Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալ
նորվ.՝ Johan Christian Klausson Dahl
Carl Christian Vogel von Vogelstein - Johan Christian Clausen Dahl.jpg
Ի ծնեանգլ.՝ Johan Christian Claussen Dahl
Ծնվել էփետրվարի 24, 1788(1788-02-24)[1][2][3][4][5][6][7][8]
ԾննդավայրԲերգեն, Նորվեգիա[9]
Վախճանվել էհոկտեմբերի 14, 1857(1857-10-14)[1][2][3][4][5][6][7][8] (69 տարեկանում)
Մահվան վայրԴրեզդեն, Գերմանական միություն[9][10]
ՔաղաքացիությունՆորվեգիա
ԿրթությունԴանիայի Գեղեցիկ արվեստների արքայական ակադեմիա
Մասնագիտություննկարիչ և պրոֆեսոր
Ժանրբնանկար
Ուշագրավ աշխատանքներNorwegian Mountain Landscape և View of Dresden by Moonlight
ՈւսուցիչՔրիստիան Ավգուստ Լորենցեն[11]
ԱշակերտներJohann Hermann Carmiencke և Anton Dorph
ՊարգևներՎասայի շքանշան Դանեբրոգ շքանշան և Սուրբ Օլաֆի շքանշան
ԶավակներJohann Siegwald Dahl
Johan Christian Clausen Dahl Վիքիպահեստում

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալ (նորվ.՝ Johan Christian Klausson Dahl, փետրվարի 24, 1788(1788-02-24)[1][2][3][4][5][6][7][8], Բերգեն, Նորվեգիա[9] - հոկտեմբերի 14, 1857(1857-10-14)[1][2][3][4][5][6][7][8], Դրեզդեն, Գերմանական միություն[9][10]), նորվեգացի գեղանկարիչ, գրաֆիկ: Նա համարվում է նորվեգական ազգային գեղանկարչության հիմնադիրներից մեկը:

Կենսագրություն և կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Վեզուվի ժայթքումը», 1820

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը ծնվել է 1788 թվականի փետրվարի 24-ին Նորվեգիայի երկրորդ քաղաք Բերգենում: Նկարչության դասեր առել է հայրենի քաղաքում նկարիչ Մյուլլերի մոտ 1808 թվականին: 1811 թվականից ուղևորվում է Դանիա և ընդունվում է սովորելու Կոպենհագենի գեղարվեստի ակադեմիայում:

1817 թվականից Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը այստեղ նկարչության դասարանում սկսում է ուսուցչությամբ զբաղվել:

Իսկ 1818 թվականիս ապրում ու ստեղծագործում է Դրեզդենում:

Հենց այս գերմանական քաղաքում Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը ծանոթանում է գերմանացի գեղանկարիչ Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի հետ: Վերջինս մեծ ազդեցություն թողեց Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալի ստեղծագործական կյանքի վրա:

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալի կտավներում զգացվում է գերմանական ռոմանտիզմի ազդեցությունը: Ամառային ամիսներին նկարիչը հաճախակի էր այցելում հայրենիք: 1820 թվականից սկսած ուղևորվում է Իտալիա և աշխատանքի անցնում Նեապոլում: Այստեղ նա տարվում է բնատեսարաններով և սկսում է դրանք կտավին հանձնել: Իտալիայում եղած տարիներին ստեղծում է իր լավագույն կտավներից մեկը՝ «Վեզուվի ժայթքումը», որի առաջին պլանում, ինչպես Ֆրիդրիխի կտավում, պատկերված են մարդիկ:

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալն ապրել և ստեղծագործել է իտալական Մոնտե Սանտ Անջելո բնակավայրի արվարձանում: Նկարիչը բազմաթիվ անգամներ ջրաներկով ու յուղաներկով պատկերել է իր վիլլայի պատշգամբից և պատուհաններից բացվող տեսարանները: Ուսումնասիրելով հոլանդական գեղանկարչությունը, նա իր բնանկարներում հաճախակի է օգտագործում տոնայնությունը՝ գուներանգությունը: 1826, 1834, 1839, 1844, 1850 թվականներին վերադարձել է Նորվեգիա: Իսկ 1836 թվականից սկսել է դասավանդել Դրեզդենի գեղարվեստի ակադեմիայում:

1818 թվականին ստանում է հատուկ թոշակ դանիական արքայազն Ֆրեդերիկի կողմից և ուղևորվում է Սաքսոնիա ու հինավորվում Դրեզդենում: Այստեղ Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը միանում է ռոմանտիկ-նկարիչների խմբին, որը ձևավորվել էր Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի շուրջ:

Շուտով նկարիչը ամուսնանում է Էմիլիա ֆոն Բլոկի հետ: 1820-1823 թվականներին վերստին այցելում է Իտալիա: Այստեղ հետաքրքրվում է անտիկ հնություններով և հիանալի բնատեսարաններով: Հընթացս այդ այցելության, Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը ստեղծում է բազմաթիվ էսքիզային աշխատանքներ, որոնք հետո կազմեցին նրա գլխավոր ստեղծագործությունների հիմքը:

1824 թվականին վերադառնում կրկին Դրեզդեն: Այստեղ Ֆրիդրիխի հետ համատեղ ստանում է պրոֆեսորի կաֆեդրա տեղի Գեղարվեստի ակադեմիայում: Դրանից հետո ևս մի քանի անգամ հայրենիք ու եվրոպական այլ երկրներ շրջագայություններ է կատարում: Իմպրեսիոնիզմի ոճով ստեղծված նրա ստեղծագործությունները, որոնցում պատկերված է Նորվեգիայի բնությունը, մեծ հռչակ վայելեցին:

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը իր կտավներում պահպանել է XVII դարի հոլանդացի գեղանկարիչների ոճը: Դալը հիմնականում վրձնին էր հանձնում լեռների, գետերի, դաշտերի, հովիտների ու նորվեգական լճերի տեսարանները: Նկարչի կտավները հիմնականում համայնապատկերներ են:

1857 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ վաթսունինը տարեկան հասակում Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը կնքում է իր մահկանացուն գերմանական Դրեզդեն քաղաքում:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Johann Christian Dahl. 1788—1857. Ein Malerfreund Caspar David Friedrich. Ausstellung (1988—1989). München, 1989.
  • Caspar David Friedrich. Johann Christian Dahl. Zeichnungen der Romantik. Staatliches Museum Schwerin. Schwerin, 2001.
  • P.Wegmann: Caspar David Friedrich to Ferdinand Hodler:A Romantic Tradition, Frankfurt-am-Main/Leipzig 1993
  • N.Wolf: Malerei der Romantik, Köln 1999
  • Die Welt der Malerei, Köln 1990.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118843982 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Johan Christian Dahl
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Johan Christian Clausen Dahl — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Kunstindeks Danmark
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 KulturNav — 2015.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Norsk biografisk leksikonKunnskapsforlaget.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Norsk kunstnerleksikon
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 Даль Юхан Кристиан Клаусен // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.1st-art-gallery.com/Johan-Christian-Clausen-Dahl/Johan-Christian-Clausen-Dahl-oil-paintings-2.html
  11. https://www.kulturarv.dk/kid/VisWeilbach.do?kunstnerId=161&wsektion=uddannelse