Նախախնամության աչք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նախախնամության աչքը կարելի է տեսնել ԱՄՆ-ի զինանշանի հակառակ կողմում. այստեղ այն պատկերված է մեկ դոլարանոց թղթադրամի վրա:

Նախախնամության աչք (կամ Աստծո ամենատես աչք) խորհրդանիշ, որը պատկերում է լույսի կամ փառքի ճառագայթներով պարուրված աչք՝ սովորաբար շրջապատված եռանկյունով: Այն ներկայացնում է մարդկության պահապան Աստծո աչքը (կամ աստվածային նախախնամություն)[1][2][3]: Ժամանակակից դարաշրջանում «աչքի» ուշագրավ պատկերումը ԱՄՆ-ի զինանշանի հակառակ կողմն է, որը կարելի է տեսնել նաև Միացյալ Նահանգների մեկ դոլարանոց թղթադրամի վրա:

Կրոնական կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աչքի զուգորդումը «աստվածային նախախնամություն» հասկացության հետ գոյություն չի ունեցել մինչև քրիստոնեական դարաշրջան: Եվրոպական վերածննդի պատկերագրության մեջ եռանկյան մեջ աչքը քրիստոնեական Սուրբ Երրորդության հստակ պատկերն է: 17-րդ դարում նախախնամության աչքը պատկերվում է շրջապատված ամպերի կամ արևի ճառագայթների մեջ: Աստծո աչքը եռանկյան մեջ դեռևս օգտագործվում է եկեղեցական ճարտարապետության կամ քրիստոնեական արվեստի մեջ՝ խորհրդանշելով Սուրբ Երրորդությունն ու Աստծո ամենագոյությունը և աստվածային նախախնամությունը:

ԱՄՆ-ի զինանշանի օրիգինալ նախագիծ

Միացյալ Նահանգներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1782 թվականին նախախնամության աչքը ընդունվեց որպես խորհրդանիշ ԱՄՆ-ի զինանշանի ետնամասի համար: 1776 թվականին երեք նախագծող կոմիտեներից առաջինը այն առաջարկեց որպես զինանշանի բաղկացուցիչ մաս, և կա կարծիք, որ այն եղել է Պիեռ Յուջին Սիմիտիե[4] արվեստագետ խորհրդատուի առաջարկը:

Կոմիտեին ներկայացրած իր սկզբնական առաջարկության մեջ Սիմիտիեն տեղադրել էր ամենատես աչքը վահանների վրա՝ խորհրդանշելով ԱՄՆ-ի տասներեք սկզբնական նախանգները: Վերջապես որոշվեց, որ զինանշանի այդ տարբերակի վրա «աչքը» պետք է տեղադրվի տասներեք աստիճաններից բաղկացած անավարտ բուրգի վերևում՝ կրկին խորհրդանշելով սկզբնական նահանգները և ընգծելով ազգի ապագա զարգացման ներուժը: Սիմվոլիզմը բացատրվում է «աչքի» վերևում գտնվող կարգախոսով՝«Annuit Cœptis», որը նշանակում է «Նա հավանություն է տվել մեր նախաձեռնություններին»[5]։

Միգուցե զինանշանի նախագծի մեջ օգտագործվելու շնորհիվ էր, որ «աչքը» սկսվեց օգտագործվել Ամերիկյան այլ զինանշանների և կարգախոսների մեջ: Օրինակ՝ Կոլորադոյի զինանշանը, պաշտպանության առաջատար հետազոտական ծրագրերի գործակալության տեղեկատվության իրազակման գրասենյակի օրիգինալ զինանշանը:

Ամենատես աչքի վաղ մասոնական տարբերակը

Մասոնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այսօր նախախնամության աչքը կապում են մասոնության հետ: Ըստ Թոմաս Սմիթ Վեբի «Մասոնների վերահսկում»[6] աշխատության՝ 1797 թվականին «աչքը» հայտնվել է մասոնների պատկերագրության մեջ: Այստեղ այն ներկայացվում է որպես Աստծո ամենատես աչքը և հիշեցնում, որ Աստված, ով մասոնության մեջ համարվում է տիեզերքի արարիչ, վերահսկում է մարդկային մտքերն ու գործերը: Մասոնական ամենատես աչքը սովորաբար ներքևի մասում ունի փառքի կիսաշրջանաձև ճառագայթներ: Երբեմն էլ այս «աչքը» պարուրված է լինում եռանկյան մեջ:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «The eye as a Christian symbol»։ catholic-saints.com 
  2. «The Eye as a religious symbol»։ Religiousfacts.com 
  3. «Freemasonry and the All-seeing Eye»։ Grand Lodge of British Columbia and Yukon 
  4. The Great Seal of the United States booklet, published by US Dept. of State
  5. Greatseal.com: America's Number On the Great Seal
  6. S. Brent Morris, "The Eye in the Pyramid," from the Short Talk Bulletin of the Masonic Service Association of the United States. Last revised: 01/13/2010 22:34:20. Retrieved 4 March 2015.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]