Ննգի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղական համայնք
Ննգի
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
Մակերես2348,7 կմ²
ԲԾՄ1058 մետր
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն334 մարդ (2015)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտիUTC+4
##Ննգի (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png

Ննգի, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում: Վարանդայի հնագույն բնակավայրերից է[1]:

Աշխարհագրական դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ննգին Մարտունու շրջկենտրոնից գտնվում է 22 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 20 կմ հեռավորության վրա: Համայնքը լեռնային է, ունի 2348,7 հա տարածք, որից 1585,04 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 595,65 հա` անտառային հողեր են։ Ննգի համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Խանաշեն գետի վտակը։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ` անասնապահությամբ և հողագործությամբ: Համայնքում գործում է գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 36 աշակերտ: Համայնքի տարածքում առկա են գաբրո-պորֆիրիտի հանքային պաշարներ:

Գյուղը, երեք կողմից շրջափակված է անտառապատ լեռներով, ինչի շնորհիվ հիմնովին պաշտպանված է տարբեր տեսակի տոթակեզ ու սառնաշունչ հոսանքներից, որի շնորհիվ ունի առողջարար կլիմա։ Ննգիի հյուսիսում է Ծառեխի լեռնաշղթան, հյուսիս-արևմուտքում՝ Պլպուզտի լեռնաշղթան, արևմուտքում՝ Բովուրխանի սարերը, իսկ հարավ-արևելքում՝ Ղավախանի լեռն է և Շուքա վանքը։

Երկու բլուրների վրա, պայտաձև գոգավորության մեջ է այժմյան Ննգին: Այն ծածկված է պտղատու այգիներով, աղբյուրներով, անտառներով, բազմաթիվ հուշարձաններով։

Ննգին հայտնի է նաև որպես բրուտագործական հնադարյան կենտրոններից մեկը։ Բրուտանոցը գտնվում է գյուղական գերեզմանատնից ոչ այնքան հեռու՝ պտղատու այգու մեջ՝ կավի հանքավայրի մոտ[2]։

Ննգիի ձորում կան սրբատաշ քարեր, վիմագրեր, խաչքարներ, խոյակներ, որոնք պոկվել և ներքև են գլորվել եկեղեցիների, բերդերի և բնակավայրերի պատերից: Վերաշինված կամ նոր կառույցված գյուղերն այստեղ ունեցել են Ննգի, Զամյաթ, Ննգիջան, Մկնակերտ անունները:

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուրբ Օջախ հնավայրում պահպանվում է մեծաքանակ պատկերաքանդակներով, տապանագրերով գերեզմանատունը: Մեկ այլ հանգստարան էլ գտնվում է Ծառեխ լեռան «Ըլաջա ջրի» տարածքում: Ճընթըռմիխաչի, Ըրցախպյուրի, Մկնակերտի մոտակայքում նույնպես նկատվել են հնագույն գերեզմանատներ:

Ննգիի գյուղամիջում է գտնվում Սբ. Աստվածածին եկեղեցին: Այն հատկանշական է չորս սյուներով, մեծ ու փոքր խորաններով, կամարներով, պատերի մեջ ամրեցված խաչքարներով և վերմագրերով: Շինարարական արձանագրությունների համաձայն եկեղեցին կառուցվել է 1858 թվականին, սակայն տեղում պահպանված հնագույն հոշարձանները վկայում են, որ եկեղեցին նախկինում եղածի վրա է կառուցվել:

Այժմ ավերակ դարձած Սբ, Լուսավորիչ եկեղեցին գտնվում է Ծառեխ լեռան ոստին: Այդ ավերակների վրա մեծ ուշադրություն է գրավում 1225 թվականի ՈՀԴ խաչքարը:

Ննգիում արտադրական բնույթի բազմաթիվ հուշարձաններ են հանդիպում: Ղարաբաղի պատմության մեջ կարևոր առիթով հիշվում է Ննգիջանի ջրաղացը: Ըստ ականատեսների և տպագիր աղբյուրների, այստեղ ընդհատակյա տպարան է գործել:

Ննգին նաև բրուտագործական հնադարյան հայտնի կենտրոնների մեկն է: Բրուտանոցը գտնվում է գյուղական գերեզմանատնից ոչ հեռու[2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Մկրտչյան Շ. Մ. (1985)։ Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները։ Երևան: «Հայաստան»։ էջեր 155–156։ ISBN 490202000 
  2. 2,0 2,1 Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները, Շահեն Մկրտչյան, Հայաստան հրատարակչություն, Երևան-1985

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.