Ներշնչումային հիվանդություններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ներշնչումային հիվանդություններ, հոգեծին (պսիխոգեն) հիվանդությունների տարատեսակ, որը բնորոշվում է կողմնակի ներշնչման կամ ինքնաներշնչման ազդեցությամբ՝ որևէ հիվանդության առկայության վերաբերյալ մարդու համոզվածությամբ։ Ներշնչումային հիվանդությունները բնորոշ են անհանգիստ, կասկածամիտ, իրենց զգացողությունների հանդեպ ուշադիր, տպավորվող անձանց։

Կպչուն վախեր (ֆոբիա)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առավել հաճախ դրսևորվում են կպչուն վախերի (ֆոբիա) ձևով, որոնք սևեռուն վիճակների տարատեսակ են։ Առիթը, որպես կանոն, հիվանդության մասին վառ տպավորությունն է (ծանր հիվանդի տեսքը հանկարծակի, ծանր, մահացու ելքով հիվանդության մասին պատմություն լսելը կամ ընթերցելը, բժշկական խոսքերը սխալ ըմբռնելը՝ յատրոգենիան, բժշկի թեմայով հանրամատչելի գրականություն կարդալը), որն ուղեկցվում է տագնապի զգացողությամբ։

Կարճ ժամանակ անց ի հայտ են գալիս տհաճ զգացողություններ, որոնք տվյալ անձի կարծիքով նման են այն հիվանդությանը, որն ինքը նկատել է այլ մարդու մոտ կամ լսել դրա մասին։ Հետազոտությամբ որևէ հիվանդություն չի հաստատվում, բայց եթե բժշկի բացատրությունները չեն համոզում մարդուն, և տագնապային սպասողական վիճակը, վախը պահպանվում են, նա սկսում է «ճշմարտությունն» իմանալու ջանքեր թափել։ Փոխում է բժիշկներին, պահանջում մասնագետների խորհրդատվություն, կրկնակի հետազոտություններ, ստիպում իրեն վիրահատել, դիմում է ինքնաբուժման։ Միաժամանակ կարդում է հատուկ բժշկական գրականություն, և նրան թվում է, որ հիվանդության նկարագրությունը համապատասխանում է իր տառապանքին։

Չբավականացնող ախտանշաններն ի հայտ են գալիս չգիտակցված ներշնչման կամ ինքնաներշնչման հետևանքով, զգացողությունները համակարգվում են և կանոնավորվում։ Այդ շրջանում տառապողն իսկական հիվանդի տպավորություն է թողնում։ Իրեն հասկանալու և կարեկցելու բացակայությունն իջեցնում է տրամադրությունը, խանգարում քունը և ախորժակը, ընդհանուր զգացողությունը։ Աստիճանաբար դրությունն այնքան է վատանում, որ իրոք առաջանում են ենթադրյալ հիվանդ օրգանի ֆունկցիոնալ խանգարումներ։

Բուժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներշնչումային հիվանդությունները անպայման պետք է բուժի հոգեբույժը։ Ներշնչումային հիվանդություններով տառապողը պահանջում է շրջապատող մարդկանց հատուկ վերաբերմունքը։ Եթե հիվանդության սկզբում դեռևս հնարավոր է փոխել ենթադրությունները, տարհամոզել և հանգստացնել նրան (հաճախ հիվանդի մերձավորներին հայտնի և հասկանալի է լինում վախի ու դրան հետևող «հիվանդության» միջև կապը), ապա ավելի ուշ, երբ տագնապալի կասկածներն իշխում են, «ճշմարտությունը» հաստատելու ջանքերն ակտիվանում են, տարհամոզումն այդ դեպքում անցանկալի հետևանքներ է ունենում։

Հիվանդն այդ բոլորը գնահատում է որպես կարեկցանքի և սիրո բացակայություն, դառնում է դաժան, գրգռված, լացկան, մռայլ, ինքնամփոփ։ Այդ ժամանակ հարազատները պետք է հիվանդի համար ստեղծեն հանգիստ պայմաններ և համոզեն դիմել հոգեբույժի՝ չվիրավորելով նրան իր հիվանդության անճշմարտացիության համար։ Առիթը պետք է համարել գրգռվածությունը, անհանգստությունը, անքնությունը, աշխատունակության նվազումը և այլն։

Ներշնչումային հիվանդություններով տառապողներին երբեք չպետք է դարձնել ծաղրի առարկա։ Հարկավոր է իմանալ, որ այդպիսի հիվանդը տառապում է անկեղծորեն և կրկնակի՝ կարծեցյալ հիվանդություններից և մերձավորների կարեկցանքի ու օգնության բացակայությունից։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png