Յան Ռայնիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Յան Ռայնիս
Rainis.jpg
Ծննդյան անուն Jānis Pliekšāns
Ծնվել է օգոստոսի 30 (սեպտեմբերի 11), 1865[1]
Ծննդավայր Եկաբպիլս
Վախճանվել է սեպտեմբերի 12, 1929({{padleft:1929|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})[2][1] (64 տարեկանում)
Վախճանի վայր Յուրմալա
Մասնագիտություն բանաստեղծ, դրամատուրգ, քաղաքական գործիչ, գրող, թարգմանիչ և լրագրող
Լեզու լատվիերեն[3] և գերմաներեն
Քաղաքացիություն Flag of Latvia.svg Լատվիա
Պարգևներ Երեք աստղի շքանշան, 1-ին կարգ
Ամուսին Ասպազիա
Յան Ռայնիս Վիքիքաղվածքում
Rainis Վիքիպահեստում

Յան Ռայնիս (լատիշ․՝ Rainis, իսկական անունը՝ Պլիեկշանս Յանիս (լատիշ․՝ Jānis Pliekšāns), օգոստոսի 30 (սեպտեմբերի 11), 1865[1], Եկաբպիլս - սեպտեմբերի 12, 1929[2][1], Յուրմալա), լատիշ բանաստեղծ, դրամատուրգ, հասարակական գործիչ։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծ է եղել Ռայնիսի հետաքրքրությունը հայ ժողովրդի պատմության ու մշակույթի նկատմամբ։ Նա թարգմանել է հայ գրողների ստեղծագործությունները, հրապարակախոսական ելույթներ ունեցել հայ գրականության մասին, ինչը հնարավորություն է տվել լատիշ հասարակայնությանը ծանոթանալ Հայաստանի, նրա բազմադարյան գրականության հետ։ Հայ ժողովրդի տառապանքը, նրա գրականության ու մշակույթը առավել հանգամանորեն են ներկայացված Ռայնիսի «Ամենադժբախտ երկիրը և ամենադժբախտ ժողովուրդը» ակնարկում (1927), որտեղ տեղեկություններ կան հայ ժողովրդի պատմության մասին՝ հնագույն ժամանակներից մինչև 1915 թ. ցեղասպանությունը։ Խաղաղ հայ բնակչության բնաջընջումը Ռայնիսը համարել է թուրքական կառավարող շրջանների ծրագրված քաղաքականություն, որն իրագործվել է Գերմանիայի հովանավորությամբ։ Ըստ Ռայնիսի՝ հայկական հարցը «չի կարող հեշտությամբ լուծվել», քանի որ Արևմտյան Հայաստանը «պետք է Եվրոպային՝ ստատուս քվոն պահպանելու համար»[4], իսկ թուրքական իշխանությունները կօգտագործեն այդ իրավիճակը իրենց շահերի համար։ Ինչպես նշել է Ռանիսը, անգամ այն բանից հետո, «երբ ընդունվել է ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը, երբ փոքր, մինչև այժմ ճնշված ժողովուրդները հասել են գոնե տեսական ազատության..., ժամանակակից հայերը և Հայաստանը ոչ միայն առավել ապերջանիկ են, քան առաջ, այլև կարող են համարվել աշխարհի ամենադժբախտ ազգը»[5]։ Դրա հետ մեկտեղ Ռայնիսը հայ ժողովրդին բնորոշել է որպես կենսունակ ու քաջարի, որ պահպանել է ազգային կերպը, ոգին և արժանապատվությունը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 2,2 Record #11889496X // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 27-ին 2014:
  3. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12780710j Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  4. Յան Ռայնիս, Ընտիր երկեր, էջ 639:
  5. Նույն տեղում, էջ 626-627
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է «Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png