Նասր ալ-Դին Թուսի
| Նասր ալ-Դին Թուսի պարս.՝ نصيرالدین طوسی | |
|---|---|
| Ծնվել է | փետրվարի 18, 1201[1][2] |
| Ծննդավայր | Թուս, Nizari Ismaili state[3][1] |
| Մահացել է | հունիսի 26, 1274[1][2] (73 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Kadhimiya, Բաղդադ, Հուլավյան Իլխանություն[1] |
| Գերեզման | Al-Kadhimiya Mosque |
| Քաղաքացիություն | Խորեզմի թագավորություն, |
| Մայրենի լեզու | պարսկերեն |
| Կրոն | շիա իսլամ[4] |
| Ազդվել է | Ավիցեննա, Fakhr al-Din al-Razi? և Mu'ayyad al-Din al-'Urdi? |
| Երկեր | Zij-i Ilkhani?, Akhlaq-i Nasiri?, Sharh al-isharat?, Tajrīd al-Iʿtiqād?, Tusi couple? և Sayr wa Suluk? |
| Մասնագիտություն | փիլիսոփա, գիտնական, մաթեմատիկոս, աստղագետ, Խորագետ, ճարտարապետ, բժիշկ, մտավորական, ֆաքիհ, Մարջա-է թաղլիդի սկզբունքը շիայական գաղափարախոսության մեջ, բանաստեղծ, թարգմանիչ, գրող, քաղաքական գործիչ, sage և աստվածաբան |
| Աշխատատու | Alamut Library? և Մարաղայի աստղադիտարան[3] |
| Զբաղեցրած պաշտոններ | վեզիր |
Նասրեդդին Թուս Ի Աբու Ջաֆար Մուհամեդ իբն Մուհամեդ իբն Հասան Բաքր (պարս.՝ محمد ابن محمد ابن حسن طوسی, փետրվարի 18, 1201[1][2], Թուս, Nizari Ismaili state[3][1] - հունիսի 26, 1274[1][2], Kadhimiya, Բաղդադ, Հուլավյան Իլխանություն[1]), առավել հայտնի Նասր ալ-Դին Թուսի (نصیر الدین طوسی) անվամբ, պարսիկ գիտնական-հանրագիտակ և պետական գործիչ։
1256 թվականից եղել է Հուլավու խանի անձնական խորհրդականն ու դպիրը։ Նասրեդդին Թուսի ղեկավարությամբ կառուցվել է Մարաղայի աստղադիտարանը, կազմվել են աստղացուցակներ (Էլխանյան կամ Իլխանյան աղյուսակներ), որոնք պարունակում են նաև Արեգակի, Լուսնի և այլ մոլորակների ապագա դիրքերի որոշման աղյուսակներ։ «Մեկնություն Էվկլիդեսի» աշխատությունում Նասրեդդին Թուսը ցույց է տվել, որ Էվկլիդեսի զուգահեռ ուղիղների պոստուլատը կապված է եռանկյան անկյունների գումարի հետ։ «Տրակտատ ամբողջական քառանկյան մասին» աշխատությունում շարադրել է հարթ ու ոլորտային եռանկյունաչափությունը՝ որպես ինքնուրույն առարկա։ Գրել է նաև երկրաբանությանը, բժշկությանը, տրամաբանությանը, բարոյագիտությանը, պոեզիային վերաբերող աշխատություններ։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 4 5 6 7 8 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.
- 1 2 3 4 الزركلي خ. ا. الأعلام (արաբ.): قاموس تراجم لأشهر الرجال والنساء من العرب والمستعربين والمستشرقين — 15 — بيروت: دار العلم للملايين, 2002. — Vol. 7. — P. 30.
- 1 2 3 Berry A. A Short History of Astronomy (բրիտ․ անգլ.) — London: John Murray, 1898.
- ↑ Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.
| Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նասր ալ-Դին Թուսի» հոդվածին։ |
| ||||||||||||||||
| Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 8, էջ 183)։ |
- Փետրվարի 18 ծնունդներ
- 1201 ծնունդներ
- Հունիսի 26 մահեր
- 1274 մահեր
- Բաղդադ քաղաքում մահացածներ
- Անձինք այբբենական կարգով
- 13-րդ դարի արաբներ
- Մաթեմատիկոսներ այբբենական կարգով
- Անձինք նամականիշերի վրա
- Պարսիկ աստղագետներ
- Պարսիկ մաթեմատիկոսներ
- Պարսիկ փիլիսոփաներ
- Պարսիկ գրողներ
- Իրանի քաղաքական գործիչներ
- Իրանցի բժիշկներ
- Անավարտ հոդվածներ անձի մասին