Նախիջևանի հարթավայր
| Նախիջևանի հարթավայր |
|---|
Նախիջևանի հարթավայր, Մերձարաքսյան հարթավայրի մասը Նախիջևան և Ջագրիչայ գետերի ստորին հոսանքների շրջանում, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Արևելքից և հարավ-արևելքից պարփակված է Դարիդաղ լեռնաշղթայի ճյուղավորություններով, հյուսիսից՝ Շարուրի հարթավայրով, արևմուտքից՝ Արաքս գետով։ Երկարությունը մոտ 30 կմ է, լայնությունը՝ 6–20 կմ, միջին բարձրությունը՝ 890 մ։ Ունի հյուսիս–արևելքից հարավ–արևմուտք ընդհանուր թեքություն։
Կլիմա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մակերևույթը տափարակ է՝ տեղ–տեղ խախտված ոչ բարձր թմբաշարերով ու բլուրներով։ Կլիման խիստ ցամաքային է, չորային։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը –3 °C–ից մինչև––6 °C է, հուլիսինը՝ 28°С։ Տարեկան տեղումները 190–300 մմ են, վեգետացիոն ժամանակաշրջանը՝ 265 օր։
Ջրագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գետերը (Արաքսի ձախափնյա վտակները)՝ Նախիջևանն ու Ջագրիչայը, հիմնականում օգտագործվում են ոռոգման համար։ Արաքսը սահմանային գետ Է, որի վրա կառուցված է «Արաքս» հիդրոտեխնիկական հանգույցը։ Այստեղ, Արաքսի վրա կառուցված է Նախիջևանի լիճը, որի ջրերը լայնորեն օգտագործվելու են ոռոգման համար։ Այժմ արդեն ստեղծվել են մի քանի պետական տնտեսություններ, որոնք հաջողությամբ մշակում են խաղող, պտուղ-բանջարեղեն, զբաղվում անասնապահությամբ[1]։
Ռելիեֆ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նախիջևանի հարթավայրի հատակը իջվածք է՝ լցված ցամաքային նստվածքներով։ Հանդիպում են որոշ լեռներ և բլուրներ, որոնցից է Նախիջևան քաղաքի մոտ գտնվող Երղութի Թափա լեռը[2]։Հողերը գորշ են, տեղ–տեղ՝ աղակալած։ Օգտակար հանածոներից կա քարաղ։
Բնություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բուսածածկույթում գերակշռում են չորասեր բույսերը։ Տարածված է օշինդրաաղուտային կիսաանապատային բուսականությունը։ Կենդանական աշխարհը հիմնականում ներկայացված է կրծողներով (ոզնի, նապաստակ, գերմանամուկ, ավազամուկ և այլն), սողուններով (թաքիրային կլորագլուխ, ռադեի իժ, փոքր վիշապօձ և այլն) և միջատներով։ Նախիջևանի հարթավայրում մշակում են հացահատիկ, ծխախոտ, խաղող։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ., Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Ա-Գ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի համալսարանի հրատարակչություն», 1986, էջ 760 — 992 էջ։
- ↑ Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ., Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 2 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 245 — 992 էջ։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 8, էջ 166)։ 
|