Մրգային հաց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մրգային հաց

Մրգային հաց (գերմFrüchtebrot), Ավստրիայի և Բավարիայի խոհանոցների[1] ավանդական ուտեստը, որը քաղցր հաց է՝ խմորի մեջ չորացրած մրգերի մեծ բաժինով։ Սովորաբար մրգային հացը թխվում է փոքր հացերի տեսքով, ունի հյութեղ և ամուր խմոր, խմորի վրա կան տեսանելի չոր մրգեր և ընկույզներ, որոնք հաճախ պատված են նուշով և բալով։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարավային Գերմանիայի, Ավստրիայի և Հարավային Տիրոլի տարածքում Սուրբ Ծնունդի ժամանակ ավանդույթ է եղել թխած հացի մեջ չորացրած տանձ ավելացնելը։ Կախված բարբառներից նման խմորեղենները կոչվեցին Հյուզելն, Հյուցեն (Ալեմանական բարբառ) կամ Կլետցեն (Բավարա-Ավստրիական բարբառ)։ Բարգավաճման և հարավային մրգերի ներմուծման արդյունքում մրգային հացի բաղադրության մեջ ներառվել են սալորաչիր, չամիչ, արմավ, թուզ և այլ չորացրած պտուղներ։ Սկզբում ոչ մի քաղցրացուցիչներ չի ավելացվել հացի խմորի բաղադրության մեջ, հետո խմորի բաղադրության մեջ սկսեցին օգտագործել նաև մեղր կամ շաքար։ Երբեմն մրգային խմորի սովորական խմորիչը փչացնում էր հացի արտաքին տեսքը, սակայն այն թույլ էր տալիս պահելու չորացած մրգերը[2]։

Ծեսեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մրգային հաց՝ խորացրած տանձով

Մրգային հացը թխվել է Անդրեևի օրը (նոյեմբերի 30-ին)։ Գիշերը՝ Անդրեևի օրվա նախաշեմին, դիմակավորված երիտասարդները գնում են բնակիչների տները և նրանցից խնդրում են նվերներ, այդ թվում `մրգային հաց։ Սուրբ Ծննդյան նախօրեին կամ Ստեփանովի օրը տան սեփականատերը կտրում է մի մրգային հաց, մի կտոր տալիս է երեխաներին և աշխատողներին, այդ հացից իրենց բաժինն են ստանում նաև կենդանիները։ Այս ծեսը տանն ու ախոռներին հաջողություն է բերում և կոչվում է Maulgabe (բերանի նվեր)։

Մրգային հացն առանձնահատուկ արարողության կարևոր մասն է։ Մի աղջկա, ով հասել է ամուսնության տարիքին, իր սիրելին տալիս է մի կտոր մրգային հաց։ Եթե հացի կտրված ծայրը հարթ է, սա նշանակում է աղջկա համաձայնությունը ամուսնության առաջարկի հետ կապված, իսկ եթե հացի եզրը չընկնի, ապա դա նշանակում է ամուսնության առաջարկի մերժում[3]։

Գրականության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շատ երեխաներ հայտնի մրգային հացի մասին տեղեկանում են մանկական «Շատ քաղցած թրթուր» գրքից[4]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Фруктовый хлеб занесен в реестр Традиционных блюд Австрии под номером 172 Министерством аграрной политики и природопользования Австрии.
  2. Рецепт фруктового хлеба на сайте журнала SalzburgerLand.
  3. Обряды с использованием фруктового хлеба на портале Brauchtumsseiten.
  4. Hella Kemper. Mehr, mehr, mehr!, ZEIT online

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]