Յասուսի Ինոուե

Յասուսի Ինոուե; ճապ.՝ 井上靖
Ծնվել է	մայիսի 6, 1907[…]
Ծննդավայր	Հոկայդո, Հոկայդո, Ճապոնիա
Վախճանվել է	հունվարի 29, 1991[…] (83 տարեկան)
Վախճանի վայր	Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա
Մասնագիտություն	գրող, վիպասան, բանաստեղծ և սցենարիստ
Քաղաքացիություն	Ճապոնիա
Կրթություն	Կիոտոյի համալսարան և Kyushu University?
Պարգևներ	Ռյունոսկե Ակուտագավայի պարգև Japan Art Academy Prize? Noma Literary Prize? Յոմիուրիի գրական մրցանակ იაპონური ლიტერატურის დიდი პრემია? մշակույթի վաստակավոր գործիչ Կիկուչի Կանի մրցանակ Ասահի մրցանակ և Պեկինի համալսարանի պատվավոր դոկտոր
Ամուսին	Fumi Inoue?
Զավակներ	Shūichi Inoue?
	Yasushi Inoue Վիքիպահեստում

Յասուսի Ինոուե (ճապոներեն՝ 井上靖. մայիսի 6, 1907(1907-05-06)^[1]^[2]^[3]^[…], Հոկայդո, Հոկայդո, Ճապոնիա - հունվարի 29, 1991(1991-01-29)^[4]^[1]^[2]^[…], Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա), ճապոնացի գրող, ժուռնալիստ, բանաստեղծ, էսսեիստ, հետպատերազմյան ժամանակաշրջանի ականավոր գրողներից մեկը, որ մեծ ավանդ է ներդրել ճապոնական արձակում պատումային ժանրի վերածննդի ապահովման ասպարեզում՝ նկատելիորեն փոխելով Սյովա դարաշրջանի գրականության ուղղությունը: Նրա թողած գրական ժառանգության մեջ գերակշռում են էգո -վեպերը և «հոգեկան տրամադրությունների էսսեները» (心境小説): Դեռահաս տարիքից մինչև ընդհուպ 83 տարեկանը բանաստեղծություններ է գրել նաև: Նրա գլխավոր գեղարվեստական երկերն են համարվում «Ցլամարտ»-ը (1949), «Տեմպյոյի կղմինդրը» (1957) և «Հազարավոր բուդդաների քարանձավները» (1959) գործերը:

Կենսագրություն

Յասուսի Ինոուեն ծնվել է Ճապոնիայի Հոկայդո նահանգի Ասահիկավա քաղաքում, տոհմիկ բժիշկներ Հայաո Ինուեի և Յայի ընտանիքում: Նա ընտանիքի ավագ երեխան էր։ Նրա զինվորական բժիշկ հոր աշխատանքի ու բնակության վայրը հաճախ էր փոփոխվում, և Յասուսի Ինոուեին վեց տարեկանից մեծացնում է իր տատիկը՝ Կանոն, որը նախկին գեյշա էր և ապրում էր Սիձուոկա պրեֆեկտուրայի գյուղերից մեկում։

