Մոդ Բրիտանացի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox prétendant à un trône.png
Մոդ Բրիտանացի
անգլ.՝ Maud of the United Kingdom
Նորվեգիայի կոնսորտ թագուհի
1869 Maud.jpg
Իշխանություն 1905 նոյեմբերի 25 - 1938 նոյեմբերի 20
Թագադրում 1906 հունիսի 22
Մկրտություն 1869 դեկտեմբերի 24
Ծնվել է՝ 1869 նոյեմբերի 26
Ծննդավայր Լոնդոն կամ Մալբորո հաուս[1][2]
Մահացել է՝ 1938 նոյեմբերի 20 բնական պատճառով
Վախճանի վայր Լոնդոն կամ Սանդրինգհեմյան պալատ
Թաղվել է՝ Օսլո
Աքերսհուս
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Նորվեգիա
Նախորդ Սոֆիա Նասսաուցի
Հաջորդող Սոնյա Հարալդսեն
Ամուսին Հակոն VII
Թագավորական Տուն Վինձորներ
Տոհմ Սաքսեն Կոբուրգ Գոթերի դինաստիա
Կոնսորտ թագուհի
Հայր Էդուարդ VII
Մայր Ալեքսանդրա Դանիացի
Երեխաներ Ուլաֆ V
Կրոնական հավատքներ անգլիկանություն
Պարգևներ

Սուրբ Օլավի Մեծ խաչ թագավորական շքանշան Նորվեգիայի թագին թագադրման 1906 թվականի մեդալ Հակոն VII թագավորական շքանշան Վիկտորիայի թագավորական շքանշան Երուսաղեմի Սուբ Հովհաննես Հիվանդախնամների միաբանության Մեծ Խաչի տիկին (անգլ.՝ Dame Grand Cross) շքանշանՍուրբ Եկատերինի շքանշան Հնդկաստանի Կայսերական շքանշան[3] Վիկտորիայի և Ալբերտի թագավորական շքանշան (առաջին կարգ)[4]

Էդուարդ VII-ի թագավորական շքանշանԳեորգ V-ի թագավորական շքանշան
Ստորագրություն Royal Monogram of Queen Maud of Norway.svg

Մոդ Շառլոտա Մարիա Վիկտորիա (անգլ.՝ Maud Charlotte Mary Victoria, նոյեմբերի 26, 1869, Լոնդոն և Մալբորո հաուս[1][2] - նոյեմբերի 20, 1938[5][6], Լոնդոն և Սանդրինգհեմյան պալատ Էփլթոն հաուս, Նորֆոլք), Մեծ Բրիտանիայի Վինձորի արքայատոհմի շառավիղ, թագավոր Էդուարդ VII-ի և արքայադուստր Ալեքսանդրա Դանիացու կրտսեր դուստրը, Նորվեգիայի թագավոր Հակոն VII-ի կինը, Ուլաֆ V-ի մայրը, Նիկոլայ II-ի զարմուհին, Նորվեգիայի թագուհի (1905-1938)։ Ուելսի արքայադուստր Մոդն ինքնիշխան Նորվեգիայի առաջին թագուհին էր, ով չէր հանդիսանում նաև Շվեդիայի և Դանիայի թագուհի (Նորվեգիան ինքնիշխան պետություն չի եղել 1380 թվականից մինչ այդ)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արքայադուստր Մոդ (կենտրոնում) և նրա երկու քույրերը՝ Վիկտորիան (աջից) ու Լուիզան, 1883 թվական, նկարիչ Սիդնեյ Փրայոր Հալ (1842-1922)[7]

