Նորայր Ադալյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նորայր Ադալյան
Ծնվել էհուլիսի 30, 1936(1936-07-30) (82 տարեկան)
ԾննդավայրՍիմֆերոպոլ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունգրականագետ, թարգմանիչ, խմբագիր և արձակագիր
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր
ԱնդամակցությունՀայաստանի գրողների միություն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ԱշխատավայրՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտ և Գրական թերթ
ՊարգևներՀայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ և Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մրցանակ
Նորայր Ադալյան Վիքիդարանում

Նորայր Մարտիրոսի Ադալյան (հուլիսի 30, 1936(1936-07-30), Սիմֆերոպոլ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2009)[1], Հայաստանի գրողների միության անդամ 1966 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1966 թվականից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Սիմֆերոպոլ քաղաքում (Ղրիմ1960 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժինը։ 1961-1962 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող։ 1966 թվականին «20-30-ական թվականների սովետահայ պատմվածքը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1982-1986 թվականներին եղել է «Գրական թերթի» գլխավոր խմբագիրը։

Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Շոգ ամառ» (Երևան, 1968), «Խաղաղ զորանոցներ» (Մոսկվա- 1979), «Թխակարմիր ձի» (Երևան, 1984), «Վկան» (Մոսկվա, 1987) գրքերը։

Նրա պատմվածքները թարգմանվել են նաև վրացերեն, բելառուսերեն, լատիշերեն, բուլղարերեն, սլովակերեն, անգլերեն, գերմաներեն, Հնդկաստանի մի քանի լեզուներով[2]։ Պատմվածքների հիմքով նկարահանվել է «Վերջին կիրակին» գեղարվեստական կինոնկարը (1984)։ Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնում բեմադրվել են Նորայր Ադալյանի «Ներկաներ և բացականեր» (1985), «Սպանության վկաները» (1991), «Կինը և Տղամարդը» (1997) պիեսները, «Գարուն» ամսագիրը 1994 թվականի մարտյան համարում ընթերցողին ներկայացրեց գրողի «Սև և սպիտակ ստեղներ» դրաման[3]։

Պարգևներ, մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դերենիկ Դեմիրճյանի անվան մրցանակի 1981 թվականի դափնեկիր («Մենախոսության ժամեր» պատմվածքների ժողովածուի համար)։
  • Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մրցանակ («Սև քառակուսի կարմիր անապատում» վեպի համար), 2009[4]։
  • ՀԳՄ Հովհաննես Թումանյանի անվան մրցանակ «Աշնանային շրջան» պիեսների համար, 2017 թ.[5]

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ետ մի նայիր (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 168 էջ։
  • Կարկանդակները (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 12 էջ։
  • Շոգ ամառ (վիպակ), Երևան, «Հայաստան», 1965, 152 էջ։
  • Արագածի ձյուները (պատմվածքներ), Երևան, «Հայաստան», 1967, 116 էջ։
  • Սովետահայ պատմվածք (մենագրություն), Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատարակչություն, 1968, 233 էջ։
  • Խաղաղ զորանոցներ (վեպ), Երևան, «Հայաստան», 1973, 292 էջ։
  • Քննադատության ժամանակը (հոդվածների ժողովածու), Երևան, «Սովետական գրող», 1977, 352 էջ։
  • Մենախոսության ժամեր (պատմվածքներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1981, 304 էջ։
  • Կապույտ Երզնկա (պատմվածքներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1985, 183 էջ։
  • Ընտիր երկեր, 1986։
  • Ճամփաներ և ճամփորդներ (գրականագիտական հոդվածներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1988, 256 էջ։
  • Եփրատ, 1990։
  • Վահան Թոթովենց. կենսապատում, 1992։
  • Սփյուռքի բարեկամիս, 1995։
  • Դավայաթաղ, 1997։
  • Ապոկալիպսիս, Լոս Անճելես-Գալիֆորնիա, Արաքս տպարան, 1999։
  • Թաղման թափոր (պատմվածքներ), Երևան, «Վան Արյան», 2000, 136 էջ։
  • Տեսիլք (վիպակ), Երևան, ՀԳՄ հրատարակչություն, 2004, 90 էջ։
  • Մրջնանոց (վեպ), 2006։

Ն. Ադալյանի կատարած թարգմանությունները (ռուսերենից)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռյունոսկե Ակուտագավա, Թավուտում (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 61 էջ։ Բովանդակությունը՝ Ռասյոմոնի դարպասը; Տարօրինակ պատմություն; Օրիորդ Ռոկամոնիան; Թավուտում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
  2. Գրական տեղեկատու։ Երևան: «Սովետական գրող»։ 1986։ էջ էջ 21-22 
  3. Նորայր Ադալյան (1999)։ Ապոկալիպսիս։ Լոս Անճելես-Գալիֆորնիա: Արաքս տպարան։ էջ շապիկի 4-րդ էջ 
  4. Հանրապետության Նախագահի մրցանակ շնորհելու մասին
  5. ««ՀՐԱՆՏ ԵՎ ՄԱՆՈՒՇԱԿ ՍԻՄՈՆՅԱՆ» ԳՐԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՄՐՑԱՆԱԿԱԿԻՐՆԵՐ-2017 «  Հայաստանի Գրողների Միություն»։ wua.am։ Վերցված է 2018-02-09 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]