1910 թվականին՝ տատիկի մահից հետո, Յասուսին ընդունվել է Համամացու քաղաքի տարրական դպրոց։ Նումաձուի միջնակարգ դպրոցում սովորելիս նա սկսել է հետաքրքրվել պոեզիայով։ 1924 թվականին հաստատվելով բուդդայական Մյոկոկու-ջի տաճարի տարածքում՝ ընկերացել է մի խումբ գրքասերների հետ։ 1926 թվականին Ինոուեն տեղափոխվել է Կանաձավա քաղաք, որտեղ ապրում էին նրա ծնողները։ Ավագ դպրոցում նա սկսել է զբաղվել ձյուդոյով և գրել բանասեղծություններ՝ դրանք հրատարակելով Ճապոնական ծովի բանաստեղծ (日本海詩人) և Բոց (焔) կեղծանուններով։ 1929 թվականին հրաժարվել է ձյուդոյի պարապմունքներից։ Չհաջողելով հանձնել Կյուսյուի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի ընդունելության քննությունները՝ 1930 թվականին ընդունվել է բանասիրական ֆակուլտետ (անգլերենի բաժին), բայց շուտով, կորցնելով սովորելու նկատմամբ հետաքրքրությունը և տարվելով գրականությամբ, ընդհատել է ուսումը։ 1932 թվականին տեղափոխվել է Կիոտոյի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրել է փիլիսոփայություն և գեղագիտություն։ Այդ ժամանակներից սկսած՝ մրցանակներ է ստացել իր ստեղծագործական գործունեության համար։ 1936 թվականին ավարտել է համալսարանը՝ հաջողությամբ պաշտպանելով Պոլ Վալերիի պոեզիայի վերաբերյալ գրած ավարտական դիպլոմային աշխատանքը:

1935 թվականին Յասուսին ամուսնացել է մարդաբանության պրոֆեսոր Ադաչի Բունտարոյի դստեր՝ Ադաչի Ֆումիի հետ։ Ինոուեն տարբեր ամսագրերում արդեն տպագրել էր մի քանի բանաստեղծություններ ու պատմվածքներ, բայց թողեց գրողի իր կարիերան և դարձավ Օսակայի Մայնիտի Սիմբուն շաբաթաթերթի լրագրող: 1937 թվականին՝ չին-ճապոնական երկրորդ պատերազմի ժամանակ, գնացել է ծառայելու Չինաստանի հյուսիսում, սակայն ավիտամինոզի՝ վիտամինային անբավարարության պատճառով ընկել է դաշտային պահեստային հիվանդանոց։ 1938 թվականից Ինոուեն շարունակել է աշխատել Մայնիտի թերթի մշակութային բաժնում, որտեղ պատասխանատու է եղել կրոնական թեմաներով նյութերի համար, իսկ 1939 թվականից ղեկավարել է նաև արվեստի բաժինը։ Նա կենտրոնացել է բուդդայական գրականության, բուդդայական արվեստի և գեղարվեստական խումբ-խմբակների ու շրջանների լուսաբանման վրա։ 1945 թվականին շաբաթաթերթի արվեստի բաժինը վերափոխվել է սոցիալական բաժնի։

1951 թվականին Տոկիո տեղափոխվելով՝ Յասուսին ամբողջությամբ նվիրվել է գրական գործունեությանը։ 1964 թվականին դարձել է Ճապոնիայի արվեստների ակադեմիայի անդամ։ 1976 թվականին արժանացել է ստեղծագործական աշխատանքի համար Ճապոնիայում շնորհվող բարձրագույն պարգևներից մեկին. նրան տրվել է «նինգենկոկուհո» կոչում, որը բառացի նշանակում է «մարդ՝ ազգային գանձ»։ 1984 թվականին նա Փեն ակումբի ճապոնական մասնաճյուղի նախագահի պաշտոնում փոխարինել է Կավաբատա Յասունարիին։

Սյովայի ժամանակաշրջանում, երբ դեռ հազվադեպ էր թույլատրվում արտասահման մեկնել, նա բազմիցս ճանապարհորդել է Եվրոպայի և Միացյալ Նահանգների խոշոր քաղաքներով, ԽՍՀՄ-ի, Կենտրոնական Ասիայի և Մերձավոր Արևելքի չուսումնասիրված կամ քիչ ուսումնասիրված տարածաշրջաններով:

Ինոուե Յասուսին մահացել է սուր թոքաբորբից 1991 թվականի հունվարի 29-ին՝ 83 տարեկան հասակում, Թյուոյի հատուկ շրջանի ուռուցքաբանական ազգային կլինիկայում:

