Նեյյիրե Նեյիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox film.png
Նեյյիրե Նեյիր
թուրք.՝ Neyyire Neyir
Ծնվել է 1902
Ծննդավայր Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն
Մահացել է հունվարի 13, 1943({{padleft:1943|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})
Մահվան վայր Ստամբուլ, Թուրքիա
Քաղաքացիություն Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Մասնագիտություն դերասանուհի և կինոդերասանուհի
Ամուսին(ներ) Մուհսին Էրթուղրուլ

Նեյյիրե Նեյիր (իրական անուն՝ Մյունիրե Էյուպ, հետամուսնական անվանում Մյունիրե Էյուպ Էրթուղրուլ, 1902, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հունվարի 13, 1943({{padleft:1943|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:13|2|0}}), Ստամբուլ, Թուրքիա), թատրոնի և կինոյի թուրք դերասանուհի: Համարվում է առաջին կին մուսուլման դերասանուհիներից մեկը: Եղել է դերասան և ռեժիսոր Մուհսին Էրթուղրուլի կինը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1902 թվականին Կոստանդնուպոլսում: Ավարտել է աղջիկների մանկավարժական ուսումնարանը, այնուհետ ընդունվել է աղջիկների ամերիկյան քոլեջը, սակայն չի ավարտել[1]: Ուսանողական տարիներին եղել է թատերական խմբակի անդամ:

1929 թվականին ամուսնացել է դերասան և ռեժիսոր Մուհսին Էրթուղրուլի հետ:

1942 թվականի հոկտեմբերին հոսպիտալացվել է՝ կրծքի հատվածում ունեցած սուր ցավերի համար: 1943 թվականի փետրվարի 13-ին մահացել է սրտի հիվանդությունից[2]: Թաղված է Զինջիրլիքույու գերեզմանատանը:

Պրոֆեսիոնալ կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1923 թվականին նկարահանվել է «Կրակե վերնաշապիկ» ֆիլմում, որի ռեժիսորը եղել է Մուհսին Էրթուղրուլը: Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունեցել Թուրքիայի անկախության պատերազմի ժամանակ[3]: Ֆիլմը նկարահանվել է Հալիդե Ադըվարի համանուն վեպի հիման վրա: Ադըվարը, ով հանդես է եկել կանանց իրավունքների պաշտպանությամբ,հայտարարել է, որ կհամաձայնվի իր գործի էկրանավորմանը այն դեպքում, եթե գլխավոր դերը հատկացվի մուսուլման դերասանուհու: Օսմանյան կայսրության ժամանակ կանանց արգելվել է նկարահանվել ֆիլմերում՝ ելնելով կրոնական պատճառներից, այդ իսկ պատճառով այդ ժամանակ նկարահանված բոլոր ֆիլմերում կանացի գլխավոր դերում հանդես է եկել կամ քրիստոնեուհի կամ հրեուհի: Ֆիլմում գլխավոր դերի համար ընտրվել էր Մուհսին Էրթուղրուլի ընկերոջ՝ Բեդիա Մուվահհիթի կինը: Որպեսզի գտնեն երկրորդ պլանի դերասանուհի, ֆիլմի նկարահանողական կազմը հայտարարություն է տպագրում թերթում: Միակը, ով արձագանքեց հայտարարությանը, եղել է Մյունիրե Էյուպը: Նկարահանումների ժամանակ նա կիրառել է Նեյյիրե Նեյիր մականունը: Բեդիա Մուվահհիթի հետ միասին դարձել են Թուրքիայի առաջին կին դերասանուհիները[1][2][4]:

Հաջորդ տարի Նեյյիրե Նեյիրը նկարահանվել է Էրթուղրուլի «Ողբերգություն Կույսի աշտարակում» ֆիլմում: Իզմիրի թատերական ընկերությունում կարճ ժամանակահատված աշխատելուց հետո, 1924 թվականին վերադարձել է Ստամբուլ և միացել Էրթուղրուլի թատրոնին: Կյանքի վերջին տարիներին նկարահանվել է իր իրական անունով:

Գրել է հոդվածներ Էրթուղրուլի կողմից 1930 թվականին ստեղծված «Darülbedayi» ամսագրում, որտեղ զբաղեցրել է նաև գլխավոր խմբագրի պաշտոնը: 1941 թվականին հրապարակվել է նաև «Perde ve Sahne» (հայ․՝ Վարագույր և բեմ) ամսագրում[1]:

Հիշատակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դերասանուհու անունով է կոչվել Ստամբուլի Բեհչելիևլերի շրջանի փողոցներից մեկը[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «Neyyire Neyir» (Turkish)։ İstanbul Kadın Müzesi։ Վերցված է 2013-03-09 
  2. 2,0 2,1 «Women of Us:Neyyire Neyir»։ Anatolian Storm։ 2008-02-14։ Վերցված է 2013-03-09 
  3. Глава первая НЕМОЕ КИНО
  4. «Türk sinemasının serüveni»։ Hürriyet (Turkish)։ Վերցված է 2013-03-09