Մոդ Շառլոտա Մարիա Վիկտորիան ծնվել է 1869 թվականի նոյեմբերի 26-ին Անգլիայի թագավորական ընտանիքում, Մալբորո հաուս առանձնատանը (Լոնդոն, Փոլ-մոլ)։ Նրա ծնողներն էին Ուելսի արքայազն ու արքայադուստրը՝ Մեծ Բրիտանիայի ապագա թագավոր Էդուարդ VII-ը և թագուհի Ալեքսանդրան։ Նա ընտանիքի հինգերորդ երեխան էր և երրորդ դուստրը Ալբերտից, Ջորջից, Ֆայֆի դքսուհի Լուիզայից և Վիկտորիայից հետո։ Մոդից հետո ծնված նրա կրտսեր եղբայր Ալեքսանդր Ջոնը մահացել է ծնվելու հաջորդ օրը` 1871 թվականի ապրիլի 7-ին: Մոդը հոր կողմից Վիկտորիա թագուհու և կոնսորտ արքայազն Ալբերտի թոռնուհին է, մոր կողմից` Դանիայի թագավոր Քրիստիան IX-ի և արքայադուստր Լուիզա Հեսսեն Կասելացու թոռնուհին։ Նրա մայրը ազգակից էր Եվրոպայի բազմաթիվ թագավորական ընտանիքներին. Ալեքսանդրայի քույրը՝ Մարիան, դարձել է Ռուսաստանի կայսրուհի, եղբայր Գեորգը` Հունաստանի արքա, մյուս եղբայրը՝ Ֆրեդերիկը, ժառանգել է դանիական գահը։ Ծննդյան օրից, որպես բրիտանական միապետի թոռնուհի, կրել է Նորին Թագավորական Մեծություն Ուելսի արքայադուստր Մոդ տիտղոսը[8][9][10]։

Կնունք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոդը կնքվել է Մալբորո հաուսում 1869 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Լոնդոնի արքեպիսկոպոս Ջոն Ջեքսոնի կողմից։ Արքայադուստեր կնքահայրերն ու կնքամայրերն էին.

Կրթություն և նախասիրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արքայադուստր Մոդը կրթություն է ստացել տանը, քույրերի հետ։ Աղջիկն ուներ երաժշտական լսողություն, նա հեշտությամբ յուրացնում էր օտար լեզուները։ Արքայադստեր նախասիրություններից էին շախմատը և ընթերցանությունը: Արքայադուստրը մեծացել է Մալբորո հաուս առանձնատանը և Նորֆոլքի Սանդրինգհեմյան պալատում դաստիարակների հսկողության տակ։ Ամառն անցկացնում էր Դանիայում, մոր հայրենիքում, որտեղ տարվա այդ եղանակին Եվրոպայի բոլոր հարազատներն էին հավաքվում։ Մոդը համարվում էր Ուելսի արքայազնի սիրելի երեխան և երջանիկ մանկություն է ունեցել ի տարբերություն քույրերի և եղբայրների, որոնք իրենց դաստիարակությունը համարել են «ծանր» և «ճնշող»[13]։ Մանկուց աղջկա նախասիրություններից էին առագաստային սպորտը, ձիավարությունը, հեծանիվ քշելը և ձկնորսությունը։

Թագավորական ընտանիքում արքայադստերը կոչում էին Հարի։ Այս մականունը նա ստացել էր ի պատիվ Ղրիմյան պատերազմի մասնակից և հոր մտերիմ ընկեր, Բրիտանիայի թագավորական նավատորմի ծովակալ Հենրի Կեպպելի, որը հայտնի էր որպես խիզախ մարդ։

Դանիա ամենամյա ուղևորությունների ժամանակ Մոդը մոր` Ուելսի արքայադստեր գրեթե մշտական ուղեկիցներից է եղել։ Նա մոր ու քույրերի հետ մասնակցել է նաև Միջերկրածովյան և Նորվեգիա ճամփորդությանը[14][15][8]։

Արքայադստեր 18-ամյակին` 1887 թվականին թագուհի Վիկտորիան թոռնուհուն նվիրել է ադամանդե վզնոց` Տիարա, որը փոխանցվել է Նորվեգիայի Սոնյա թագուհուն[16][17]։

Մոդը իր քույրերի հետ միասին հարսնաքույր է եղել 1885 թվականին իր հորաքրոջ` արքայադուստր Բեատրիսի և Հենրիխ Բատենբերգցու հարսանիքին[18], ինչպես նաև 1893 թվականին իր եղբոր ՝ Գեորգի, Յորքի դքսի և Վիկտորիա Մարիա Տեքսացու, Մեծ Բրիտանիայի ապագա թագավորի և թագուհու հարսանիքին[19]։

Ամուսնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արքայադուստր Մոդի և Դանիայի արքայազն Կարլի հարսանիքը, 1896 թվական, կտավ Լաուրից Տուքսեն

Ուելսի արքայադուստր Ալեքսանդրան իր դուստրերի ամուսնանալու ցանկությանը ընդդիմացել է։ Նա ցանկանում էր, որ նրանք միշտ իր կողքին լինեն։ Այդ պատճառով Մոդի ավագ քույրը` Վիկտորիան, չի ամուսնացել։

1888 թվականին Մոդը նշանվում է Պրուսիայի արքայազն Ֆրիդրիխ Լեոպոլդի հետ։ Այդ միությանն ընդդիմանում է Ուելսի արքայադուստրը, որը հայտնի էր իր հակագերմանական հայացքներով։ Մոդը սիրահարված էր իր մանկության ընկերոջը՝ իր հարսի` Մարիա Թեքսացու կրտսեր եղբորը` արքայազն Ֆրանցիսկ Թեքսացուն։ Սակայն արքայազնը փոխադարձության չարժանացրեց Մոդին[15][8]։

1895 թվականին արքայադուստր Մոդն ընդունում է իր զարմիկի` արքայազն Քրիստիան Ֆրեդերիկ Կարլ Գեորգ Վալդեմար Աքսել Դանիացու ամուսնության առաջարկը[14]։ Նա դանիական թագաժառանգ Ֆրեդերիկի (1906 թվականից Դանիայի թագավորը) և Լովիսա Շվեդացու երկրորդ որդին էր։ Նրանց հարսանիքը կայացավ 1896 թվականի հուլիսի 22-ին Բուքինգհեմյան պալատի մասնավոր մատուռում թագուհի Վիկտորիայի ներկայությամբ։ Արքայադուստր Մոդը հորից որպես նստավայր ստացավ Սանդրինգհեմյան պալատի մոտ գտնվող Էփլթոն հաուսը։ Ամուսնությունից հետո Մոդը ստացավ Նորին Թագավորական Մեծություն արքայադուստր Մոդ Դանիացի տիտղոսը[8]։

Ամուսնությունից հետո արքայադուստր Մոդ Դանիացին հրաժարվեց լքել իր սիրելի Մեծ Բրիտանիան։ Նա հեղինակություն չի վայելել Դանիայում, քանի որ այնտեղ երբևէ երկար չի ապրել։ Դանիայի արքայազնն ու արքայադուստրը բնակություն հաստատեցին Էփլթոն հաուսում։ Ամուսնության առաջին տարիներին Մոդը դժգոհում էր մշտական մրսածությունից, ռևմատիկ ցավերից, քթի և ականջների հիվանդությունից, նևրալգիայից։ Ամուսինների միակ երեխան արքայազն Ալեքսանդեր Էդուարդ Քրիստիան Ֆրեդերիկն է եղել, որը ծնվել է 1903 թվականին Էփլթոն հաուսում[8]։

Նորվեգիայի թագուհի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1905 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ այն բանից հետո, երբ Նորվեգիան Շվեդիայի հետ ունիան խզեց, պառլամենտն արքայազն Կարլին ընտրում է Նորվեգիայի թագավոր։ Այդ ընտրության հարցում կարևոր դեր է ունեցել Մոդի՝ Բրիտանական թագավորական ընտանիքին պատկանելությունը։ Կարլն ընդունում է Նորվեգիայի գահը` ստանալով Հակոն VII թագադրման անունը, իսկ նրա որդին` Նորվեգիայի կրոն արքայազն Ուլաֆ անունը։

Արքայազն Կարլը Դանիական նավատորմի սպա էր և մինչը 1905 թվականը ընտանիքի հետ միասին բնակվում էր Դանիայում։ Թագավոր ընտրվելուց հետո ընտանիքը տեղափոխվում է Նորվեգիա։ 1906 թվականի հունիսի 22-ին Նիդարոսի Մայր Տաճարում տեղի է ունենում թագադրումը։ Դա դարձավ սկանդինավյան միապետի վերջին թագադրումը։ Հետագա բոլոր թագավորներն անցել են Ինվեստիտուրայի ընթացակարգով։ 