Գրական ստեղծագործություն

Հետպատերազմյան շրջանում Ինոուեն որպես գրող հայտնի է դարձել «Որսորդական հրացանը» և «Ցլամարտ» պատմվածքներով: Ընդ որում՝ վերջինիս համար 1949 թվականին արժանացել է Ռյունոսկե Ակուտագավայի անվան մրցանակին ։

Ինոուե Յասուսին հեղինակել է վեպեր, որոնք քնարական շնչով պատկերում են հետպատերազմյան Ճապոնիայի մտավորականության մենությունը (Որսորդական հրացան, Ցլամարտ, Սառցե պատ և այլն): Գրել է նաև ինքնակենսագրական գործեր (Ասունարո Մոնոգատարի, Սիրոբամբա և այլն), պատմավեպեր՝ նվիրված Սենգոկու Ձիդայի դարաշրջանին («Ֆու Ռինկաձան», «Սանադայի ռազմական տարեգրությունները», «Յոդոյի ամրոցի տիրուհին» և այլն) և ուղեգրություններ, որոնցում նկարագրել է իր ճանապարհորդությունները Չինաստանի արևմտյան շրջաններով («Հազարավոր բուդդաների քարանձավները», «Լոուլան», «Տեմպյոյի կղմինդրը» և այլն):

«Սիրոբամբա», «Ամառային խոտաբույսեր և ձմեռային ալիքներ», «Հյուսիսային ծով» ինքնակենսագրական վեպերում հեղինակն ինքն է հանդես եկել որպես մոդել գլխավոր հերոսի՝ Ինոուե Կոսակուի համար, որի կյանքը՝ մանկությունից մինչև պատանեկություն, ծավալվում է եռագրության էջերում։ «Սիրոբամբա»-ում նկարագրվում է Յուգասիմա քաղաքում գրողի անցկացրած մանկությունը, «Ամառային խոտաբույսեր և ձմեռային ալիքներ»-ում՝ Նումաձուի միջնակարգ դպրոցում սովորելու ժամանակը, «Հյուսիսային ծով»-ում՝ Կոսակուի առօրյա կյանքի մեկ տարին՝ համալսարան ընդունվելու անհաջող փորձից հետո, երբ նրան հրավիրել են մարզվելու թիվ 4 ավագ դպրոցում, որտեղ նա ջանասիրաբար զբաղվել է կոսեն ձյուդոյով։

Հաճախ Ինոուե Յասուսիի ստեղծագործությունների հերոսներ են դարձել նրա իրական միջավայրի մարդիկ։ Մասնավորապես՝ Սիրոբամբա-ում նկարագրվում է Կոսակուի կյանքը իր ապուպապի հարճի՝ Օնուիբաասանի (իսկական անունը՝ Օկանո) հետ, ով իր հետ արյունակցական կապ չի ունեցել, սակայն մեծ ազդեցություն է գործել Ինոուեի՝ որպես անձի ձևավորման վրա։

Կյանքի վերջին տարիներին Ինոուե Յասուսին գրել է կարճ եռագրություն՝ նվիրված իր ծերացած մորը: Դրա սյուժեի հիման վրա նկարահանվել է «Մորս քրոնիկները» ֆիլմը, որը Մոնրեալի կինոփառատոնում ստացել է ժյուրիի հատուկ մեծ մրցանակը:

