Նիկոլայ Բուխարին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նիկոլայ Բուխարին
Николай Бухарин
Bucharin.bra.jpg
Դրոշ
Կոմունիստական ինտերնացիոնալի գործկոմի գլխավոր քարտուղար
նոյեմբեր, 1926 - ապրիլ, 1929
Նախորդող Գրիգորի Զինովև
Հաջորդող Վյաչեսլավ Մոլոտով
Դրոշ
«Պրավդա» թերթի գլխավոր խմբագիր
նոյեմբեր, 1918 - ապրիլ, 1929
Նախորդող Իոսիֆ Ստալին
Հաջորդող Միխայիլ Օլմինսկի
Դրոշ
(13-րդ, 14-րդ, 15-րդ) Քաղբյուրոյի անդամ
Դրոշ
(8-րդ, 9-րդ, 10-րդ, 11-րդ, 12-րդ) Քաղբյուրոյի թեկնածու անդամ
 
Կուսակցություն՝ Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցություն
(բոլշևիկներ)
(1906–1918)
Ռուսաստանի կոմունիստական կուսակցություն
(1918–1937)
Կրթություն՝ Մոսկվայի 1-ին գիմնազիա և Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, փիլիսոփա, լրագրող և գրող
Դավանանք աթեիզմ
Ծննդյան օր 1888 հոկտեմբերի 9
Ծննդավայր Ռուսաստան Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն
Վախճանի օր 15 մարտի 1938(1938-03-15) (տարիքը 49)
Վախճանի վայր Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Կոմմունարկայի կրակահրապարակ, ՌԽՍՖՀ, ԽՍՀՄ
Գերեզման Կոմմունարկայի կրակահրապարակ
Թաղված Կոմմունարկայի կրակահրապարակ
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Ամուսին Աննա Լարինա
Զավակներ Սվետլանա Լարինա
Յուրի Լարին

Նիկոլայ Իվանովիչ Բուխարին (ռուս.՝ Николай Иванович Бухарин, սեպտեմբերի 27 (հոկտեմբերի 9), 1888, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - մարտի 15, 1938(1938-03-15)[1][2][3][…], Կոմմունարկայի կրակահրապարակ, Լենինսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), բոլշևիկ հեղափոխական, խորհրդային պետական գործիչ, մարքսիստ փիլիսոփա և հեղափոխական տեսության բազմաբեղուն հեղինակ, ՀամԿ(բ)Կ ԿԿ անդամ (1917-1934), ԿԿ թեկնածու անդամ (1934-1937), ՌԿ(բ)Կ ԿԿ քաղբյուրոյի թեկնածու անդամ (1919-1924), ԽՄԿԿ ԿԿ քաղբյուրոյի անդամ (1924-1929), ՌԿ(բ)Կ ԿԿ Կազմբյուրոյի թեկնածու անդամ (1923-1924)։

Հեղափոխական գաղափարների համար վեց տարի անցկացրել է տարագրության մեջ, որտեղ ծանոթացել է Վլադիմիր Լենինի և Լև Տրոցկու հետ[4][5][6]։ 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո վերադարձել է Մոսկվա և բոլշևիկյան ֆրակցիայում զբաղեցրել բարձր պաշտոններ։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո նշանակվել է բոլշևիկյան «Պրավդա» թերթի գլխավոր խմբագրի պաշտոնը։

Մինչև 1921 թվականը բոլշևիկյան կուսակցության մեջ ներկայացրել է ձախ կոմունիստական թևը։ «Նոր տնտեսական քաղաքականության» (նովայա էկոնոմիչեսկայա պոլիտիկա, ՆԷՊ) աջակցմամբ գլխավորել է աջ օպոզիցիան։ 1924 թվականին, Լենինի մահվանից հետո, սատարել է Իոսիֆ Ստալինին։ 1927 թվականի դեկտեմբերին, Կոմունիստական կուսակցության 15-րդ համագումարին, Ստալինի հետ կարողացել է կուսակցության շարքերից դուրս հանդել ձախ օպոզիցիայի գործիչներ Տրոցկուն, Գրիգորի Զինովևին և Լև Կամենևին։ 1926-1929 թվականներին զբաղեցրել է Կոմունիստական ինտերնացիոնալի գործկոմի գլխավոր քարտուղարի աթոռը։ Այնուամենայնիվ, դեմ է արտահայտվել ԽՍՀՄ-ում գյուղատնտեսության կոլեկտիվացման ստալինյան բանաձևին, և 1929 թվականի հեռացվել է Քաղբյուրոյի շարքերից։

1930-ականների բռնաճնշումների (Մեծ զտում) ժամանակաշրջանում Ստալինը ցանկացած պատրվակ փորձում էր օգտագործել իր նախկին դաշնակիցներին ու մրցակիցներին լիկվիդացնելու համար։ Բուխարինի որոշ նամակների, զրույցների և գաղտնալսված հեռախոսազանգերի մեջ անհավատարմության դրսևորումներ արձանագրվեցին, ուստի 1937 թվականի փետրվարին Բուխարինը ձերբակալվեց։

Բուխարինը մեղադրվեց «հակասովետական դավադրություն» իրականացնելու մեջ և գնդակահարվեց 1938 թվականի մարտին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  2. 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  4. Olga Hess Gankin, Harold Henry Fisher The bolsheviks and the world war. 1940. p. 249
  5. Aleksandr Shliapnikov. On the eve of 1917
  6. Бьеркегрен Х. Скандинавский транзит. Российские революционеры в Скандинавии. 1906—1917. — М.: Омега, 2007. — С. 225.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]