Իր պարզության և հումորի զգացումի շնորհիվ Մոդը շատ արագ ժողովրդականություն ձեռք բերեց Նորվեգիայում, նրա հիվանդություններն անցան։ Հասարակության մեջ նա կարևոր դեր ուներ, սակայն հաճախ էր այցելում հայրենի Բրիտանիա։ Մոդը ցուցամոլ չէր, բայց խնամքով էր վերաբերվում թագուհու իր դերին` օգտագործելով թագուհուն վայել զարդեր և հագուստ։ Թագուհին մի անգամ ասել է. «Այնպիսի երջանկություն է, որ ես այս երկրի թագուհին եմ, որտեղ ամեն ոք պարզություն է սիրում»[8][20]։ Նորվեգիայում եղած սկզբնական շրջանի բազմաթիվ լուսանկարներ են պահպանվել, որտեղ ամուսինները նորվեգական ժողովրդական տարազներով են։ Նրանք սիրում էին ձմեռային մարզաձեւեր, օրինակ, դահուկներով սահել։ Թագուհին ակտիվորեն մասնակցում էր բարեգործական միջոցառումներին, հատկապես երեխաների ու կենդանիների հետ կապված, քաջալերում էր դերասաններին ու արվեստագետներին[21]։

Պատերազմական տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոդ թագուհին ամուսնու եւ որդու հետ

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մոդը կազմակերպում է Թագուհու կոմիտե, որի շրջանակներում սնունդ, հագուստ և դեղորայք է հավաքում նրանց համար, ովքեր առավել տուժել էին պատերազմի տարիներին։ Պատերազմի ընթացքում Մոդը դադարեցրել էր Բրիտանիա այցելությունները և իրեն միայնակ էր զգում։ Այդ ընթացքում նա կրճատել էր իր ծախսերը` հասցնելով նվազագույնի։ Հայրենիք այցելությունները նա վերսկսում է ռազմական գործողությունների ավարտից հետո միայն։

Թագուհին աջակցություն է ցուցաբերել նորվեգական ֆեմինիստ Կատտի Անկեր Մյոլլերին։ Զբաղվել է երեխաների համար նախատեսված կահույքի կատարելագործմամբ։ Ստեղծել է Օսլոյի անգլիական այգին։ 1921 թվականին նա վաճառել է իր մի քանի լուսանկարները՝ ստացված գումարը տրամադրելով բարեգործությանը[8]։

Որդու ամուսնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1929 թվականի մարտի 21-ին թագաժառանգ արքայազն Ուլաֆն ամուսնանում է շվեդական արքայադուստր Մարտա Սոֆիա Լովիս Դագմար Թյուրի (1901-1954) հետ, որը Կառլ Վեսթերգյոտլանդացու եւ արքայադուստր Ինգեբորգա Դանիացու դուստրն էր և Բելգիայի Ասթրիդ թագուհու քույրը։ Այդ ամուսնությունից ծնվել են երեք երեխա. արքայադուստր Ռանհիլդան (1930-2012) արքայադուստր Ասթրիդ (ծնված 1932) ապագա թագավոր Հարալդ V-ը (ծնված 1937)։ Մարտան թագուհի չդարձավ. 1954 թվականին, դեռևս թագավոր Հակոն VII-ի իշխանության ժամանակ նա մահացավ քաղցկեղից[22]։ Մոդից հետո Նորվեգիայի կոնսորտ թագուհի տիտղոսը սկսեց կրել ներկայիս թագուհի Սոնյան (թագուհի 1991 թվականից)[23]։