Մատենագրություն

Գրելու տարիները	Վերնագիրը
1947	Ցլամարտ (闘牛 )
1949	Որսորդական հրացան (猟銃 )
1950	Սառցե պատ (氷壁 )
1957	Տեմպյոյի կղմինդրը (天平の甍 )
1958	Ասունարո-մոնոգատարի (あすなろ物語 )
1959	Հազարավոր բուդդաների քարանձավները (敦煌 ) Լոուլան (楼蘭 )
1960	Կապույտ գայլը (蒼き狼 ) (վեպ Չինգիզխանի մասին Յոդո ամրոցի տիրուհին (淀どの日記 )
1960—1962	Հյուսիսային ծով (北の海 ) Սիրոբամբա (しろばんば )
1963	Քամին ու ալիքները (風濤 Фу: то:) (վեպ Հիբուլայի մասին)
1963—1965	Ֆավորիտուհին (楊貴妃伝 ) (վեպ Յան-գույֆեյի մասին) Ամառային խոտաբույսերն ու ձմեռային ալիքները (夏草冬濤 )
1968	Երազներ Ռուսաստանի մասին (おろしや国酔夢譚 )
1969	Լուսնալույս (月の光 )
1971	Աստղային փառատոն (星と祭 )
1975	Մորս քրոնիկները (わが母の記 )
1980	Արծաթե սանդուղքը (銀のはしご )
1981	Հոնգակուբոյի նոթերը (本覺坊遺文 )
1989	Կոնֆուցիուս (孔子 )

Պարգևներ

1936 - Տիբա Կամեո մրցանակ «Թափառողը» (流転Ruten ) պատմվածքի համար

1950 - Ակուտագավա Ռյունոսկեի անվան մրցանակ «Ցլամարտի» (闘牛To: gyu:) համար

1958 - Կրթության նախարարության գրական մրցանակ «Տեմպյոյի կղմինդրը» (天平の甍Tempyo no iraka ) երկի համար

1959 - Ճապոնիայի արվեստների ակադեմիայի մրցանակ «Սառցե պատի» (氷壁Hyo: heki) համար

1960 - Մայնիտի մրցանակ «Հազարավոր բուդդաների քարանձավներ»-ի (敦煌) համար: Ընթերցողների մրցանակ «Կապույտ գայլ»-ի (蒼き狼Aokiookami) համար

1961 - առաջադրվել է Նոբելյան մրցանակի: Ստացել է Նոմա գրական մրցանակ «Յոդո ամրոցի տիրուհին» (淀どの日記Yododo no Nikki) երկի համար

1964 - Յոմիուրիի գրական մրցանակ «Քամի և ալիքներ»-ի (風濤Fu: to: ) համար

1969 - Ճապոնական գրականության առաջին կարգի մրցանակ «Երազներ Ռուսաստանի մասին» երկի համար

1976 թ.՝ Մշակույթի շքանշան

1980թ.՝ Կիկուտի Կան մրցանակ

1981թ.՝ NHK ռադիոյի մշակութային մրցանակ (բուդդայականության մշակութային մրցանակ)

1982 - Ճապոնական գրական մրցանակ «Հոնգակուբոյի նոթերը» (本覚坊遺文hongakubo:-ibun ) երկի համար

1985 - Ասահիի մրցանակ

1986թ.՝ Պեկինի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում

1989 - Նոմա գրական մրցանակ «Կոնֆուցիուս»-ի (孔子Ko:si ) համար

Նոբելյան մրցանակ

1981 թվականի հոկտեմբերին լուրեր տարածվեցին, որ Ինոուե Յասուսին առաջադրվել է Նոբելյան մրցանակի, և լրագրողների ամբոխը շրջապատեց գրողի տունը Սետագայայում: Ինոուեն նրանց հյուրասենյակ հրավիրեց, և երբ հայտարարվեց հաղթողը, հավաքվածների հետ ափսոսանքի զգացումով խմեց։ Այդ ժամանակից ի վեր, ամեն տարի Նոբելյան մրցանակի շնորհման օրը գրողը լրագրողներին հրավիրում էր իր հյուրասենյակ՝ այսպես կոչված «Նոմելյան մրցանակի» համար (ճապոներեն «nomu» - «խմիչք»)՝ լվանալու պարտության դառնությունը:

