Մ. Մ. Քեյ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մ. Մ. Քեյ
Metcalfe.jpg
Ծնվել էօգոստոսի 21, 1908(1908-08-21)[1][2][3][4][5]
ԾննդավայրՇիմլա, Հնդկաստան
Վախճանվել էհունվարի 29, 2004(2004-01-29)[1][6][2][4] (95 տարեկանում) կամ հունվարի 30, 2004(2004-01-30)[3] (95 տարեկանում)
Վախճանի վայրLavenham, Babergh, Սուֆոլք, Արևելյան Անգլիա, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն
Մասնագիտությունգրող և մանկագիր
ԼեզուԱնգլերեն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Ուշագրավ աշխատանքներThe Far Pavilions?

Մերի Մարգարեթ (Մոլի) Քեյ, բրիտանացի գրող (օգոստոսի 21, 1908(1908-08-21)[1][2][3][4][5], Շիմլա, Հնդկաստան - հունվարի 29, 2004(2004-01-29)[1][6][2][4] կամ հունվարի 30, 2004(2004-01-30)[3], Lavenham, Babergh, Սուֆոլք, Արևելյան Անգլիա, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն): Նրա ամենահայտնի գիրքը կոչվում է «Հեռավոր վրաններ» (1978):

Կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քեյը ծնվել է Բրիտանական Հնդկաստանի Շիմլա քաղաքում: Նա Սըր Սեսիլ Քեյի և նրա կնոջ՝ Մարգարեթ Սեսիլ Բրայոնի երեք զավակներից ամենամեծն է: Սեսիլ Քեյը հնդկական բանակում հետախույզ էր, իսկ Մ․ Մ․ Քեյի պապը, եղբայրը և ամուսինը բոլորն էլ ծառայել են Բրիտանական Հնդկաստանում: Քեյի պապու զարմիկը՝ պարոն Ջեյ Քեյը ներկայացրել է 1857 թվականին տեղի ունեցած հնդկական խռովության և առաջին աղֆանական պատերազմի հաշվետվությունը: 10 տարեկանում Մոլի Քեյին (այդ անունով էր հայտնի Մ․Մ․ Քեյը) ուղարկում են Անգլիա գիշերօթիկ դպրոց հաճախելու նպատակով: Այնտեղ նա սովորում էր գրքերի վրա նկարազարդումներ անել, միևնույն ժամանակ գումար էր վաստակում Սուրբծննդյան բացիկներ ձևավորելով: 1926 թվականին նա իր ընտանիքի հետ կարճ ժամանակով վերադարձավ Հնդկաստան, բայց հոր մահից հետո Քեյը՝ ճնշվելով մոր խրատներից, որն անընդհատ հորդորում էր աղջկան կրտսեր սպա պաշտոնով ամուսին գտնել, վերադառնում է Անգլիա և ապրում Լոնդոնում՝ իր հոր զինվորական կարիերայի դիմաց տրվող թոշակով: Հետագայում գումար է վաստակում երեխաների համար գրքեր նկարազարդելով, իսկ ավելի ուշ՝ 1937 թվականից սկսած՝ մանկական գրքեր հրատարակելով: Քեյի առաջին մեծերի համար նախատեսված վեպը՝ 6-ին 7 պակաս-ը լույս է ընծայվել 1940 թվականին: Այն թրիլեր ժանրի էր և քանի որ Մերին նախկինում շատ է կարդացել այդ ժանրի գրքեր գրադարանից, որոշել է ինքը ևս փորձել նմանատիպ մի բան գրել[7][8]: Նա նշել է, որ իր կարդացած գրքերի մեծամասնությունը ուղղակի անհեթեթություն էր, և կարծում էր, որ չի կարող դրանցից ավելի վատը գրել, ուստի նստեց և փորձեց գրել[7]:

