Յիգալ Ալոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յիգալ Ալոն
եբրայերեն՝ יגאל אלון
Դիմանկար
Ծնվել էհոկտեմբերի 10, 1918(1918-10-10)[1][2]
ԾննդավայրKfar Tavor, Kinneret sub-district, Հյուսիսային մարզ, Իսրայել[1]
Մահացել էփետրվարի 29, 1980(1980-02-29)[2][3][4][…] (61 տարեկան)
Մահվան վայրԱֆուլա, Իսրայել, Հյուսիսային մարզ
ԳերեզմանGinosar
ՔաղաքացիությունFlag of Israel.svg Իսրայել
Մայրենի լեզուեբրայերեն
ԿրթությունՍբ. Անտոնիի քոլեջ
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, ռազմական գործիչ և սպա
ԱմուսինRuth Allon?
Զբաղեցրած պաշտոններԻսրայելի վարչապետ, Քնեսեթի պատգամավոր[1], Քնեսեթի պատգամավոր[1], Իսրայելի փոխվարչապետ, Քնեսեթի պատգամավոր[5], Քնեսեթի պատգամավոր[5], Քնեսեթի պատգամավոր[5], Քնեսեթի պատգամավոր[5], Քնեսեթի պատգամավոր[5], Քնեսեթի պատգամավոր[5] և Քնեսեթի պատգամավոր[5]
ԿուսակցությունԱվոդա
Yigal Allon Վիքիպահեստում
ձախից աջ: Մոշե Դայան, Իցհակ Սադե, Յիգալ Ալոն, Հանիտա կիբուցում (1938)
Իցհակ Սադեն (ձախից) և Յիգալ Ալոնը, 1948
Lt.-գեներալ Յիգալ Ալոնը (1948–49)

Յիգալ Ալոն (հոկտեմբերի 10, 1918(1918-10-10)[1][2], Kfar Tavor, Kinneret sub-district, Հյուսիսային մարզ, Իսրայել[1] - փետրվարի 29, 1980(1980-02-29)[2][3][4][…], Աֆուլա, Իսրայել, Հյուսիսային մարզ), Իսրայելի քաղաքական գործիչ, Պալմախի գեներալ, Իսրայելի պաշտպանության բանակի գեներալ։ Նա եղել է Ադութ Հավոդա կուսակցության, Իսրայելի աշխատավորական կուսակցության առաջնորդ և Իսրայելի վարչապետ։ Նա եղել է Քնեսեթի անդամ և Քնեսեթի երրորդից մինչև իններորդ գումարման նախարար։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալոն (կենտրոնում) Իրաք Սուվայդանում, նոյեմբեր 1948
Իցհակ Ռաբինը և Ալոնը (1949)

Յիգալ Պեյկովիչ (հետագայում Ալոն) ծնվել է Քֆար Տավորում։ Նրա հայրը Պաղեստին է գաղթել 1890 թվականին[6]։ 1937 թվականին Կադուրիի գյուղատնտեսական բարձրագույն դպրոցն ավարտելուց հետո, Ալոնը դառնում է Գինոսար կիբուցի հիմնադիրներից մեկը[7]։ Ալոնն ամուսնացել էր Ռութի հետ։ Նրանց ավագ դուստր Նուրիթը աուտիզմով էր տառապում[8]։ 1950-1952 թվականներին նա փիլիսոփայություն և պատմություն է ուսանել, Օքսֆորդի համալսարանի, Սբ․ Էնթոնիի քոլեջում[9]։

Ալոնը մահացել է 1980 թվականի փետրվարի 29-ին սրտի կաթվածից Աֆուլայում[10]։ Նա թաղված է Գալիլեյան ծովի ափին, Գինոսար կիբուցի գերեզմանատան հյուսիսային հատվածում[11]։ Հուղակավորությանը ներկա են գտնվել տասնյակ հազարավոր սգացողներ, ցավակցություններ են հայտնել աշխարհի շատ առաջնորդներ, ներառյալ Եգիպտոսի նախագահ Անվար Սադաթը[12]։