Տարիների ընթացքում լրագրողները դառնում էին ավելի ու ավելի համառ, բայց Ինոուեն մրցանակ չէր ակնկալում: Գրողի ընտանիքը սպասում էր, որ նա վերջապես կհաղթի և կարծիք հայտնեց, որ ավելի լավ է լրագրողներին տուն չթողնել։ Սակայն Ինոուեն, իր փորձից իմանալով, որ լրագրողը պարտավոր է տեղեկատվություն հավաքել, նույնիսկ եթե դա անհարմարություն է պատճառում մեկ այլ անձի, միշտ ըմբռնումով ու քաղաքավարությամբ է վերաբերվել մամուլին^[3]։

Այն ժամանակ դեռևս անհայտ էր, թե արդյոք Ինոուեն իսկապես առաջադրվել է Նոբելյան մրցանակի, բայց 2020 թվականի հունվարին պարզվեց, որ նա 1969 թվականին իսկապես առաջադրվել է ^[4]։ Մինչ այդ՝ 2012 թվականի մարտին, Նոբելյան կոմիտեի նախագահ Պեր Վեստբերգը Յոմիուրի Սիմբուն թերթին տված հարցազրույցում խոստովանել էր, որ «Ինոուե Յասուսիի թեկնածությունը ամենայն լրջությամբ քննարկվել է»։

Էկրանավորումներ

«Սամուրայների դրոշները» - ռեժ.՝ Հիրոսի Ինագակի (Ճապոնիա, 1969)
«Դունհուանգ » («Մետաքսի մեծ ճանապարհը») - ռեժ.՝ Սատո Ձյունյա (Ճապոնիա, 1988)
«Թեյի արարողության վարպետի մահը» - ռեժ.՝ Կեի Կումաի (Ճապոնիա, 1989)
« Երազներ Ռուսաստանի մասին » - ռեժ.՝ Ջունյա Սատո (Ռուսաստան-Ճապոնիա, 1992 թ.)
«Սամուրայների դրոշները» - ռեժ.՝ Հիմիցու Կաձուհիկո (Ճապոնիա, 2007), հեռուստասերիալ
«Չինգիզխան. Դեպի երկրի և ծովի ծայրերը» («Չինգիզխան. Մեծ մոնղոլը») - ռեժ.՝ Սինիչիրո Սավաի (Ճապոնիա, 2007)
«Ռազմիկն ու գայլը» - ռեժ.՝ Չժուանչժուան Տիան (Հոնկոնգ-Չինաստան, 2009)

Հիշատակ

Ինոուե Յասուսիի հուշասրահ (Հոկայդո, Ասահիկավա)
Ինոուե Յասուսիի անվան գրականության թանգարան (Սիձուոկա, Սունտո, Նագաիձումի)
Ինոուե Յասուսիի նախկին կեցավայրը (Ամագի կայարանի մերձակայքում)
Ասիայի թանգարան. Ինոուե Յասուսիի հուշաթանգարան (Տոտտորի, Յոնագո, Օոսինոձու)
Ինոուե Յասուսիի հուշաթանգարան Նովակիում (Տոտտորի, Նիտինան)
Հուշասենյակ (Կանագավայի ժամանակակից գրականության թանգարանում)
Հուշասենյակ (Ժամանակակից ճապոնական պոեզիայի և գրականության թանգարանում)
Հուշասենյակ (Նագահամայի Տակացումա գրադարանում) ^[9]

Այլ.

Ինոուե Յասուսիի աջակցությամբ ստեղծվել է ճապոնա-չինական մշակութային փոխանակման ասոցիացիան:

Ծանոթագրություններ

1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
1 2 3 4 Babelio (ֆր.) — 2007.
1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
↑ http://www.bunshun.co.jp/shinkoukai/award/akutagawa/list.html
↑ http://www.moe.gov.cn/s78/A22/xwb_left/moe_829/tnull_44386.html (չին.) — 中华人民共和国教育部.

Արտաքին հղումներ

«Yasushi Inoue». Great Catalan encyclopedia. Վերցված է 2021 թ․ հուլիսի 19-ին.
Inoue Yasushi // Encyclopædia Britannica (անգլերեն)
Յասուսի Ինոուե // Babelio (ֆրանսերեն) - 2007 թ.

