Յոհան Քրիստոֆ Բրոտցե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Յոհան Քրիստոֆ Բրոտցե
գերմ.՝ Johann Christoph Brotze
Դիմանկար
Ծնվել էսեպտեմբերի 12, 1742(1742-09-12)[1]
ԾննդավայրԳյորլից, Lower Silesia
Մահացել էօգոստոսի 16, 1823(1823-08-16) (80 տարեկան)
Մահվան վայրՌիգա, Ռուսական կայսրություն
ԳերեզմանՄեծ գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
ԿրթությունԼայպցիգի համալսարան
Մասնագիտությունմարդաբան, պատմաբան, ազգագրագետ և ուսուցիչ
 Johann Christoph Brotze Վիքիպահեստում

Յոհան Քրիստոֆ Բրոտցե (նաև՝ Բրոցե[2]; գերմ.՝ Johann Christoph Brotze, լատիշ․՝ Johans Kristofs Broce. սեպտեմբերի 12, 1742(1742-09-12)[1], Գյորլից, Lower Silesia - օգոստոսի 16, 1823(1823-08-16), Ռիգա, Ռուսական կայսրություն), գերմանացի մանկավարժ, պատմաբան, ազգագրագետ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1742 թվականի սեպտեմբերի 12-ին սաքսոնական Գյոռլից քաղաքում։ Սովորել է Լայպցիգի համալսարանում (1764—1767), 1768 թվականին ավարտել Վիտենբերգի համալսարանը, ստացել փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան (1768)։ 1769 թվականից սկսած՝ 46 տարի շարունակ դասավանդել է Ռիգայի կայսերական լիցեյում[3], 1801-1804 թվականներին եղել դրա ռեկտորը, այնուհետև՝ ավագ դասախոսը (1804—1815)։

Այդ ընթացքում հանգամանալի տեղեկություններ է հավաքել, մատիտանկարներում ու գունանկարներում մանրամասնորեն պատկերել ամենօրյա կենցաղում իր շուրջը տեսած և հետաքրքրություն ներկայացնող ամեն բան՝ ամրոցներ, եկեղեցիներ, կամուրջներ, հասարակական ու հանրային շինություններ, տներ և դրանց բնակիչներին՝ իրենց տարազներով, զբաղմունքներով և այլն[4]։ Հետագայում հրատարակել է այդ նկարների ժողովածուն՝ պատկերներին կցելով հանգամանալի բացատրություններ։ Ներկայումս նրա այդ կոթողային ժողովածուն, որ երեք հազարից ավելի թերթերից է բաղկացած, համարվում է տեղեկատվական չափազանց արժեքավոր աղբյուր պատմաբանների համար։

Մահացել է 1823 թվականի օգոստոսի 4-ին Ռիգայում։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յոհան Քրիստոֆ Բրոտցեին նվիրված հուշատախտակը՝ Ռիգայի կայսերական լիցեյի ճակատային պատին
  • Ռիգայի հին քաղաքամասում գտնվող կայսերական լիցեյի շենքի ճակատին փակցվել է Յոհան Բրոտցեին նվիրված հուշատախտակ։

Աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Zeichnungen und deren Beschreibungen[5]

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Sammlung verschiedener Liefländischer Monumente, Prospecte, Münzen, Wappen, etc.[6]
    • Johans Kristofs Broce։ Zīmējumi un apraksti 1. Rīgas skati, ļaudis un ēkas (Rigaer Ansichten, Menschen und Gebäude). Red. Teodors Zeids. (456 Seiten lettisch / deutsch), Verlag Zinātne, Rīga 1992. ISBN 5-7966-0313-2
    • Johans Kristofs Broce։ Zīmējumi un apraksti 2. Rīgas priekšpilsētas un tuvākā apkārtne (Die Vorstädte und die Umgebung Rigas). Red. Teodors Zeids. (592 Seiten lettisch / deutsch), Verlag Zinātne, Rīga 1996. ISBN 5-7966-1017-1
    • Johans Kristofs Broce։ Zīmējumi un apraksti 3. Latvijas mazās pilsētas un lauki (Lettlands Kleinstädte und Land). Red. Teodors Zeids, Rita Brambe und Gvido Straube. (496 Seiten lettisch / deutsch), Verlag Zinātne, Rīga 2002. ISBN 9984-698-01-7
    • Johans Kristofs Broce։ Zīmējumi un apraksti 4. Latvijas mazās pilsētas un lauki (Lettlands Kleinstädte und Land). Herausgegeben von Muntis Auns. (488 Seiten lettisch / deutsch), Verlag Latvijas Vēstures Institūta āpgāds, Rīga 2007. ISBN 5-7966-0313-2
    • Johann Christoph Brotze։ Estonica. Herausgegeben von Ants Hein, Ivar Leimus, Raimo Pullat und Ants Viires. (619 Seiten estnisch / deutsch), Verlag Estopol OÜ, Tallinn 2006. ISBN 978-9985-9722-0-5

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. SavoyB: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088doi:10.1515/AKL
  2. См. напр. в газете XVIII века «Санктпетербургские Ведомости» Archived 2016-11-08 at the Wayback Machine.
  3. Garber Klaus։ «Brotze, Joachim Christoph»։ OstDeutsche Biographie։ Արխիվացված է օրիգինալից 16 March 2012-ին։ Վերցված է 4 February 2012 
  4. Johans Kristofs Broce // Latvijas Enciklopēdija. — Rīga: SIA «Valērija Belokoņa izdevniecība», 2007. — ISBN 9984-9482-0-X.
  5. Rogge Jörg (2011)։ CULTURAL HISTORY IN EUROPE: INSTITUTION-THEMES-P։ ranscript Verlag։ էջ 115։ ISBN 978-3-8376-1724-5 
  6. «Sammlung verschiedener Liefländischer Monumente, Prospecte, Wapen, etc.»։ University of Latvia 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Рига: Энциклопедия = Enciklopēdija «Rīga» / Гл. ред. П. П. Еран. — 1-е изд.. — Рига: Главная редакция энциклопедий, 1989. — С. 206. — 880 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-89960-002-0
  • Bernhard Hollander։ Dr. Johann Christoph Brotze als Pädagog und als Geschichtsforscher. In։ Mitteilungen aus der Livländischen Geschichte, Jg. 23 (1924–1926), S. 268–295.
  • Johann Friedrich von Recke, Karl Eduard Napiersky։ Allgemeines Schriftsteller- und Gelehrten-Lexicon der Provinzen Livland, Esthland und Kurland. Band 1։ A–F, Mitau 1827, S. 277–283 (Digitalisat)
  • Aija Taimiņa։ Johana Kristofa Broces (Brotze, 1742–1823) dzīvesgājums un viņa rokrakstu kolekcija LU Akadēmiskajā bibliotēkā. Diss. Latvijas Universitāte, Riga 2013 (lettisch; Übersetzung des Titels։ Johann Christoph Brotze, 1742–1823, Biographie und Sammlung seiner Manuskripte in der Akademischen Bibliothek der Universität Lettlands)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]