Jump to content

Միքսեդեմատոզ կոմա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Միքսեդեմատոզ կոմա
Բժշկական մասնագիտություններզատաբանություն
ՀՄԴ-10E03.5

Միքսեդեմատոզ կոմա, ծանր աստիճանի կամ դեկոմպենսացված հիպոթիրեոզ, որը մահացու է[1][2][3]։ Լաբորատոր հետազոտության տվյալները կարող են լինել նույնական «նորմալ» հիպոթիրեոզի տվյալների հետ, բայց սթրեսային վիճակների ժամանակ (օրինակ՝ ինֆեկցիա, սրտամկանի ինֆարկտ, կաթված) սովորաբար տարեցների մետ կարող է զարգանալ միքսեդեմատոզ կոմա։ Միքսեդեմատոզ կոմայի հիմնական ախտանիշներն են՝ հոգեկան վիճակի փոփոխում և մարմնի ցածր ջերմաստիճան։ Կարող է նաև նկատվել արյան մեջ գլյուկոզի ցածր մակարդակ, ցածր զարկերակային ճնշում, հիպոնատրեմիա, հիպերկապնիա, հիպօքսիա, սրտի կծկումների դանդաղում և հիպովենտիլյացիա[4]։ Չնայած կոչվում է միքսեդոմատոզ կոմա, միքսեդեման միշտ չէ առկա։ Կոման նույնպես միշտ չէ հանդիպում[5]։ Հիվանդները կարող են լինել արգելակված, բայց ոչ կոմայի մեջ[2]։ Համաձայն նոր տեսությունների՝ միքսեդեմատոզ կոման առաջանում է ալոստատիկ գերբեռնման հետևանքով այնպիսի վիճակներում, երբ հիպոթիրեոզի ազդեցությունը ուժգնանում է ոչ թիրեոիդային համախտանիշների ազդեցությամբ[6]։

Նշաններ և ախտանիշներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միքսեդեմատոզ կոմայի կլինիկական դրսևորումներ[1][2][3]՝

Լաբորատոր ցուցանիշները միքսեդեմատոզ կոմայի ժամանակ[1][2][3]՝

Պատճառներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միքսեդեմատոզ կոման ծանր աստիճանի կամ դեկոմպենսացված հիպոթիրեոզ է։ Դեպքերի մեծ մասում հայտնաբերվում է այն անձանց մոտ, ովքեր նախկինում ունեցել են հիպոթիրեոզ, սակայն կան դեպքեր, երբ հիպոթիրեոզը բացակայում է[1][2][3]։

Միքսեդեմատոզ կոմա հրահրող գործոններ են՝

Այլ հրահրող գործոններ՝

Ախտաֆիզիոլոգիա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վահանագեղձը կարգավորում է օրգանիզմի նյութափոխանակությունը երկու հիմնական հորմոնների միջոցով՝ թիրօքսին (T4) և տրիյոդթիրոնին (T3)։ Վահանագեղձի նյութափոխանակային ակտիվ հորմոնների 93% T4 է, իսկ 7%՝ T3։ T3-ը չորս անգամ ավելի ակտիվ է, քան T4-ը և այն հյուսվածքներում փոխարինվում է T3-ով։ Հորմոնների սինթեզի համար անհրաժեշտ է յոդ։ Թիրեոտրոպ հորմոնը արյան մեջ շրջանառող հորմոն է, որն արտադրվում է հիպոֆիզի կողմից և խթանում է T3 և T4 հորմոնների սինթեզը։ Երբ վահանագեղձը չի արտադրում բավարար քանակի T3 և T4, զարգանում է հիպոթիրեոզ[3]։

Հիպոթիրեոզի ամենատարածված պատճառն աշխարհում սննդում յոդի անբավարար պարունակությունն է։ Այն երկրներում, որտեղ սննդում յոդի պարունակությունը բավարար է, հիպոթիրեոզի ամենատարածված պատճառը Հաշիմոտոյի թիրեոիդիտն է։ Թիրոիդ հորմոնների սինթեզի դադարեցումից հետո, վահանագեղձում առկա T3 և T4 հորմոնների պաշարները բավարարում են 2-3 ամիս[3]։

