Նամիբիայի գորշ մարգարիտ
| Նամիբիայի գորշ մարգարիտ | |
 Նամիբիայի գորշ մարգարիտ | |
| Դասակարգում | |
| Թագավորություն | Pseudomonadati |
| Տիպ/Բաժին | Pseudomonadota |
| Դաս | Gammaproteobacteria |
| Կարգ | Beggiatoales |
| Ընտանիք | Beggiatoaceae |
| Ցեղ | Thiomargarita |
| Տեսակ | Նամիբիայի գորշ մարգարիտ (T. namibiensis) |
| Միջազգային անվանում | |
| Thiomargarita namibiensis | |
Նամիբիայի գորշ մարգարիտ (լատին․՝ Thiomargarita namibiensis), ծովային գրամ-բացասական կոկաձև բակտերիաների տեսակ, որը պատկանում է գամմա-պրոտեոբակտերիաների դասին։ Հայտնաբերվել է Նամիբիայի մայրցամաքային դարավանդի հատակային նստվածքներում։ (լատին․՝ Thiomargarita magnifica) տեսակի հայտնաբերումից առաջ համարվում էր գիտությանը հայտնի ամենամեծ բակտերիան։ Բակտերիայի տրամագիծը սովորաբար կազմում է 0.1–0.3 մմ (երբեմն հասնում է մինչև 0.75 մմ), ունի գնդաձև կառուցվածք և տեսանելի է անզեն աչքով։[1][2]։
Անվան էտիմոլոգիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը](լատին․՝ Thiomargarita) ցեղանունը կազմված է (հին հունարեն՝ theion) «ծծումբ» և (լատին․՝ margarita) «մարգարիտ» բառերից։ Այն կապված է բջիջների արտաքին տեսքի հետ։ Բակտերիայի բջիջները պարունակում են ծծմբային մանր հատիկներ, որոնք բեկում են լույսը և բջիջին տալիս մարգարիտի փայլ։[3].
Հայտնաբերման պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բակտերիայի այս տեսակը տեսակը հայտնաբերվել է Հայդե Շուլցի և նրա գործընկերների կողմից 1997 թվականին՝ Նամիբիայի Ուոլֆիշ Բեյ ծոցի ափամերձ հատակային նստվածքներում։ Նրանք այնտեղ ուսումնասիրում էին վերջերս հայտնաբերված այլ սուլֆիդ օգտագործող բակտերիաներ՝ (լատին․՝ Thioploca) և (լատին․՝ Beggiatoa)։
2005 թվականին այս տեսակի նման մի շտամ նկարագրվել է Մեքսիկայի ծոցում։ Նամիբիական և մեքսիկական շտամների միջև կան մի շարք տարբերություններ, որոնցից մեկը այն է, որ մեքսիկական շտամը չի բաժանվում մեկ առանցքի երկայնքով և չի ձևավորում բջջաշղթաներ։
Կառուցվածք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նամիբիայի գորշ մարգարիտ բակտերիայի կոկաձև բջիջները ձևավորում են շղթաներ՝ կազմված լավ սահմանազատված գնդաձև բջիջներից։ Բջիջները անշարժ են և բաժանվում են միայն մեկ առանցքի երկայնքով։ Բջիջների ներսում գտնվում են խոշոր վակուոլներ, որոնք կուտակում են նիտրատ և օգնում բակտերիային հաղթահարել նիտրատի և սուլֆիդի երկարատև պակասը։ Այս վակուոլների շնորհիվ բակտերիայի բջիջները կարող են թույլ տալ իրենց ապրել անշարժ՝ սպասելով, մինչև որ նիտրատով հարուստ ջրերը հասնեն իրենց։
Վակուոլների առկայությունը նաև բերում է բակտերիայի անսովոր մեծ չափսերին, որոնք ժամանակին գիտնականները համարում էին անհասանելի բակտերիաների համար։ Նման չափերի դեպքում դասական դիֆուզիայի միջոցով նյութերի փոխադրումը, որ ապահովում է փոքր բակտերիաների կենսագործունեությունը, դառնում է անհնար։ Սակայն բակտերիայիի բջջի կենտրոնական մասը զբաղված է վակուոլով, իսկ ցիտոպլազման մղված է դեպի բջջի եզրերը, ինչը նվազեցնում է տարածությունը, որում պետք է տեղի ունենա նյութափոխանակությունը[4]։
Նյութափոխանակություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նամիբիայի գորշ մարգարիտ բակտերիայի տեսակը քեմոլիտոտրոֆ (քիմիական էներգիա ստացող) բակտերիա է, որն ունակ է օգտագործել նիտրատը որպես էլեկտրոնների վերջնական ընդունիչ իր էլեկտրոնափոխադրիչ շղթայում[5]։ Այն օքսիդացնում է սուլֆիդը (S²⁻)՝ որպես էլեկտրոնների դոնոր, վերածելով այն տարրական ծծմբի (S⁰), որը կուտակվում է պերիպլազմային տարածքում՝ լուսային ճառագայթները լավ անդրադարձնող մածուցիկ հատիկների տեսքով։ Այս հատիկներն են բջջին տալիս մարգարիտանման փայլ։
Ծովային բակտերիայի բջիջներում ընթացող օքսիդավերականգնման ռեակցիայի ընդհանուր հավասարումն է՝ HNO₃ + 4H₂S ⟶ NH₄OH + 4S + 2H₂O Սուլֆիդը բակտերիան ստանում է շրջակա հատակային նստվածքներից, որտեղ այն արտազատվում է ծովի հատակին նստած միկրոսկոպիկ ջրիմուռների մեռած մնացորդները քայքայող բակտերիաների կողմից։ Նիտրատը բակտերիան ստանում է ծովաջրից։
Քանի որ այս բակտերիան շարժունակ չէ, իսկ նիտրատի կոնցենտրացիան շրջակա միջավայրում կարող է զգալիորեն փոփոխվել, բակտերիան այն կուտակում է բարձր կոնցենտրացիայով (մինչև 0.8 մոլ/լ) մեծ վակուոլի մեջ, որը կազմում է բջջի ծավալի մինչև 80%-ը[6]։
Երբ արտաքին միջավայրում նիտրատ չկա, բակտերիան օգտագործում է վակուոլում պահեստավորված նիտրատը։ Սա թույլ է տալիս բակտերիային ավելի երկար գոյատևել սուլֆիդային նստվածքներում Բակտերիայի բջիջների անշարժությունը փոխհատուցվում է դրա մեծ չափերով[7]։ Ցուցադրվել է, որ այս բակտերիան ավելի շուտ ֆակուլտատիվ անաէրոբ է, քան օբլիգատ անաէրոբ, ուստի թթվածնի առատության դեպքում կարող է այն օգտագործել շնչառության համար[8]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Коллек. авторов под редакцией М. Дмуховского (№ 05 / 2013). «100 изобретений, которые повлияли на жизнь каждого из нас». Собеседник плюс. М;, Литрес, ISBN 9785457718821.
- ↑ https://elementy.ru/novosti_nauki/433947/Gigantskaya_Thiomargarita_magnifica_narushaet_kanony_ustroystva_bakterialnoy_kletki
- ↑ «List of prokaryotic names with standing in nomenclature: Genus Thiomargarita». Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 20-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
- ↑ The World's Largest Bacteria, 2001 թ․ հոկտեմբեր, Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 16-ին, Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 12-ին «Источник». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 16. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 12-ին.
{{cite web}}: CS1 սպաս․ unfit URL (link) - ↑ https://vlab.fandom.com/ru/wiki/Thiomargarita_namibiensis
- ↑ Schulz H. N., Brinkhoff T., Ferdelman T. G., Mariné M. H., Teske A., Jorgensen B. B. Dense populations of a giant sulfur bacterium in Namibian shelf sediments. (англ.) // Science (New York, N.Y.). — 1999. — Vol. 284, no. 5413. — P. 493—495. — PMID 10205058. [исправить]
- ↑ Heide Schulz. The genus Thiomargarita // The Prokaryotes. — 2006,. — Vol. Volume 6: Proteobacteria: Gamma Subclass, part 3, section 3.3. — P. 1156—1163. — ISBN 978-0-387-30746-6. — doi:10.1007/0-387-30746-X_47.
- ↑ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12406774/
|
Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Նամիբիայի գորշ մարգարիտ կատեգորիայում։ |