Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալ
նորվ.՝ Johan Christian Klausson Dahl
Carl Christian Vogel von Vogelstein - Johan Christian Clausen Dahl.jpg
Ի ծնեանգլ.՝ Johan Christian Claussen Dahl
Ծնվել էփետրվարի 24, 1788(1788-02-24)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԲերգեն, Նորվեգիա[4]
Վախճանվել էհոկտեմբերի 14, 1857(1857-10-14)[1][2][3][…] (69 տարեկան)
Մահվան վայրԴրեզդեն, Գերմանական միություն[4][5]
ՔաղաքացիությունFlag of Norway.svg Նորվեգիա
ԿրթությունԴանիայի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա
Մասնագիտություննկարիչ և պրոֆեսոր
Ժանրբնանկար
ԹեմաներՆորվեգիա
Ուշագրավ աշխատանքներNorwegian Mountain Landscape? և View of Dresden by Moonlight?
ՈւսուցիչՔրիստիան Ավգուստ Լորենցեն[6]
ԱշակերտներJohann Hermann Carmiencke?, Anton Dorph? և Heinrich Stuhlmann?
ՊարգևներՎասայի շքանշան, Դանեբրոգ շքանշան և Սուրբ Օլաֆի շքանշան
ԱմուսինEmilie von Block?[7] և Amalie von Bassewitz?[7]
ԶավակներJohann Siegwald Dahl?[8] և Caroline Elisabeth Dahl?[9]
Johan Christian Clausen Dahl Վիքիպահեստում

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալ (նորվ.՝ Johan Christian Klausson Dahl, փետրվարի 24, 1788(1788-02-24)[1][2][3][…], Բերգեն, Նորվեգիա[4] - հոկտեմբերի 14, 1857(1857-10-14)[1][2][3][…], Դրեզդեն, Գերմանական միություն[4][5]), նորվեգացի գեղանկարիչ, գրաֆիկ։ Նա համարվում է նորվեգական ազգային գեղանկարչության հիմնադիրներից մեկը։

Կենսագրություն և կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Վեզուվի ժայթքումը», 1820

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը ծնվել է 1788 թվականի փետրվարի 24-ին Նորվեգիայի երկրորդ քաղաք Բերգենում։ Նկարչության դասեր առել է հայրենի քաղաքում նկարիչ Մյուլլերի մոտ 1808 թվականին։ 1811 թվականից ուղևորվում է Դանիա և ընդունվում է սովորելու Կոպենհագենի գեղարվեստի ակադեմիայում։

1817 թվականից Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը այստեղ նկարչության դասարանում սկսում է ուսուցչությամբ զբաղվել։

Իսկ 1818 թվականիս ապրում ու ստեղծագործում է Դրեզդենում։

Հենց այս գերմանական քաղաքում Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը ծանոթանում է գերմանացի գեղանկարիչ Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի հետ։ Վերջինս մեծ ազդեցություն թողեց Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալի ստեղծագործական կյանքի վրա։

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալի կտավներում զգացվում է գերմանական ռոմանտիզմի ազդեցությունը։ Ամառային ամիսներին նկարիչը հաճախակի էր այցելում հայրենիք։ 1820 թվականից սկսած ուղևորվում է Իտալիա և աշխատանքի անցնում Նեապոլում։ Այստեղ նա տարվում է բնատեսարաններով և սկսում է դրանք կտավին հանձնել։ Իտալիայում եղած տարիներին ստեղծում է իր լավագույն կտավներից մեկը՝ «Վեզուվի ժայթքումը», որի առաջին պլանում, ինչպես Ֆրիդրիխի կտավում, պատկերված են մարդիկ։

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալն ապրել և ստեղծագործել է իտալական Մոնտե Սանտ Անջելո բնակավայրի արվարձանում։ Նկարիչը բազմաթիվ անգամներ ջրաներկով ու յուղաներկով պատկերել է իր վիլլայի պատշգամբից և պատուհաններից բացվող տեսարանները։ Ուսումնասիրելով հոլանդական գեղանկարչությունը, նա իր բնանկարներում հաճախակի է օգտագործում տոնայնությունը՝ գուներանգությունը։ 1826, 1834, 1839, 1844, 1850 թվականներին վերադարձել է Նորվեգիա։ Իսկ 1836 թվականից սկսել է դասավանդել Դրեզդենի գեղարվեստի ակադեմիայում։

1818 թվականին ստանում է հատուկ թոշակ դանիական արքայազն Ֆրեդերիկի կողմից և ուղևորվում է Սաքսոնիա ու հինավորվում Դրեզդենում։ Այստեղ Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը միանում է ռոմանտիկ-նկարիչների խմբին, որը ձևավորվել էր Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի շուրջ։

Շուտով նկարիչը ամուսնանում է Էմիլիա ֆոն Բլոկի հետ։ 1820-1823 թվականներին վերստին այցելում է Իտալիա։ Այստեղ հետաքրքրվում է անտիկ հնություններով և հիանալի բնատեսարաններով։ Հընթացս այդ այցելության, Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը ստեղծում է բազմաթիվ էսքիզային աշխատանքներ, որոնք հետո կազմեցին նրա գլխավոր ստեղծագործությունների հիմքը։

1824 թվականին վերադառնում կրկին Դրեզդեն։ Այստեղ Ֆրիդրիխի հետ համատեղ ստանում է պրոֆեսորի կաֆեդրա տեղի Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Դրանից հետո ևս մի քանի անգամ հայրենիք ու եվրոպական այլ երկրներ շրջագայություններ է կատարում։ Իմպրեսիոնիզմի ոճով ստեղծված նրա ստեղծագործությունները, որոնցում պատկերված է Նորվեգիայի բնությունը, մեծ հռչակ վայելեցին։

Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը իր կտավներում պահպանել է XVII դարի հոլանդացի գեղանկարիչների ոճը։ Դալը հիմնականում վրձնին էր հանձնում լեռների, գետերի, դաշտերի, հովիտների ու նորվեգական լճերի տեսարանները։ Նկարչի կտավները հիմնականում համայնապատկերներ են։

1857 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ վաթսունինը տարեկան հասակում Յուհան Քրիստիան Կլաուսեն Դալը կնքում է իր մահկանացուն գերմանական Դրեզդեն քաղաքում։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Johann Christian Dahl. 1788—1857. Ein Malerfreund Caspar David Friedrich. Ausstellung (1988—1989). München, 1989.
  • Caspar David Friedrich. Johann Christian Dahl. Zeichnungen der Romantik. Staatliches Museum Schwerin. Schwerin, 2001.
  • P.Wegmann: Caspar David Friedrich to Ferdinand Hodler:A Romantic Tradition, Frankfurt-am-Main/Leipzig 1993
  • N.Wolf: Malerei der Romantik, Köln 1999
  • Die Welt der Malerei, Köln 1990.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]