Նյարդաթուլություն

Նյարդաթուլություն, նևրասթենիա (նեյրո․․․ և հուն. άσθένεια – թուլություն), նևրոզների խմբի հիվանդություն, որի դեպքում նյարդային համակարգի գործունեության թուլությունն արտահայտվում է դյուրագրգռելիությամբ, հոգնածությամբ, ֆիզիկական և մտավոր երկարատև լարվածությանը դիմանալու ունակության կորստով։ Նկարագրել է ամերիկացի բժիշկ Դ․ Բիրդը (1869)։

Նյարդաթուլությունը սովորաբար առաջանում է պսիխոգեն գործոնի (հոգեկան տրավմայի), գերլարված աշխատանքի ու ֆիզիոլոգիական զրկանքների (քրոնիկական անքնություն, հանգստի բացակայություն և այլն) զուգակցումից։ Նպաստում են նաև օրգանիզմի դիմադրողականության անկումը, վարակիչ հիվանդությունները, թունավորումները (ալկոհոլամոլություն, ծխել), ներզատիչ գեղձերի հիվանդությունները, անբավարար սնուցումը և այլն։ Նույնիսկ ամենաչնչին ազդակներն առաջացնում են հիվանդների գրգռման բուռն, հաճախակի ռեակցիաներ, որոնք սակայն երկարատև չեն։ Հիվանդը դառնում է լացկան, անզուսպ, անհամբեր, ճղճիմ։ Առաջանում է էմոցիոնալ անկայունություն, ցրվածություն, հիշողության թուլություն։ Ծանր դեպքերում կարող է առաջանալ հյուծվածության դեպրեսիա, հիվանդը դառնում է մռայլ, դանդաղաշարժ, անտարբեր ամեն ինչի նկատմամբ։ Մշտական ախտանշանը քնի խանգարումն է (քունը մակերեսային է, տագնապալից երազներով լի)։ Ախորժակն ընկնում է, առաջանում է գխտոց, այրոց, փորկապություն, ստամոքսի շրջանում ծանրության զգացում, հաճախակի գլխացավեր, սրտխփոց, սեռական ֆունկցիաների խանգարումներ, վեգետատիվ երևույթներ՝ առատ քրտնարտադրություն, կայուն կարմիր մաշկագիր, մատների դող և այլն։

Տարբերում են նյարդաթուլության 3 շրջան

1. սկզբնական (հանդիպում է հաճախ), արտահայտվում է գրգռողականության և դրդողականության բարձրացմամբ (հիպերսթենիկ նյարդաթուլություն),
2. միջանկյալ՝ բնորոշվում է գրգռելի թուլությամբ,
3. երրորդ շրջանի (հիպոսթենիկ նյարդաթուլություն) ախտանշաններն են՝ թուլությունը, հյուծվածությունը, անտարբերությունը, քնկոտությունը և ընկճվածությունը։

Բուժումը

Սկզբնական շրջանում աշխատանքի և հանգստի ռեժիմի կարգավորում, էմոցիոնալ գերլարվածության պատճառների վերացում, օրգանիզմը և նյարդային համակարգը ամրապնդող միջոցներ (վիտամիններ, բրոմի պատրաստուկներ), սեդուքսեն, մեպրոբամատ, ինսուլին, հոգեթերապիա։ Անհրաժեշտության դեպքում՝ աշխատանքի բնույթի փոփոխություն։ Ծանր դեպքերում՝ ստացիոնար բուժում։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 312)։