6-ին 7 պակաս գրքի համար ստանալով 64 ֆունտ՝ Քեյին հաջողվեց վերադառնալ Սիմլա, որտեղ սկսեց ապրել իր ամուսնացած քրոջ՝ Դորոթի Էլիզաբեթ Փարդիի հետ: 1941 թվականի հունիսին Քեյը հանդիպում է իր ապագա ամուսնուն՝ բրիտանահնդկական բանակի սպա՝ Գոդֆրեյ Ջոն Հեմիլթոնին, ով Քեյին ամուսնության առաջարկ արեց իրենց ծանոթությունից հինգ օր հետո[9]: Քեյը սպասում էր իրենց երկրորդ երեխային, երբ զույգը միջոցներ գտավ հարսանյաց արարողություն անել հենց 1945 թվականին կնքված զինադադարի օրը: Այդ ժամանակ Հեմիլթոնը բաժանվել էր իր առաջին կնոջից: Քեյը՝ երկրորդ երեխայի ծնվելուց հետո՝ 1946 թվականին, վերդարձավ գրական գործին[10]: Հեմիլթոնի առաջին կինը՝ Մերի Փենելոպե Քոլթհորսթը իր աղջկա հետ հաստատվել էր Իռլանդիայում: Քեյը հետագայում բացատրել է իր սիրային կապը Հեմիլթոնի հետ. «Մենք ուղղակի չէինք կարող սպասել: Եթե երկիրը խաղաղ պայմաններում լիներ, ես այդպիսի քայլի չէի դիմի, քանի որ իմ դաստիարակությունը ինձ թույլ չէր տալիս նման բան անել: Բայց սա տեղի ունեցավ պատերազմական ծանր պայմանների հետևանքով»[9]:

1947 թվականին բրիտանահնդկական բանակի լուծարումից հետո, Հեմիլթոնն իր ծառայությունը շարունակեց բրիտանական բանակում, որտեղ նա ստիպված էր անընդհատ տեղից տեղ տեղափոխվել. նա հաջորդիվ 19 տարում քսանյոթ անգամ տեղից տեղ է հաստատվել: Քեյի գրած քրեական վեպերում ականատես ենք լինում այդ տարիներին նրա ապրած տեղանքների արտացոլմանը[7]: Հենց այս վեպերում էլ նա սկսեց օգտագործել Մ. Մ. Քեյ կեղծանունը, իսկ նախկին գործերը կնքված են Մոլի Քեյ անունով: Քեյի գրական գործակալը Փոլ Սքոթն էր, ով Հնդկաստանի բանակում ծառայում էր որպես սպա: Նա հայտնի է դարձել «Ռայի քառյակ» վեպի շնորհիվ: Հենց Սքոթն էլ նրան ոգեշնչել է գրելու իր առաջին պատմական էպոսը Հնդկաստանի մասին, որը կոչվում էր «Լուսնի ստվերը», որն էլ հրատարակվել է 1957 թվականին: Այս էպոսի կիզակետը Հնդկական ժողովրդական ապստամբությունն էր, որի մասին նրան դեռ երեխա ժամանակ պատմել են իրենց ընտանիքի ծառաները[11]: Այս հետաքրքրությունը մեծացավ 1950-ական թվակաների կեսերին, երբ Քեյն այցելելով իր ընկերներին Հնդկաստանում, ականատես եղավ նրանց մասնակցությանը ապստամբության վերաբերյալ դատերին: Քեյը հետագայում հայտնեց իր դժգոհությունը «Լուսնի ստվերը» գրքի՝ թողարկված առաջին տարբերակի մասին: Այն խմբագրվել է ուրիշի կողմից և վեպը կենտրոնացել է ավելի շատ գործողությունների վրա, քան զգացմունքների ու հուզականության[8]:

Քեյի երկրորդ պատմական վեպը՝ «Պասատ»-ը հրատարակվել է 1963 թվականին, հենց այդ նույն տարում էլ Հնդկաստան այցելությունից տպավորված՝ սկսում է գրել մի էպոս, որի երկրորդական պլաններում անգլո-աֆղանական պատերազմն էր։ Շուտով նրա մոտ հայտնաբերեցին թոքերի քաղցկեղ և քիմիոթերապիայից թուլանալով՝ չի կարողանում շարունակել գրական գործունեությունը մինչև լիովին կազդուրվելը։ Նա բավականին ուշ՝ 1967 թվականին, գրեց իր ստեղծագործության գլուխգործոցը՝ «Հեռավոր վրաններ»-ը, այդ նույն տարում էլ Քեյը և նոր թոշակի անցած Հեմիլթոնը հաստատվեցին Բորհամ Սթրիթ գյուղում[9]։ 1978 թվականին «Հեռավոր վրաններ» վեպը հրատարակվելուն պես այն միանգամից դարձավ համաշխարհային Բեսթսելլեր, որի շնորհիվ 1978 թվականին վերահրատարակել է «Լուսնի ստվերը» էպոսը և «Պասատ» վեպը, ինչպես նաև նրա քրեական վեպերը։ Քեյը նաև գրել ու նկարազարդել է «Հասարակ արքայադուստր» երեխաների համար նախատեսված գիրքը, որը նա սկզբում գրել է պատմվածքի ձևով[12][13]։ Նա նաև գրել է մի շարք դետեկտիվ վեպեր, ինչպիսիք են «Մահ Քաշմիրում» և «Մահ Զանզիբարում» վեպերը։ Նրա ինքնակենսագրությունը հրատարակվել է երեք հատորներով՝ վերնագրված «Ամռան պահեր»։ Լուսաբացը, Ոսկե միջօրեն և Կախարդված երեկոն։ 2003 թվականի մարտին Մ․ Մ․ Քեյին շնորհվեց Մահարանա Մևոր հիմնադրության՝ «Գնդապետ Ջեյմս Թեդ» միջազգային մրցանակը՝ Մևորում իր սերմանած արժեքների համար։

