Մոխրաայտ սուզակ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մոխրաայտ սուզակ
Մոխրաայտ սուզակ
Մոխրաայտ սուզակ
Դասակարգում
Թագավորություն  Կենդանիներ (Animalia)
Տիպ/Բաժին Քորդավորներ (Chordata)
Ենթատիպ Ողնաշարավորներ (Vertebrata)
Դաս Թռչուններ (Aves)
Կարգ Podicipediformes
Ընտանիք Սուզակներ (Podicipedidae)
Ցեղ Podiceps
Տեսակ Մոխրաայտ սուզակ (P. grisegena)
Միջազգային անվանում
Podiceps grisegena
Տարածվածություն և պահպանություն
Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝ Status iucn3.1 LC hy.svg
Քիչ մտահոգող տեսակ

Տաքսոնի տարածվածությունը
Տաքսոնի տարածվածությունը

Մոխրագույն սուզակ (լատ.՝ Podiceps grisegena), սուզակների ընտանիքին պատկանող ջրլող թռչուն։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կրմիր գրքում։

Նստակյաց, քիչ տարածված տեսակ է։ Մարմնի երկարությունը 40-50 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 77-85 սմ, իսկ կենդանի զանգվածը՝ 0,57-0,12 կգ։ Կտուցը երկար է, սրածայր, ամբողջությամբ մուգ, հիմքը՝ դեղին։ Բնադրման շրջանում գագաթը սև է, այտերը՝ մոխրավուն սպիտակ, կոկորդը՝ դարչնագույն-շիկակարմիր։ Հետբնադրման շրջանում փետրածածկը մոխրագույն է, իսկ այտերը՝ սպիտակավուն։ Ձայնը բարձր ու կարճատև լաց է հիշեցնում, բնադրման շրջանում ծղրտուն լացի է նման։

Բնակվում է լճերում, ջրամբարներում, ճահճուտներում, ձկնաբուծական լճակներում։ Սնվում է ջրային անողնաշարավորներով և բույսերով։ Հարսանեկան խաղերը և զուգավորումը տեղի է ունենում մայիսի վերջ հունիսին։

Բույնը լողացող հարթակ է՝ փարթամ բուսուտներում (հայտնվում են հունիսի 1-ին կեսից հուլիսի սկիզբը)։ Դնում է 51 մմ տրամագծով, կավճագույն-սպիտակ 4-5 ձու։ Ձագերը բներում հայտնվում են հուլիսի ընթացքում։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում, Սկանդինավայան երկրներում, Ռուսաստանի հյուսիսում, Ուկրաինայում, Միջին Ասիայում, Կովկասում և Անդրկովկասում։ Բնադրման շրջանից դուրս տարածված է Բրիտանական կղզիներում, Միջերկրածովյան երկրներում, Փոքր Ասիայում և Իրանում։ Հայաստանում չուի շրջաններում հանդիպում է Սևանա և Արփի լճերում, Արարատյան հարթավայրի արհեստական և բնական լճակներում, իսկ բնադրման շրջանում՝ Լոռվա սարահարթի լճակներում[1]։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնադրման համար նախընտրում են առափնյա հարուստ ջրային բուսականությամբ և բաց ջրային մակերեսով լճերը, լճակները և ջրամբարները։

Ափից ոչ հեռու, եղեգնի, առափնյա ու ջրային բույսերի մնացորդներին տեղադրում են իրենց բները։ Դնում են 4-5 սպիտակավուն, 41-51 մմ տրամագծով ձու և թխսում 27-29 օր։ Ձագերը հիանալի լողում են և սուզվում[1]։

Պսահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նստակյաց, քիչ տարածված տեսակ է, որի քանակությունը կրճատվում է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։

Նախկինում բնադրում էին Սևանա լճի ավազանում։ Մինչև 2005 թվականը Արդանիս գյուղի մոտակա լճակում հանդիպում էին 6-10 բնադրող զույգ, իսկ Լոռվա սարահարթի լճակներում՝ 5-15։ Լճակում մշկամկների քանակության ավելացման արդյունքում դադարեցրել են բնադրելը։

Վտանգման հիմնական գործոններն են ձկնորսների կողմից անհանգստացումը, ջրի տատանումները և որսագողությունը։

Պահպանվում է «Արփի լիճ» և «Սևան» ազգային պարկերում[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6