Թիրոիդ հորմոնները՝ T3 և T4 ազդում են օրգանիզմի գրեթե բոլոր բջիջների կողմից մոտ 100 նոր ներբջջային սպիտակուցների և ֆերմենտների սինթեզի վրա։ Այդ ազդեցությունը ներառում է՝ կալցիումական ԱԵՖ-ազայի էքսպրեսիա, իոնային անցուղիների կարգավորում, օքսիդատիվ ֆոսֆորիլացում, Na-K-ԱԵՖ-ազայի ակտիվության ուժգնացում, ածխաջրային նյութափոխանակության ուժգնացում, ազատ ճարպաթթուների քանակի ավելացում, վիտամինների պահանջարկի ավելացում և ընդհանուր նյութափոխանակության ակտիվացում։ Թիրոիդ հորմոնների՝ T3 և T4-ի բացակայությունը պատասխանատու է օրգանիզմի բազմաթիվ գործառույթների համար՝ գենետիկական և բջջային մակարդակներում, և այս հորմոնների բացակայությունը, որը նկատվում է միքսեդեմատոզ կոմայի դեպքում, ունի շատ լուրջ հետևանքներ՝ ախտանիշների լայն սպեկտր և մահացության բարձր մակարդակ[3]:

Համաճարակաբանություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանանց մոտ հիպոթիրեոզ հանդիպում է 4 անգամ ավելի հաճախ, քան տղամարդկանց մոտ։ Միքսեդեմատոզ կոմայի հանդիպման հաճախականությունը տարեկան կազմում է 0․22՝ 1․000․000 բնակչի հաշվով, սակայն տվյալները սահմանափակ են, առավելապես բացակայում են տվյալները հասարակածային երկրների վերաբերյալ։ Միքսեդեմատոզ կոման առավել բնորոշ է 60 տարեկան և ավելի բարձր տարիքի անձանց, հատկապես ձմեռային ամիսներին, երբ հիպոթերմիան տարածված է[1][2][3]։

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Wall, Cristen Rhodes (2000-12-01). «Myxedema Coma: Diagnosis and Treatment». American Family Physician. 62 (11): 2485–2490. ISSN 0002-838X. PMID 11130234.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Mathew, Vivek; Misgar, Raiz Ahmad; Ghosh, Sujoy; Mukhopadhyay, Pradip; Roychowdhury, Pradip; Pandit, Kaushik; Mukhopadhyay, Satinath; Chowdhury, Subhankar (2011-09-15). «Myxedema Coma: A New Look into an Old Crisis». Journal of Thyroid Research (անգլերեն). 2011 493462. doi:10.4061/2011/493462. PMC 3175396. PMID 21941682.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Elshimy, Ghada; Correa, Ricardo (2022). «Myxedema». StatPearls. StatPearls Publishing. PMID 31424777.
  4. ↑ Van den Berghe, Greet, ed. (2008). Acute endocrinology: From Cause to Consequence (1 ed.). New York: Humana Press. էջեր 29–44. ISBN 978-1-60327-176-9.
  5. ↑ Gardner, David G., Shoback, Dolores M., Greenspan, Francis S. (2017). Greenspan's basic & clinical endocrinology (10th ed.). McGraw-Hill Education. էջ 783. ISBN 978-1-259-58929-4. OCLC 1075522289.{{cite book}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  6. ↑ Chatzitomaris, Apostolos; Hoermann, Rudolf; Midgley, John E.; Hering, Steffen; Urban, Aline; Dietrich, Barbara; Abood, Assjana; Klein, Harald H.; Dietrich, Johannes W. (2017 թ․ հուլիսի 20). «Thyroid Allostasis–Adaptive Responses of Thyrotropic Feedback Control to Conditions of Strain, Stress, and Developmental Programming». Frontiers in Endocrinology. 8: 163. doi:10.3389/fendo.2017.00163. PMC 5517413. PMID 28775711.
 ⛭ 
  Թեմատիկ կայքեր
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Միքսեդեմատոզ_կոմա&oldid=10672258» էջից