Երկերի ընտրանի

1937: Ryūten (流転) - պատմվածք
1949: Որսորդական հրացան (猟銃, Ryōjū) - նորավեպ
1949: Ցլամարտը (闘牛, Tōgyū) - նորավեպ
1950: Kuroi Ushio (黯い潮) - վեպ
1950: Shi to koi to nami (死と恋と波と) - պատմվածքների ժողովածու
1951: Դրամանենգի կյանքը (ある偽作家の生涯, Aru gisakka no shōgai) - պատմվածքների ժողովածու
1953: Asunaro monogatari (あすなろ物語) - վեպ
1956: Hyōheki (氷壁) - վեպ
1957: Տեմպյոյի կղմինդրը (天平の甍, Tenpyō no iraka) - վեպ
1958: Kitaguni (北国) - բանաստեղծական ժողովածու
1959: Lou-Lan (楼蘭, Ro-ran) - պատմվածքների ժողովածու
1959: Tun-huang (敦煌, Tonkō) - վեպ
1960: Yodo dono no nikki (淀どの日記) - վեպ
1962: Chikūkai (地中海) - բանաստեղծական ժողովածու
1963: Քամի և ալիքներ (風濤, Fūtō) - վեպ
1967: Kaseki (化石) - վեպ
1967: Unga (運河) - բանաստեղծական ժողովածու
1968: Oroshiyakoku suimutan (おろしや国酔夢譚) - վեպ
1969: Ճամփորդություն Սամարղանդից այն կողմ (西域物語, Seiiki monogatari) - վեպ
1971: Kisetsu (季節) - բանաստեղծական ժողովածու
1975: Մորս քրոնիկները (わが母の記, Waga haha no ki) - վեպ
1976: Enseiro (遠征路) - բանաստեղծական ժողովածու
1979: Zen shishū (全詩集) - բանաստեղծական ժողովածու
1981: Hongakubō ibun (本覺坊遺文) - վեպ
1989: Կոնֆուցիուս (孔子, Kōshi) - վեպ
^ «朝日賞 1971－2000年度». 朝日新聞社. 2022年9月2日閲覧。
^ 『グッドバイ、マイ・ゴッドファーザー』文藝春秋、1991年、p108-116頁。
^ 井上靖、ノーベル賞候補だった　川端康成受賞翌年の１９６９年朝日新聞2020年1月21日
^ «安部公房は受賞寸前だった…ノーベル委員長語る». YOMIURI ONLINE (2012年3月23日). 2012年3月25日時点のオリジナルよりアーカイブ。2012年5月5日閲覧。
^ 株式会社ローソンエンタテインメント. «浦城いくよ｜プロフィール｜HMV&BOOKS online». HMV&BOOKS online. 2021年10月13日閲覧。
^ 株式会社ローソンエンタテインメント. «井上卓也｜プロフィール｜HMV&BOOKS online». HMV&BOOKS online. 2021年10月13日閲覧。
^ «黒田佳子おすすめランキング (4作品) — ブクログ». booklog.jp. 2021年10月13日閲覧。
^ 『るるぶ滋賀びわ湖'15〰'16』JTBパブリッシング〈るるぶ情報版〉、2015年、51頁。ISBN 9784533101458。

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յասուսի Ինոուե» հոդվածին։

[_05aa25a5fc0e43b1-1] 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica

[_f85b04f7f1d5cb59-2] 1 2 3 4 Babelio (ֆր.) — 2007.

[_7cdf35de04f0fafb-3] 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.

[_f954cc20ba0a69d2-4] 1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

[_3984b03fe788dcb3-5] ttp://www.bunshun.co.jp/shinkoukai/award/akutagawa/list.html

[_7d348baac400a119-6] ttp://www.moe.gov.cn/s78/A22/xwb_left/moe_829/tnull_44386.html (չին.) — 中华人民共和国教育部.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]