզան, Մերլիանոն, Դոմենիկո Գաինին, Անդրեա Ֆիորենտինոն և Սիլվեստո դել՛Ակիլյան:Քանդակի ստեղծման աշխատանքներին մասնակցել են նաև արագոնցի քանդակագործներ: Կենտրոնում Արագոնի խորհրդանշով պատկերված է վահան: Ներքևի ֆրիզի վրա գրված է. ALFONSVS REX HISPANVS SICULVS ITALICUS PIVS CLEMENS INVICTUS վերևի ֆրիզին գրված է՝ ALFONSVS REGUM PRINCEPS HANC CONDIDIT ARCEM

Վերևի երկրորդ կամարը շրջապատված է առյուծներով և չորս որմնախորշերով, որտեղ կան Ալֆոնսոյի արժանիքները պատկերող արձաններ, որոնց վերևում կամարաձև ճակատաքարն է[3][4]: Հաղթակամարի գագաթին Ալֆոնսոյի արձանն է:

Կամարն անցնելով՝ մտնում ենք բրոնզե դարպասներով հրապարակ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. A handbook for travellers in southern Italy, Seventh Edition (1873), By John Murray (Firm), page 97-98.
  2. Liberatore, R. page 9
  3. Real Museo Borbonico, Volume 13, By Raffaele Liberatore, Stamperia Reale (1843), Antonio Niccolini, Editor, page 1-35.
  4. John Murray handbook page 97.