1985 թվականին այրիացած Քեյն իր քրոջ հետ հաստատվում է իր աղջկա տանը, որը գտնվում էր Համփշիրում։ Քեյը 2001 թվականին վերաբնակվել է Սաֆոլկում։ Մահացել է 2004 թվականին հունվարի 29-ին 95 տարեկան հասակում[14]։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկական ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Փոթեր Փիներ մարգագետին 1937 - Գրել է Մոլի Քեյը, նկարազարդել է Մարգարեթ Թեմփեստը
  • Սև մորենու անտառ 1938 - Գրել է Մոլի Քեյը, նկարազարդել է Մարգարեթ Թեմփեստը
  • Ուռենու կախարդների առուն 1944 - Գրել է Մոլի Քեյը, նկարազարդել է Մարգարեթ Թեմփեստը
  • Հասարակ արքայադուստր 1980 - Գրված և նկարազարդված Մոլի Քեյի կողմից
  • Ուղտափուշի աղվամազը 1981 - Գրված և նկարազարդված Մոլի Քեյի կողմից

Պատմական վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լուսնի ստվերը 1957, (վերահրատարակում) 1979
  • Պասատ 1963, 1981
  • Հեռավոր վրաններ 1978

Ինքնակենսագրություն: Ամռան պահեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մաս 1: Լուսաբաց 1990
  • Մաս 2: Ոսկե միջօրե 1997
  • Մաս 3: Կախարդված երեկո 1999

Մանկական պատմվածքների նկարազարդում (բայց չգրված) Մ. Մ. Քեյի կողմից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արկածներ Քարավանում գրված տիկին Օսբորնի կողմից [1950] - նկարազարդված Մոլի Քեյի կողմից
  • Գալիլեայի երեխաները գրված Լիդիա Էլիոտի կոմղից [1950] - նկարազարդված Մոլի Քեյի կողմից
  • Քրանստոները Սենդլի Բեյում գրված Ֆիլիս Նորիսի կողմից [1949] - նկարազարդված Մոլի Քեյի կողմից
  • Ասասիի սուրբ Ֆրանցիսկոսի պատմությունը գրված Գրիրսանի կողմից [1950] - նկարազարդված Մոլի Քեյի կողմից
  • Երկու գնդասեղ գրված Փուլթնեյի կողմից [1949] - նկարազարդված Մոլի Քեյի կողմից

Ռադիոպիեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անգլիան արթնանում է - մի գործողության վրա հիմնված պիես, հաղորդած All India ռադիոյով 1940
  • Փոքրիկ պիեսների շարք հիմնված պատերազմական նորությունների վրա - հաղորդած All India ռադիոյով 1940

Հեռուստասերիալներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հեռավոր վրաններ 1984 (Կինոթատրոններում ցուցադրվել է նաև Պողպատի ծայրը անվամբ)
  • Ցուցադրված Մեծ Բրիտանիայում Channel 4 հեռուստաալիքով, իսկ ԱՄՆ-ում HBO հեռուստաալիքով 1984 թվականի հունվարի 3-ին, 1985 թվականի հոկտեմբերի 8-ին և 1988 թվականի փետրվարի 7-ին
Դերերում:
Բեն Քրոս - Էշտոն Պելհամ Մարտին
Էմի Այրվինգ - Արքայադուստր Անջուլի
Քրիստոֆեր Լի - Կակա-Յի Ռաո
Բենեդիքտ Թեյլոր - Վոլի
Ռոսսանո Բրացցի - Բիթորի Ռանան
Սաիդ Ջաֆրեյ - Բիյու Ռամ
Ռոբերտ Հարդի - Հրամանատար
Սնե Գուպտա - Շուշիլա
Օմար Շարիֆ - Քոդա Դադ
Ջոն Գիլգուդ - Մայոր Լուի Քավանարի
Ջենիֆեր Քենդալ - Տիկին Վիքարի
Ֆելիսիթի Դին - Բելինդա Հարլոու
Փեթեր Արնի - Գեներալ
Ադամ Բարեհամ - Ջենկինս
Քաթերինա Բորատո - Տիկին Չիվերտոն
  • Հասարակ արքայադուստր 1984
  • Ցուցադրված Մեծ Բրիտանիայում՝ BBC հեռուստաալիքով: Նախատեսված է երեխաների համար:

