Մորիս Շապա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մորիս Շապա
Maurice Chappaz (1983) by Erling Mandelmann.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 21, 1916(1916-12-21)[1][2][3]
ԾննդավայրԼոզան, Շվեյցարիա
Վախճանվել էհունվարի 15, 2009(2009-01-15)[4][1][2][3] (92 տարեկանում)
Վախճանի վայրMartigny
Մասնագիտությունբանաստեղծ և գրող
Լեզուֆրանսերեն[2]
ՔաղաքացիությունFlag of Switzerland.svg Շվեյցարիա
ՊարգևներԱրվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդոր Գոնկուրյան մրցանակ պոեզիայի համար Մեծ Շիլլերի մրցանակ և Ռամբերի մրցանակ
Maurice Chappaz Վիքիպահեստում

Մորիս Շապա (ֆր.՝ Maurice Chappaz, դեկտեմբերի 21, 1916(1916-12-21)[1][2][3], Լոզան, Շվեյցարիա - հունվարի 15, 2009(2009-01-15)[4][1][2][3], Martigny), շվեյցարացի բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ: Գրել է ֆրանսերեն:

Մեծացել է Մարտինյիում և Շաբլի աբբայությունում: Սեն-Մորիս քոլեջում ուսանելու տարիներին Լոզանում հաճախել է իրավունքի, իսկ Ժնևում՝ բանասիրության դասընթացներին: Նրան գուշակում էին մագիստրոսի կարիերա: Արձակագրի իր տաղանդի մասին առաջին անգամ իմացել է 1939 թվականին, երբ նովելների մրցութի ժամանակ իր ստեղծագործություններն արժանացել են Շառլ Ֆերդինանդ Ռամյուի և Գյուստավ Ռուի ուշադրությանը:

1947 թվականին ամուսնացել է Կորինա Բիյի հետ. ունեցել են երեք երեխա: Սկզբում Ֆուլիում զբաղվել է իրենց ընտանիքին պատկանող խաղողի որթատունկերի այգիների մշակմամբ, այնուհետև Գրանդ Դիքսանսի ջրամբարտակի կառուցման ժամանակ՝ 1955-1958 թթ. աշխատել է որպես երկրագետի օգնական: «Վալեզցիների կերպար»-ի (1965) հատուկ համն ու հոտը, հումորը և ուժն են, որ նրան ճանաչում են բերել: Արդեն ճանաչված լինելով որպես ռոմանական պոեզիայի հզոր ձայներից մեկը՝ նա գովերգում է կնոջը, սառույցների և կիրճերի երկրի գաղտնիքը, խորանի գինին և Ռոնի խաղողի որթատունկերը: Եթե նա սիրում է քնքշորեն ու կարոտով նկարագրել Վալեի բնակիչներին, ապա գիտի նաև երբեմն նախատել ու մերժել, բարոկկոյական ոճի պաճուճազարդ հումորով և իրոնիայով «Վալե-Ժյուդե մրցամարտը» (1968):

Այդ ժամանակ նա ձեռնարկում է մի ճանապարհորդություն աշխարհի շուրջը՝ Լապոնի, Նեպալ, Մոնթ-Աթոս, Տրանսսիբիր, Պեկին, Բեյրութ: Ճանապարհորդություններ, որոնք նա հանկարծակի ընդհատում է 1979 թվականին, Կորինա Բիյի մահից հետո: Դա «Կ-ի գիրքը» (1986), «79-ի Հոկտեմբերը» (1986) գործերին նախորդող տանջալի շրջանն էր: Բնության և հեռուների կանչը նորից գլուխ է բարձրացնում և 1986 թվականին նա նավ է բարձրանում Սպիտսբերգ գնալու համար: 1990 թվականին մեկ ուրիշ նավ նրան տանում է Կանադա և Նյու Յորք:

1981-1988 թթ. իր կյանքի և մտորումների մասին շուրջ 7000 էջ է տպագրել մի օրաթերթում:

Մորիս Շապան կրկին ամուսնացել է 1992 թվականին և տեղափոխվել որոշ ժամանակով ապրելու Աբեյ դյու Շաբլում (Վալե), երբեմն էլ Վալոն դը Ռեչիում (Վալե): 1997 թվականին նա իր ստեղծագործությունների ժողովածուի, ինչպես նաև բանաստեղծությունների համար արժանացել է Շիլլերի մեծ մրցանակի[5]:

Մորիս Շապան հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Շարունակում եմ թափառել (հատված «Գարնան մեծ օրերը» վիպակից): Մեծության կարիքը (XX դարի Շվեյցարիայի ռոմանական արձակ), Ե., «Գարուն», 2002, էջ 35-39: Թարգմ.՝ Իրինա Հովսեփյան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118669087 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www.swissinfo.ch/eng/news_digest/Leading_writer_dies.html?siteSect=104&sid=10203263&cKey=1232047502000&ty=nd
  5. Մեծության կարիքը (XX դարի Շվեյցարիայի ռոմանական արձակ), Ե., «Գարուն», 2002, էջ 33-34: