Մումթազ Մահալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մումթազ Մահալը (Հեղինեն) ծնվել է 1593 թվականին հնդկական արքունիքի հայազգի պաշտոնյա Ասաֆ խանի ընտանիքում: 

Նրան անվանել են նաև Արջում անդ Բանո Բեգում: 

Ստացել է ժամանակի հիմնարար կրթություն, ունեցել է կանացի նրբագեղություն, գեղեցկություն և եղել է բավականին նրբանկատ: Հոր ծառայության պատճառով մոտ է եղել հնդկական արքունիքին: 

Թագաժառանգ Խուրամի խանը նրա հետ ամուսնանում է 1612 թվականին: 

1627 թվականին թագաժառանգ Խուրամի խանը դառնում է Հնդկաստանի թագավոր: 

Թագադրությունից հետո Խուրամի խանը անվանափոխվում և կոչվում է Շահ Ջահան: 

Հնդկաստանի հայուհի թագուհի Մումթազ Մահալը իր մահկանացուն կնքել է երիտասարդ հասակում 1629 թվականին, Հնդկաստանի Բուրհան Նուրե բնակավայրում, ուր և հողին է հանձնվել: Սակայն, քիչ անց նրա աճյունը տեղափոխվել է Ագրա և հողին հանձնվել Ջամնա գետի ափին: Այստեղ թագավոր ամուսին Շահ Ջահանը նրա գերեզմանի վրա կառուցում է (1630-1652) աշխարհահռչակ մզկիթ-դամբարանը Թաջ Սահալը: 

Հայերեն Թաջ Մահալ նշանակում է «Թագի պալատ»: 

Բանաստեղծներն այն անվանում են «Մարդկային սիրո հուշարձան», նաև «Քարից կերտած պոեմ»: 

Ճանաչված աշխարհագրագետ Կամսար Ավետիսյանը «Պատանի աշխարհագրագետ» գրքում (Երևան, 1985) գրում է, որ 1630 թվականին Մումթազ Մահալն ուղեկցում է թագավոր ամուսնուն պատերազմում, ռազմի դաշտում հիվանդանում է: Բժիշկներն անկարող են լինում փրկելու նրա կյանքը: Մահամերձ վիճակում նա ամուսնուն խնդրում է իր գերեզմանին կառուցել տաճար, որն արժանի լինի իրենց սիրուն: 

Որոշ գիտնականներ հերքում են Մումթազ Մահալի հայուհի լինելու փաստը, ըստ նշված հեղինակի նրան շփոթելով մեծ մոնղոլների մի այլ թագուհու հետ, որն, իրոք, հայկական ծագում ուներ և, որին հեղինակները սիրել, հարգել և կոչել են Մարիամ Բեգում Մահիրա:

Մումթազ Մահալ
Mumtaz Mahal.jpg
Ծնվել է ապրիլի 6, 1593({{padleft:1593|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})
Ծննդավայր Ագրե
Մահացել է հունիսի 17, 1631({{padleft:1631|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:17|2|0}}) (38 տարեկանում)
Մահվան վայր Բուրհանպուր
Քաղաքացիություն Հնդկաստան
Կրոն շիա իսլամ
Ամուսին Շահ Ջահան
Ծնողներ հայր՝ Abul-Hasan ibn Mirza Ghiyas Beg
Զբաղեցրած պաշտոններ Կոնսորտ թագուհի
Երեխաներ Aurangzeb, Dara Shikoh, Murad Bakhsh[1], Shah Shuja, Jahanara Begum Sahib, Roshanara Begum և Gauharara Begum
Mumtaz Mahal Վիքիպահեստում

Մումթազ Մահալ (1593 թ. ապրիլ, Ագրա - 1631 թ. հունիսի 6), օրիորդական անունը Արջումանադ Բանու Բեգամ. Շահ Ջահանի սիրելի կինը։ Մումթազ Մահալը եղել է հայտնի պաշտոնյա Ասաֆ խանի դուստրը։ Տրված անունը նրան տվել է Շահ Ջահանի հայրը՝ Ջահանգիրը. այն նշանակում է «պալատի զարդ»։

Անջուրամանադը ամուսնացել է կայսեր հետ 1612 թ. մայիսի 10-ին, 19 տարեկան հասակում։ Նա ծնել է Շահ Ջահանից 13 երեխա։ 14-րդ զավակի ծննդաբերության ժամանակ Մումթազ Մահալը մահացել է ամուսնու ռազմական ճամբարում, Շահ Ջահանի վրանում։

Կնոջ մահից հետո շահ Ջահանը հրամայել է կառուցել մարմարե մեծ դամբարան Ագրայում։ Շինարարությունը տևել է 22 տարի։ Այն ստացել է Թաջ Մահալ՝ Հնդկաստանի մարգարիտ անվանումը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Murad Bakhsh Ստուգված է հոկտեմբերի 1-ին 2016:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]