Անհայտ վեպեր: Մահը... շարք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մահը Քեշմիրում (Ի սկզբանե հրատարկվել է «Մահը ուղղվում է դեպի Քեշմիր» վերնագրով - 1953) 1984
  • Մահը Բեռլինում (Ի սկզբանե հրատարկվել է «Մահը ուղղվում է դեպի Բեռլին» վերնագրով - 1955) 1985
  • Մահը Կիպրոսում (Ի սկզբանե հրատարկվել է «Մահը ուղղվում է դեպի Կիպրոս» վերնագրով - 1956) 1984
  • Մահը Քենյայում (Ի սկզբանե հրատարկվել է «Ավելի ուշ, քան դու կարծում ես» վերնագրով - 1958, and It's Later Than You Think - 1960) 1983
  • Մահը Զանզիբարում (Ի սկզբանե հրատարկվել է «Ստվերի տունը» վերնագրով - 1959) 1983
  • Մահը Անդամանսում (Ի սկզբանե հրատարկվել է «Գիշերը կղզում» վերնագրով - 1960) 1985
  • Ստվերի տունը (Մահը Զանզիբարում, Մահը Անդամանսում, Մահը Քեշմիիորմ վեպերի հանրամատչլի հրատարակություն 1993

Այլ վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 7-ին 6 պակաս 1940 - Գրել է որպես Մոլի Քեյ **Մ. Մ. Քեյի առաջին գիրքը**
  • Տարօրինակ կղզի 1944 - Գրել է որպես Մոլի Քեյ (Գիշերը կղզում վեպի սկզբնական ատրբերակը)
  • Գարնան վերքը 1961, չհրատարակված
  • Հեռավոր վրաններ նկարազարդ գիրք- 1979

Մյուզիքլներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հեռավոր վրաններ (ներկայացված Շավթբերի թատրոնում, Լոնդոն, 2005 թվականի մարտի 24-ին)
Դերերում:
Կաբիր Բեդի - Կոդա Դադ Խան Սահիբ
Դեյվիդ Բյորթ - Լեյտենանտ Հարկնես
Հեդլի Ֆրեյսեր - Աշտոն Պելհամ Մարտին
Կալվինդեր Գիր - Բիթորի մահառաջա
Սայմոն Գլիսոն - Լեյտենանտ Վոլտեր Հեմիլտոն
Սոֆիսա Հակ - Ջանու Ռանի
Գայատրի Այեր - Արքայադուստր Անջուլի
Ֆիոնա Վեյդ - Արքայադուստր Անջուլի
Դիանա Փիլգինկտոն - Բելինդա
Դեյվիդ Սեվիլ - Պարոն Լուիս Կավանարի

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #121269914 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5,0 5,1 Brockhaus Enzyklopädie
  6. 6,0 6,1 6,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  7. 7,0 7,1 7,2 Obituary: MM Kaye | World news | The Guardian
  8. 8,0 8,1 M M Kaye - Telegraph
  9. 9,0 9,1 9,2 M. M. Kaye Draws on 70 Lively Years to Create An Epic Book on Her Beloved India : People.com
  10. http://www.thepeerage.com/p62381.htm%7C This source gives the correct info re the birth of Kaye's daughters: the referenced People article erroneously states that Kaye was pregnant with her first daughter at the time she and Hamilton married.
  11. «M. M. Kaye: capturing the intrigue of India»։ Spartanburg Herald-Journal։ 30 #5 (12 April 1980) 
  12. Schmitz Terri (July–August 2002)։ «Recommended Reissues: Safety in Numbers»։ Horn Book Magazine (Boston)։ LXXVIII (4): 432։ ISSN 0018-5078 
  13. «'Far Pavilions' author M.M. Kaye dies»։ USA Today։ 2004-02-04։ Վերցված է 2008-11-18 
  14. The Telegraph - Calcutta : Nation

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]