Ռազմական կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալոնը Հագանային միացավ 1931 թվականին և 1936-1939 թվականների Պաղեստինում արաբական ապստամբության ընթացքում, սկզբում նա դաշտային միավորի և այնուհետ շարժական ուղեկալի հրամանատարությունը ստանձնեց[13]։ Այս ընթացքում նա մասնակցեց մի շարք գործողությունների։ 1941 թվականին նա դարձավ Պալմախի հիմնադիր անդամներից մեկը։ 1941 և 1942 թվականներին նա հետախույզ էր Բրիտանական զորքում, որը մարտեր էր մղում Սիրիայում և Լիբանանում[14]։ 1945 թվականին նա դարձավ Պալմախի գերագույն հրամանատար[15]։ 1948 թվականի հունիսի 22-ին, Դավիդ Բեն Գուրիոնի և Իրգունի՝ Ալտալենայից ստացված զենքի բաշխման շուրջ ծավալված դիմակայության թեժ պահին, Ալոնը զորքերին հրամայեց ռմբակոծել նավը[16]։ 1948 թվականի Արաբա-Իսրայելական պատերազմի ընթացքում, Ալոնը բոլոր երեք ճակատներում ղեկավարում էր մի քանի խոշոր օպերացիաներ։ Որպես հարավային հրամանատարության գործադիր տնօրեն, նա պատասխանատու էր Եգիպտոսի և Հորդանանի մի մասի սահմանների երկարությամբ։1949 հունիսի 4-ին նա հայտարարեց 8կմ երկայնքով սահմանի ռազմական փակ զոնա[17] 1949 հոկտեմբերի 18-ին Փարիզում՝ իր պաշտոնական այցի ընթացքում, հյուրընկալողները նրան հայտնեցին, որ որ Բեն Գուրիոնը հարավային հրամանատարությունում որոշել է իրեն փոխարինել Մոշե Դայաանով։ Ի նշան բողոքի նրա շտաբի սպաների մեծ մասը հրաժարական տվեցին[18]։։ Նա ռազմական ծառայությունից զորացրվեց 1950 թվականին[19]։

Քաղաքական կարիերան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1948 թվականի հունվարին Ալոնը օգնեց ձախակողմյան Մապամ կուսակցությունը հիմնել։ Սակայն Արաբա-Իսրայելական պատերազմից հետո վարչապետ Դավիդ Բեն Գուրիոնը Ալոնին առաջարկեց հեռու մնալ կուսակցությունից, որն իր ղեկավարած Մապայ կուսակցության հակառակորդն էր, և ինչպես ինքն էր տեսնում շատ ձախակողմյան թևը սպառնալիք էր պետության անվտանգության համար[20]։ 1948 թվականի դեկտեմբերին Մապամի համաաղեկավար Մեյր Յաարին Ալոնին քննադատում էր տասնյակ հազարավոր պաղեստինցի փախստականներին ստրատեգիական նպատակներին հասնելու համար օգտագործելու մեջ[21]։ Ռազմական կարիերան ավարտելուց հետո Ալոնը սկսեց իր քաղաքական կարիերան։ Նա դարձավ Ադութ Ավոդայի հայտնի առաջնորդ, որը 1954 թվականին անջատվել էր Մապամից և 1955 թվականին առաջին անգամ Քնեսեթի անդամ ընտրվեց, որտեղ մնաց մինչև իր մահը։ Նա եղել է Տնտեսական գործերի, Սահմանադրության, Իրավունքի և արդարադատության հանձնաժողովների անդամ, Կրթության և մշակույթի հանձնաժողովի, Արտաքին գործերի և Պաշտպանության հանձնաժողովների անդամ։ 1961–68 թվականներին Ալոնը Իսրայելի Աշխատանքի նախարարն էր։ Այս պաշտոնում նա աշխատեց բարելավել պետական ծառայողի զբաղվածությունը և պայքարեց աշխատանքային հարաբերությունների օրենքն ընդունել։ 1968–69 թվականներին նա Իսրայելի փոխվարչապետն էր և Ներգաղթումների նախարարը։ 1969 թվականի փետրվարի 26-ին, Լևի Էշկոլի մահվանից հետո, Ալոնը կարճ ժամանակով ստանձնեց վարչապետի պաշտոնը։ Նա պաշտոնավարեց մինչև 1969 թվականի մարտի 17-ը, երբ Գոլդա Մեիրը դարձավ Աշխատավորական կուսակցության ղեկավարը։ Նա դարձավ Գոլդա Մեիրի՝ Իսրայելի տասնհինգերորդ կառավարության փոխվարչապետ և Կրթության նախարար և այդ պաշտոնում մնաց մինչև 1974 թվականը։ 1970 թվականի սեպտեմբերի Հորդանանի ճգնաժամի ընթացքում՝ Հուսեյն թագավորի Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպության հետ կոնֆլիկտում, նա կողմնակից էր աջակցելու Հուսեյն թագավորին[22]։ 1974 թվականին նա Ուժերի բաժանման համաձայնագրի պատվիրակության անդամ էր։ Նույն թվականին նա դարձավ արտգործնախարար և այդ պաշտոնին մնաց մինչ 1977 թվականը[23][24]։ Ալոնի հանկարծամահ լինելու պահին, նա Հավասարեցում կուսակցության ղեկավարի թեկնածու էր ընդդեմ Շիմոն Պերեսի։

Հիշատակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալոնի նկատմամբ աճող հիացմունքը, նրա մահից երեք տասնամյակ անց, Օրեն Դագանը այսպես է բացատրել․ "Մարդիկ ցանկանում են ապրել Յիգալ Ալոնի երազած երկրում, օրինակ Արաբ-Իսրայելական հարցում։ Սա հետսիոնիստական մոտեցում չէ, ոչ վարանոտ, ոչ ներում հայցող։ Սա անվտանգության և ապահովության մոտեցում է, որն ասում է․ 'Մեր տեղն այստեղ է', միևնույն ժամանակ ընդգծելով երկխոսության կարևորությունը և ոչ երբեք ներողամտության և մեծամտության դրսևորմամբ։ Ալոնը խաղաղության ձեռք է մեկնել, և սա այն մոտեցումն է, որ մենք ուզում ենք, որ աշխարհի առաջնորդներն ընդունեն այսօր։"[25]

Հրատարակված աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 חה"כ יגאל אלון (פייקוביץ)Knesset.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 http://main.knesset.gov.il/mk/Pages/MKPositions.aspx?MKID=682Knesset.
  6. «Book review, Yigal Allon, Native Son: A Biography»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-09-11-ին։ Վերցված է 2017-04-24 
  7. Israel in the Middle East: Documents and Readings on Society, Politics, and Foreign Relations, Pre-1948 to the Present
  8. Yigal Allon, Native Son: A Biography, Anita Shapira
  9. 'Allon for London' in Jewish Observer and Middle East Review (Volume 16, William Samuel & Company Limited, 1967), issue dated 29 December 1967, p. 1
  10. Yigal Allon (Israeli politician)։ Britannica Online Encyclopedia։ Վերցված է օգոստոսի 24, 2011 
  11. 1st Century Galilee Boat (փետրվարի 29, 1980)։ «Yigal Allon | Jesus Boat Museum, Israel |»։ Jesusboat.com։ Վերցված է հունվարի 29, 2013 
  12. Tens of thousands of people attend funeral of Yigal Allon
  13. http://www.wertheimer.info/family/GRAMPS/Haapalah/plc/4/b/bb4802b05f26eff54b4.html
  14. Yigal Allon (Peikowitz), 1918-1980
  15. Yigal Allon, Native Son: A Biography
  16. Bar Zohar Michael (1978)։ Ben-Gurion. A Biography։ London: Weidenfeld and Nicolson։ էջ 174։ ISBN 0-297-77401-8 
  17. Morris Benny (1993)։ Israel's Border Wars, 1949 – 1956. Arab Infiltration, Israeli Retaliation, and the Countdown to the Suez War։ Oxford: Oxford University Press։ էջ 126։ ISBN 0-19-827850-0  Quoting Weitz, Yomani, iv33 entry 4 June 1949.
  18. Dayan Moshe (1976)։ Story of my Life։ New York: William Morrow and Company։ էջ 150։ ISBN 0-688-03076-9 
  19. «Yigal Allon»։ Ministry of Foreign Affairs (Israel) 
  20. «Israel’s ‘Golden Boy’: A New Biography Explores How It Is We Came To Forget Yigal Allon»։ Jewish Daily Forward։ հուլիսի 11, 2008։ Վերցված է հունվարի 23, 2015 
  21. Morris, Benny (1987). The birth of the Palestinian refugee problem, 1947–1949. ISBN 0-521-33028-9, page 211
  22. Shlaim Avi (2007)։ Lion of Jordan: The Life of King Hussein in War and Peace։ London: Penguin Books։ էջեր 330–331 
  23. «Allon, Yigal (1918–1980)»։ Junior Judaica, Encyclopaedia Judaica for Youth։ Jewish Agency for Israel։ 1992 
  24. «Yigal Allon»։ Jewish Virtual Library։ The American-Israeli Cooperative Enterprise։ 2012 
  25. Three decades on Yigal Allon still inspires youth, Haaretz