Յոհաննա Սիգուրդարդոտիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յոհաննա Սիգուրդարդոտիր
Johanna sigurdardottir official portrait.jpg
 
Կուսակցություն՝ Social Democratic Alliance?, Social Democratic Party? (1994) և National Awakening? (2000)
Կրթություն՝ Commercial College of Iceland?
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և ուղեկցորդ
Ծննդյան օր հոկտեմբերի 4, 1942(1942-10-04)[1][2] (77 տարեկան)
Ծննդավայր Ռեյկյավիկ, Kingdom of Iceland[3]
Քաղաքացիություն Flag of Iceland.svg Իսլանդիա
Ամուսին Jónína Leósdóttir?
 
Կայք՝ althingi.is/johanna/

Յոհաննա Սիգուրդարդոտիր (իսլ.՝ Jóhanna Sigurðardóttir [jou̯ːhana ˈsɪːɣʏrðartou̯htɪr], հոկտեմբերի 4, 1942(1942-10-04)[1][2], Ռեյկյավիկ, Kingdom of Iceland[3]), իսլանդացի քաղաքական գործիչ, պատմության մեջ առաջին բաց բիսեքսուալը, որը գլխավորել է կառավարությունը[4]։ Համաշխարհային պատմության մեջ կառավարության առաջին ղեկավարը, որը պաշտոնական միասեռ ամուսնություն է կնքել[5]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Ռեյկյավիկում, 1960 թվականին ավարտել է Առևտրային քոլեջը: Երկար ժամանակ աշխատել է իսլանդական ավիաուղիներում որպես ուղեկցորդուհի, իսկ ավելի ուշ՝ որպես նույն ավիաուղիների գրասենյակային աշխատող։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել արհմիութենական շարժմանը։ 1978 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է ալտինգի պատգամավոր՝ որպես Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ Այդ ժամանակից ի վեր մշտապես վերընտրվել Է խորհրդարանի բոլոր հաջորդ ընտրություններում։ Եղել է խորհրդարանի նախագահի տեղակալ 1979 թվականին և 1983-1984 թվականներին: Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության նախագահի տեղակալ 1984-1993 թվականներին։ 1987-1994 թվականներին Բազմիցս զբաղեցրել է սոցիալական ապահովության նախարարի պաշտոնը տարբեր աշխատասենյակներում։

Քաղաքական կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1994 թվականին առաջնորդի ներկուսակցական ընտրություններում անհաջողության պատճառով լքեց Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը և շուտով գլխավորեց նոր շարժում՝ «Þjóðvaki» (թարգմանաբար «Զարթոնք»): Եղել է ձախ ընդդիմության ակտիվ անդամ Խորհրդարանում՝ ընդգրկվելով Ալտինգի բազմաթիվ կոմիտեներում։ 2000 թվականին Յոհաննայի գլխավորած շարժումը կոալիցիայի մեջ մտավ Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության հետ՝ ձևավորելով Սոցիալ-Դեմոկրատական դաշինք։ 2003 թվականի ընտրություններից հետո կրկին զբաղեցրել է Ալտինգի փոխնախագահի պաշտոնը։ 2007 թվականի ընտրությունների արդյունքներով երկրում ձևավորվել է «մեծ կոալիցիայի» կառավարություն անկախության կուսակցության և Սոցիալ-դեմոկրատական դաշինքի ներկայացուցիչներից: Դրանում Յոհանան զբաղեցրել է սոցիալական ապահովության նախարարի պաշտոնը։ Տնտեսական բարդություններից առաջացած ներքաղաքական լուրջ ճգնաժամի արդյունքում կոալիցիան փլուզվեց։ Capacent Gallup ընկերության հարցման համաձայն, որն անցկացվել է ճգնաժամի թեժ շրջանում, նա դարձել է երկրի ամենատարածված քաղաքական գործիչը՝ հավաքելով 73 % վարկանիշ: 2009 թվականին Յոհանան ընդգրկվել է Forbes-ի վարկածով աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ կանանց ցանկում՝ զբաղեցնելով 75-րդ տեղը[6]։

Իսլանդիայի վարչապետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2009 թվականի փետրվարի 1-ին Յոհանան, որը համեմատաբար չվարկաբեկված էր աջերի[7] հետ կոալիցիայում իր կուսակցության հետ գլխավորել Է երկրի ժամանակավոր կառավարությունը[8][9]։ Կառավարության ձևավորման շուրջ բանակցությունները բավականին կարճ էին[10][11]։ Համաձայն պայմանավորվածության, կառավարությունն աշխատել է ընդհուպ մինչև նոր Ալտինգի ձևավորումը, արտահերթ ընտրությունները, որոնք տեղի են ունեցել 2009 թվականի ապրիլի 25-ին:

