Յաան Կապլինսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յաան Կապլինսկի
էստ․՝ Jaan Kaplinski
KaplinskiIMGP5904.JPG
Ծնվել էհունվարի 22, 1941(1941-01-22)[1][2] (80 տարեկան)
ԾննդավայրՏարտու, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մասնագիտությունբանաստեղծ, փիլիսոփա, գրող, համալսարանի դասախոս, լրագրող, մանկագիր, քաղաքական գործիչ, թարգմանիչ, գիտաֆանտաստիկ գրող, արձակագիր և ակնարկագիր
Լեզուէստոներեն, ռուսերեն, վիրուերեն և անգլերեն
Ազգությունհրեա
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Estonia.svg Էստոնիայի Հանրապետություն[3]
ԿրթությունՀյուգո Տրեֆների գիմնազիա և Տարտուի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներSeesama jõgi?, Q12365705?, Q16412810?, Q12377047?, Q12377901?, Q12378106? և Q12379420?
ԿուսակցությունԷստոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն
ԱշխատավայրՏարտուի համալսարան
ՊարգևներԵրրորդ դասի Ազգային խորհրդանշանի շքանշան Վիլենիցայի մրցանակ Eino Leino Prize? Մաքս Ժակոբի մրցանակ Յուհան Լիիվի անվան բանաստեղծական մրցանակ Order of the National Coat of Arms, 4th Class? European Prize for Literature? Literary award of Viru county? Պետական զինանշանի շքանշան և Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ
ԱմուսինTiia Toomet?
ԶավակներMärt-Matis Lill?, Lauris Kaplinski?, Elo-Mall Toomet? և Lemmit Kaplinski?
Կայքjaan.kaplinski.com/index.html

Յաան Կապլինսկի (էստ․՝ Jaan Kaplinski, 22 հունվարի 1941, Տարտու, Էստոնիայի ԽՍՀ), էստոնացի բանաստեղծ, էսսեիստ, թարգմանիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յաան Կապլինսկու մայրըն էստոնացի է, հայրը՝ լեհ։ Վերջինս ձերբակալվել է Էստոնիայի՝ ԽՍՀՄ-ին միացնելու առաջին տարում՝ 1940 թ. և մահացել է կալանավայրում։ Յաանը մեծացել է Տարտուում։ Ավարտել է Տարտուի համալսարանը (1966). ուսումնասիրել է ռոմանական լեզվաբանություն։ Նրա հայացքների ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել արևելյան փիլիսոփայությունը և հատկապես բուդդիզմը։

1990-1992 թթ. մասնակցել է Էստոնիայի կոնգրեսի աշխատանքներին։ 1992—1995 թթ. եղել է Էստոնիայի խորհրդարանի պատգամավոր։ 2004 թ-ից Էստոնիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ է։

Ստեղծագործությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յաան Կապլինսկին Վիլենիցի (2001) ու Մակս Ժակոբի (2003) մրցանակների դափնեկիր է։ Կապլինսկու չորս բանաստեղծությունների համար երաժշտություն է գրել Հարրիսոն Բեռդուիստլը (1998

Յաան Կապլինսկին թարգմանություններ է կատարել չինարենից (Դաո Դե Ցզին), անգլերենից, ֆրանսերենից, իսպաներենից, շվեդերենից։

Կապլինսկու բանաստեղծություններն ու էսսեները թարգմանվել են անգլերեն, ֆրանսերեն, հոլանդերեն, շվեդերեն, նորվեգերեն, ֆիններերեն, իսլանդերեն, հունգարերեն, լատվիերեն, լիտվերեն, չեխերեն, ճապոներեն, և այլ լեզուներով։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԲԱնաստեղծություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Jäljed allikal (1965)
  • Kalad punuvad pesi (1966)
  • Tolmust ja värvidest (1967)
  • Valge joon Võrumaa kohale (1972)
  • Ma vaatasin päikese aknasse (1976)
  • Uute kivide kasvamine (1977)
  • Raske on kergeks saada (1982)
  • Tule tagasi helmemänd (1984)
  • Õhtu toob tagasi kõik (1985; «Երեկոն վերադարձնում է ամեն ինչ. բանաստեղծություններ»)
  • Käoraamat. Luulet 1956—1980 (1986)
  • Hinge tagasitulek (1990)
  • Tükk elatud elu. Tekste 1986—1989 (1991)
  • Mitu suve ja kevadet (1995)
  • Öölinnud. Öömõtted. Luuletusi 1995—1997 (1998)
  • Sõnad sõnatusse (2005, էստոներեն և ռուսերեն)
  • Vaikus saab värvideks (2005)
  • Teiselpool järve (2008)

Արձակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Kust tuli öö (1990; «Որտեղից եկավ գիշերը»)
  • Teekond Ayia Triadasse (1993)
  • Jää ja Titanic (1995; «Սառույցն ու տիտանիկը»)
  • See ja teine (1996; «Սա և ուրիշը»)
  • Võimaluste võimalikkus (1997)
  • Usk on uskmatus (1998)
  • Silm / Hektor (2000)
  • Kevad kahel rannikul ehk Tundeline teekond Ameerikasse (2000; «Գարուն երկու ափերն կամ սենտիմենտալ ճանապարհորդություն դեպի Ամերիկա»)
  • Kajakas võltsmunal (2000)
  • Isale (2003; «Հորս»)
  • Kõik on ime (2004)
  • Seesama jõgi (2007, ինքնակենսագրական վեպ)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]