Յան Ֆետկե
 լեհ.՝ Jan Fethke | |
|---|---|
 | |
| Ծնվել է | փետրվարի 26, 1903[1][2][3] |
| Ծննդավայր | Օպոլե, Oppeln (region), Սիլեզիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[3] |
| Մահացել է | դեկտեմբերի 16, 1980[1][2] (77 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Բեռլին[4] |
| Քաղաքացիություն |  Լեհաստան, .svg){kind=small} Գերմանական ռայխ և  Գերմանիա |
| Մասնագիտացում | կինոռեժիսոր, գրող, էսպերանտիստ, սցենարիստ, ռեժիսոր և կինոսցենարիստ |
| Ամուսին | Wanda Fethke-Großmann?[5] և Clotilde de Pétry?[5] |
| IMDb | ID ID 0275312 |
Յան Ֆետկե (լեհ.՝ Jan Fethke, փետրվարի 26, 1903[1][2][3], Օպոլե, Oppeln (region), Սիլեզիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[3] - դեկտեմբերի 16, 1980[1][2], Բեռլին[4]), գերմանացի և լեհ կինոռեժիսոր, սցենարիստ, գրող։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բժշկի որդի է։ 1923-1924 թվականներին սովորել է Գդանսկի տեխնիկական համալսարանում։ Ուսանողական տարիներին սկսեց հետաքրքրվել կինոյով և էսպերանտոյով։ Աշխատել է տեղական թերթում։ 1922 թվականին եղել է Էսպերանտո Տրիումֆոնտա ամսագրի խմբագիրը։
Նա իր կարիերան սկսել է այդ շրջանի եվրոպական կինոյի մայրաքաղաք Բեռլինում։ Աշխատել է որպես սցենարիստ։ Հիտլերի իշխանության գալուց հետո նա մեկնել է Լեհաստան՝ պահպանելով Գերմանիայի քաղաքացիությունը։
Միջպատերազմյան Լեհաստանում նկարահանել է մի քանի ֆիլմ և գրել մի շարք սցենարներ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումից հետո նա մնում է Վարշավայում և համագործակցում օկուպացիոն իշխանությունների հետ։ 1944 թվականին վավերագրական ֆիլմ նկարահանելիս նա ձերբակալվել է նացիստների կողմից և դատապարտվել 4 տարվա ծանր աշխատանքի։
Պատերազմի ավարտից հետո ստացել է Լեհաստանի քաղաքացիություն և շարունակել աշխատել որպես սցենարիստ և ռեժիսոր։ Մի քանի տարի աշխատել է Ժան Ֆորժ կեղծանվամբ։
1960-ականների սկզբին Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետությունում գտնվելու ժամանակ նա հրաժարվեց վերադառնալ Լեհաստան և մնաց ապրելու Արևմտյան Բեռլինում, որտեղ աշխատել է որպես էսպերանտո ուսուցիչ։
Գրական ստեղծագործություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Էսպերանտո լեզվով բազմաթիվ հրապարակումների հեղինակ է, այդ թվում՝ բառարաններ, պատմվածքներ և վեպեր։ 18 տարեկանում նա գրում է իր առաջին գիրքը՝ «Լցոնած թութակը» գերմաներեն դետեկտիվ պատմվածքը։ 1923 թվականին հայտնվեցին էսպերանտո լեզվով գրված նրա վեպերը, որոնք նա հրատարակեց Ժան Ֆորժ կեղծանվամբ՝ Abismoj (Անդունդ) (1923 թվական), Saltego trans jarmiloj (Ցատկ հազարամյակների միջով) (1924 թվական) և այլն։
Ընտրված ֆիլմագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սցենարիստ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1960 - Լուռ աստղ / Milcząca gwiazda / Der Schweigende Stern
- 1958 - Զանգահարեք կնոջս / Zadzwońcie do mojej żony/ Co řekne žena?
- 1957 - Կապիտան Մարթենսի գանձը / Skarb kapitana Martensa
- 1948 - Սահմանային փողոց / Ulica Graniczna
- 1939 - Սև ադամանդներ / Czarne diamenty
- 1939 - Երջանկության արցունքներով /Przez łzy do szczęścia
- 1939 - Ոսկե դիմակ / Złota maska
- 1939 - Ինչի մասին չեն խոսում / O czym się nie mówi…
- 1938 - Պավելը և Գավելը / Paweł i Gaweł
- 1938 - Մոռացված մեղեդի / Zapomniana melodia
- 1938 - Ռոբերտ և Բերտրան / Robert i Bertrand
- 1938 - Ֆլորիան / Florian
- 1937 - Անշնորհք / Niedorajda
- 1937 - Երեք խրախճանք / Trójka hultajska
- 1936 - Հայրիկն ամուսնանում է / Papa się żeni
- 1936 - Բորոտ / Trędowata
- 1936 - Բոլեկ Լյոլեկ / Bolek i Lolek
- 1936 - 20 կարատ երաժշտություն /30 karatów szczęscia
- 1936 - Սարսափելի բակ / Straszny dwór
- 1935 - Երկու Յոասիս /Dwie Joasie
- 1935 - Die Katz' im Sack
- 1929 - Mutter Krausens Fahrt ins Glück
Ռեժիսոր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 4 Առցանց լեհական կենսագրական բառարան (польск.)
- 1 2 3 4 e-teatr.pl (польск.) — 2004.
- 1 2 3 4 Gorecka H., Korĵenkov A. Nia diligenta kolegaro (эспер.): Biografioj de 200 eminentaj esperantistoj — Litova Esperanto-Asocio, Sezonoj, 2018.
- 1 2 Deutsche Nationalbibliothek Record #126403767 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
- 1 2 https://esperanto.berlin/ni-funebras-pri-wanda-fethke-grossmann-1924-2018/
Հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Jan Fethke на сайте imdb(անգլ.)
- Jan FethkeԱրխիվացված 2018-07-26 Wayback Machine(գերմ.)
 | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յան Ֆետկե» հոդվածին։ |
| ||||||||||||