Ընտրությունների նախաշեմին Յոհանան ընտրվել էր 2009 թվականի մարտի 28-ին Սոցիալ-Դեմոկրատական դաշինք կուսակցության առաջնորդ։

2009 թվականի ապրիլի 25-ի ընտրությունների արդյունքում Յոհաննայի գլխավորած կոալիցիան ստացավ ձայների մեծամասնությունը, ինչի շնորհիվ 2009 թվականի մայիսի 10-ին ձևավորվեց երկրի նոր մշտական կառավարությունը: Դրանում առանցքային դիրքեր են զբաղեցրել նույն անձինք, ինչ Յոհաննայի առաջին անցումային կառավարությունում։

Վարչապետի պաշտոնում գործունեության գլխավոր գերակայություններից է համարել 1 տարվա ընթացքում Իսլանդիայի անդամակցությունը ԵՄ-ին և մինչև 2012 թվականը 4 տարվա ընթացքում եվրոգոտուն միանալը:

2012 թվականի սեպտեմբերին հայտարարել էր, որ չի հասնելու վերընտրության և կհեռանա քաղաքականությունից։ 2013 թվականի փետրվարի 26-ին զիջել է Սոցիալ-դեմոկրատական դաշինքի առաջնորդ Արնի Փալ Առնասոնի պաշտոնը։ 2013 թվականի ապրիլի 27-ին Սոցիալ-դեմոկրատները ջախջախիչ պարտություն կրեցին ընտրություններում՝ կորցնելով ձայների և պատգամավորական տեղերի կեսից ավելին։

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսլանդիայի և Սլովենիայի առաջնորդները

Յոհան Սիգուրդարդոտիրը երեք որդի ունի՝ Թոռվալդուր Յոհանեսոնի հետ առաջին ամուսնությունից երկուսը և 1981 թվականին ծնված խորթ որդին։ Յոհաննայի երկրորդ քաղաքացիական ամուսնությունը կնքվել է 2002 թվականին լրագրող Յոնինա Լեոսդոտիրի հետ։ Այսպիսով, Յոհանան աշխարհում կառավարության առաջին ղեկավարն է, որը չի թաքցնում իր ոչ ավանդական կողմնորոշումը[12][13]։2010 թվականի հունիսի 27-ին Յոհաննա Սիգուրդարդոտիրը ամուսնացավ Յոնինա Լեոսդոտիրի հետ, երբ Իսլանդիայի խորհրդարանը 2010 թվականի հունիսի 12-ին օրինականացրեց միասեռ ամուսնությունները[14][15]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  2. 2,0 2,1 Энциклопедия Брокгауз (нем.)
  3. 3,0 3,1 3,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #105135756X // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  4. Кто вы, госпожа премьер-министр-лесбиянка?
  5. Icelandic leader in milestone gay marriage.(անգլ.) // Associated Press, 2 июля 2010 (Ստուգված է 2 Հուլիսի 2010)
  6. Открытая лесбиянка — премьер Исландии — в списке самых влиятельных женщин по версии Forbes
  7. Денис Пилаш. Левые на краю света. Часть 2: Исландия // Спільне. — 12.01.2017.
  8. Iceland's coalition government resigns, Ministry of Foreign Affairs, 26 January 2009, http://eng.utanrikisraduneyti.is/speeches-and-articles/nr/4746 
  9. New Icelandic government under negotiation, IceNews, 27 January 2009, http://www.icenews.is/index.php/2009/01/27/new-icelandic-government-being-negotiated/ 
  10. No new Icelandic government this weekend, IceNews, 31 January 2009, http://www.icenews.is/index.php/2009/01/31/no-new-icelandic-government-this-weekend/ 
  11. Stjórnun mynduð á morgun, Morgunblaðið, 31 January 2009, 12:05 (UTC), http://mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/01/31/stjornin_myndud_a_morgun/ 
  12. Sigurdardóttir Ready to Become Iceland's PM, Iceland Review, 27 January 2009, http://www.icelandreview.com/icelandreview/daily_news/?cat_id=16567&ew_0_a_id=319005 
  13. Премьер-министром Исландии стала лесбиянка. Теперь — по воле народа
  14. Regierungschefin heiratet ihre Freundin(գերմ.)
  15. Lenta.ru: Из жизни: Премьер-министр Исландии сочеталась браком со своей подругой