Կյանքի վերջին տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1931 թվականին մահանում է Մոդի ավագ քույրը`Թագավորական արքայադուստր Լուիզան։ 1935 թվականին կյանքից հեռանում է երկրորդ քույրը ՝ Վիկտորիան, իսկ մեկ ամիս անց Մոդը կորցնում է իր եղբորը` թագավոր Գեորգ V-ին։ Այդպիսով, Էդուարդ VII թագավորի ու Ալեքսանդրա թագուհու երեխաներից միայն նա էր ողջ մնացել։ Թագուհու մոտ սկսվում է դեպրեսիա։ Նա ամեն օր նամակներ է գրում իր հարսին` Մարիա Թեքսացուն, որի հետ մտերիմ է եղել ողջ կյանքի ընթացքում։ Նորվեգիայում նրան աջակցում էին ամուսինը, որդին եւ թոռները, սակայն թագուհու առողջությունն աստիճանաբար վատանում էր։ Կյանքի մայրամուտին նա գրեթե խլացել էր, ինչպես իր մայրը ՝ թագուհի Ալեքսանդրան։ Մոդը տառապում էր նևրալգիայով և բրոնխիտով։ Մոդը հանրությանը վերջին անգամ ներկայանում է Ուեստմինստերյան աբբայությունում 1937 թվականի մայիսի 24-ին, իր զարմիկի` Գեորգ VI թագավորի և Եղիսաբեթ թագուհու թագադրման ժամանակ[24]։

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1938 թվականի հոկտեմբերին նա վերադառնում է Անգլիա։ Սկզբում նա կանգ է առնում Սանդրինգհեմյան պալատում, բայց հետո տեղափոխվում է Լոնդոն։ Թագուհին հիվանդանում է, նրա որովայնի խոռոչը վիրահատում են։ Նոյեմբերի 16-ին Նորվեգիայից ժամանում է Հակոն թագավորը։ 1938 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ իր 69-րդ տարեդարձից վեց օր առաջ և մոր մահվան 13-րդ տարելիցի օրը, Էփլթոն հաուսում սրտի անբավարարությունից մահանում է Մոդ թագուհին[25][26]։ 

Նորվեգայի թերթերին արգելված էր կիրակի օրերին լուրեր հրապարակել, սակայն այդ օրը նրանց թույլատրվում է տեղեկացնել Նորվեգիայի ժողովրդին իրենց թագուհու մահվան մասին։ Թագուհու մարմինը փոխադրվում է Նորվեգիա բրիտանական գծանավով (HMS Royal Oak) և հրաժեշտի համար տեղադրվում է Օսլոյի մի փոքրիկ եկեղեցում[27]։ Մոդին հուղարկավորում են Աքերսհուս ամրոցում դեկտեմբերի 8-ին: 1957 թվականին կյանքից հեռանում է Հակոն VII թագավորը։ Նա թաղված է կնոջ կողքին[8]։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի պատիվ Մոդ թագուհու անվանվել է.

Նորաձևության առաջատար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոդը նորաձև հագնվողի համբավ է ձեռք բերել: 2005 թվականին Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարանում (V&A) տեղի է ունեցել նրա նրբաճաշակ զգեստապահարանի ցուցահանդեսը[34]։ Մոդի զգեստների բազմաթիվ տարրեր պագրվել են Ոճ և պերճանք (անգլ.՝ Style and Splendour) կատալոգում Նորվեգիայի թագուհի Մոդի զգեստապահարան 1896-1938 խորագրով։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամուսնությունից հետո Մոդին թույլատրվել է ունենալ սեփական զինանշանը, հերալդիկ վահանը

Նորվեգիա Նորվեգիայի պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիայի պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1887 թվականի օգոստոսի 6-ին Վիկտորիա թագուհին շքանշաններ է հանձնել Մոդին, Վիկտորիային և Լուիզային.

