Նիկոլայ Լոբաչևսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Նիկոլայ Լոբաչևսկի
НиколайЛобачевский
Lobachevsky.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 20 (դեկտեմբերի 1), 1792[1]
Նիժնի Նովգորոդ[2]
Մահացել է փետրվարի 12 (24), 1856[1][3] (63 տարեկանում)
Կազան[2]
Գերեզման Արսկոե գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) The Imperial Kazan University
Գործունեության ոլորտ երկրաչափություն, հանրահաշիվ, մաթեմատիկական անալիզ, հավանականությունների տեսություն և Եռանկյունաչափություն
Անդամակցություն Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Կազանի Դաշնային համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին ռուսերեն[4]
Գիտական ղեկավար Johann Christian Martin Bartels[5]
Հայտնի աշակերտներ Joseph A. Bolzano, Նիկոլայ Զինին, Alexander Popov և Erast Yanishevsky
Պարգևներ Սուրբ Աննայի Առաջին Փառքի շքանշան, Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան, Սուրբ Աննայի 3-րդ աստիճանի շքանշան, Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան, Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշան, Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշան, Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան և Սուրբ Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան
Ստորագրություն
Nikolay Lobachevsky signature.jpg
Nikolai Lobachevsky Վիքիպահեստում

Նիկոլայ Իվանի Լոբաչևսկի (ռուս.՝ Николай Иванович Лобачеевский, նոյեմբերի 20 (դեկտեմբերի 1), 1792[1], Նիժնի Նովգորոդ[2] - փետրվարի 12 (24), 1856[1][3], Կազան[2]), ռուս մաթեմատիկոս։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նիկոլայ Լոբաչևսկին 1807 - 1811 թթ. ուսանել և ապա դասավանդել է Կազանի համալսարանում, որտեղ 1816 թ. ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1820 - 1822 թթ. եղել է այդ համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի դեկան, 1827 - 1846 թթ.՝ ռեկտոր։ 1830 թ. Լոբաչևսկին հրատարակել է իր նոր ստեղծած երկրաչափության հիմունքները, որոնք թերևս սկզբում չնդունվեցին, բայց հետագայում մեծ ազդեցություն ունեցան XIX դարի մաթեմատիկական մտածողության վրա։

Նիկոլայ Լոբաչևսկին աշխատանքներ ունի հանրահաշվի, մաթեմատիկական անալիզի, հավանականությունների տեսության, մեխանիկայի, ֆիզիկայի, աստղագիտության վերաբերյալ։ Լոբաչևսկին ստեղծել է նոր՝ Էվկլիդեսյանից տարբեր երկրաչափություն՝ Լոբաչևսկու երկրաչափությունը, որն արմատապես փոխեց տարածության բնույթի մասին մինչ այդ իշխող պատկերացումները և մեծապես խթանեց մաթեմատիկական մտածողության զարգացմանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Лобачевский Николай Иванович, Лобачевский Николай Иванович // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) — Т. 14 : Куна — Ломами. Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Русский биографический словарь
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119131858 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  5. Mathematics Genealogy Project Ստուգված է օգոստոսի 10-ին 2016:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2008, էջ 403

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]