Յաֆֆայի ճանապարհ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յաֆֆայի ճանապարհ, Երուսաղեմ
Յաֆֆան հիշատակող փողոցի արտացոլող նշան որպես Երուսաղեմի նավահանգստային քաղաքհին ժամանակներում

Յաֆֆայի ճանապարհ (եբր.՝ רחוב יפו‎, Rehov Yaffo, արաբ․՝ شارع يافا‎‎), Երուսաղեմի ամենաերկար և ամենահին գլխավոր փողոցներից մեկը: Այն անցնում է քաղաքի արևելքից դեպի արևմուտք, Հին քաղաքի պատերից դեպի Երուսաղեմի կենտրոն, Երուսաղեմի արևմտյան պորտալկ և Երուսաղեմ-Թել Ավիվ խճուղի: Փողոցով ձգվում են խանութներ, գրասենյակներ, ռեստորաններ: Միանալով Բեն Եհուդա և Քինգ Ջորջ փողոցներին՝ ձևավորում է Երուսաղեմի կենտրոնի եռանկյունը: Յաֆա ճանապարհի տեսարժանություններից են Ալենբի հրապարակը, (ԻՊԲ հրապարակ), Սաֆրա հրապարակ (քաղաքապետարան), Սիոնի հրապարակ, Դավիդկա հրապարակ, Ջորջ V և Շտրաուս փողոցների "Եռակի" խաչմերուկը (Համեշուլաշ), Բեն Եհուդա փողոցի հետիոտնային գոտին, Մահանե Եհուդա շուկան, Երուսաղեմի ավտոբուսների կենտրոնական կայանը: Յաֆֆայի ճանապարհը վերակառուցվել է որպես Երուսաղեմի արագընթաց տրամվայի կողմից սպասարկվող հետիոտնային գոտի:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1861 թվականին ճանապարհը սալարկվել է որպես Յաֆֆայի մայրուղու մի հատված, այնուհետև դարձել է Երուսաղեմի հին քաղաքի պատերից դուրս փողոց, որի շուրջ բարգավաճել են Ռուսական վանատուն, Նահալաթ Շիվա և Մահանե Եհուդա հարևանությունները, ինչպես նաև Շաարե Ցեդեկ հիվանդանոցը: Ճանապարհով ի սկզբանե երթևեկում էին ուղտեր, ցուլեր, բավականաչափ բարելավվելուց հետո՝ ձիաքարշներ:

Գերմանացի կրոնականները, որոնք ստեղծել են գերմանական գաղութը, Յաֆֆայի ճանապարհով առաջինը սկսեցին փոխադրման ծառայությունը:

Յաֆֆայի ճանապարհը 1907 թվականից հետո

Բրիտանական մանդատի ժամանակահատվածում փողոցում տեղակայվել են բազմաթիվ կենտրոնական հաստատություններ, այդ թվում`քաղաքապետարանի, քաղաքի կենտրոնական փոստային բաժանմունքի, Անգլո-պաղեստինյան բանկի և Assicurazioni Generali-ի շենքերը: Հին քաղաքի պատերի երկայնքով կառուցված արևելյան մասում գտնվող շենքերը քանդվել են 1944 թվականի հուլիսին, որպեսզի չմթագնեն քաղաքի պատմական տեսքը: Այս ժամանակահատվածում փողոցը ստացավ իր ժամանակակից տեսքը, և այն դարձավ քաղաքի զարգացման կենտրոնական բիզնես-թաղամասի սիրտը: 1948 թվականի Արաբ-իսրայելական պատերազմից հետո Իսրայելի և Հորդանանի միջև 19-ամյա բաժանման ընթացքում, որը ժամանակակից Երուսաղեմից առանձնացրեց Հին քաղաքը, Յաֆֆայի ճանապարհի առաջնայնությունը, որպես քաղաքային կենտրոն, անվիճարկելի էր:

Երուսաղեմի քաղաքապետարանը, Երուսաղեմի գլխավոր փոստային գրասենյակը, Մահանե Եհուդա շուկան գտնվում են Յաֆֆայի ճանապարհին: Որպես բանուկ ուղանցում, այն եղել է ահաբեկչական խմբերի թիրախ և 1960-ական թվականների վերջերին ահաբեկչական հարձակումներից մի քանիսը իրականացվել են այդ փողոցում, այդ թվում՝ Սիոնի հրապարակի սառնարանային ռմբակոծությունը[1] և Սբարո ռեստորանում մահապարտ ահաբեկչի կողմից ռմբակոծությունը:

Իր գոյության ընթացքում Յաֆֆայի ճանապարհը եղել է Երուսաղեմի կենտրոնական պողոտան: Քաղաքապետարանը մեծ ջանքերով վերափոխեց փողոցը. Յաֆֆայի ճանապարհին սահմանափակեց հասարակական տրանզիտը (ավտոբուսներ և տաքսիներ)՝ փորձելով տարածքն ազատել գերբեռնվածությունից: 2004 թվականին Ալենբի հրապարակի հատվածում փողոցի տակ պեղվել է թունել, որը հնարավորություն է տալիս, որ քաղաքի կենտրոնական հյուսիս-հարավ ճանապարհը շրջանցի այն[2]: Նոր համակարգը տեղադրելու համար ճանապարհի մի կողմում տեղադրվել են նոր կոմունալ գծեր: 180 սեփական տարածքներ տեղափոխվել են ճանապարհի բարելավման համար:

Երուսաղեմի արագընթաց տրամվայը գործարկվել է 2011 թվականից: Ճանապարհի արևմտյան ծայրամասում, կենտրոնական ավտոկայանի դիմաց, Սանտիագո Կալատրավայի Լարավոր կամրջով տրամվայն անցնում է Յաֆֆայի Ճանապարհով[3]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «FrontPage Magazine»։ Frontpagemag.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-07-12-ին։ Վերցված է 2013-07-20 
  2. «Tzahal Square Tunnel Inaugurated»։ The Jerusalem Post։ September 24, 2004 
  3. «Jerusalem Light Rail Project»։ Railway-technology.com։ Վերցված է 2013-07-20 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]