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 http://www.oxforddnb.com/templates/article.jsp?articleid=34943&back=&version=2004-09
  2. 2,0 2,1 2,2 http://nla.gov.au/nla.news-article3630918
  3. THE I MPERIAL ORDER OF THE CROWN OF INDIA (անգլ.)
  4. [Royalhttps://commons.wikimedia.org/wiki/Royal_Order_of_Victoria_and_Albert Order of Victoria and Albert]
  5. 5,0 5,1 http://www.pinterest.com/pin/85990674107215685/
  6. 6,0 6,1 http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/195135
  7. The three daughters of King Edward VII and Queen Alexandra
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 Zeepvat, Charlotte. Профиль Мод Великобританской на Oxford Dictionary National Biography. 2004
  9. Eilers, A. Marlene Queen Victoria's Descendants. — Baltimore, Maryland: Genealogical Publishing Co, 1987, էջ 176, էջեր 191 ISBN 9163059649
  10. Weir, Alison. [Britain's Royal Families, The Complete Genealogy.] London : Random House, 2008, էջ 320, էջեր 400, ISBN 9780099539735.
  11. Thomas Hosmer Shepherd. (British, 1793–1864)
  12. «Christenings of the Royal Family»  Թագավորական ընտանիքի կնունքներ (անգլ.)
  13. Stephen Clarke. Dirty Bertie: An English King Made in France (2014) A biography of Edward VII.Самый французский английский король. Жизнь и приключения Эдуарда VII. Москва : РИПОЛ классик, 2015. — P. 80—81, 85—86, 88, 94, 97. — 352 p. — ISBN 978-5-386-08482-0. Իրինա Լիտվինովայի թարգմանություն անգլերենից (ռուս.)
  14. 14,0 14,1 Hibbert, 2007, էջ` 182
  15. 15,0 15,1 King, 2007, էջ` 144
  16. «Tiara Thursday: The Vifte Tiara»։ http://orderofsplendor.blogspot.com/ 
  17. THE DAILY DIADEM: QUEEN VICTORIA'S EMERALD AND DIAMOND TIARA
  18. «Prince and Princess Henry of Battenberg with their bridesmaids and others on their wedding day»։ National Portrain Gallery 
  19. «The Duke and Duchess of York and Bridesmaids»։ National Portrain Gallery 
  20. Aronson, 1973, էջ` 305
  21. «Maud Charlotte Mary Victoria» (նորվեգերեն)։ NORSK BIOGRAFISK LEKSIKON 
  22. «Crown Princess Märtha (1901-1954)»։ The Royal House of Norway։ Վերցված է 04.09.2015 
  23. «Her Majesty The Queen»։ The Royal House of Norway։ Վերցված է 04.09.2015 
  24. «The Queen Mother in pictures»։ The Telegraph  Արքայական ընտանիքի նկարը Գեորգ VI և Եղիսաբեթի թագադրման օրը, 1937 թվականի մայիսի 24
  25. «Queen Maud Undergoes Operation»։ The Courier-Mail (Brisbane: National Library of Australia)։ 17 November 1938։ էջ 7։ Վերցված է 25 December 2011 
  26. «Death of Queen»։ The Courier-Mail (Brisbane: National Library of Australia)։ 21 November 1938։ էջ 1։ Վերցված է 25 December 2011 
  27. Sandelson Michael (28 October 2011)։ «Norway's Queen Maud in euthanasia speculations»։ The Foreigner։ Վերցված է 9 July 2013 
  28. «Queen Maud Land»։ Энциклопедия Британника։ Վերցված է 04.09.2015 
  29. «Dronning Mauds Fjell»։ Վերցված է 04.09.2015 
  30. «Queen Maud Gulf (Ahiak) Migratory Bird Sanctuary»։ Environment Canada։ Վերցված է 04.09.2015 
  31. «The Ship Maud»։ The Fram Museum։ Վերցված է 04.09.2015 
  32. «Dronning Maud fromasj (Haugesunddessert)»։ Վերցված է 04.09.2015 
  33. «Maud Angelica Behn»։ rootsweb։ Վերցված է 04.09.2015 
  34. V&A Պաշտոնական կայք
  35. [http://www.thecourtjeweller.com/2014/02/the-imperial-order-of-crown-of-india.html THE I MPERIAL ORDER OF THE CROWN OF INDIA] (անգլ.)
  36. [Royalhttps://commons.wikimedia.org/wiki/Royal_Order_of_Victoria_and_Albert Order of Victoria and Albert]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]