Միքայել Թումանյանց
| Միքայել Թումանյանց | |
|---|---|
 | |
| Ծնվել է | հունիսի 1, 1818 թվական[1][2] |
| Ծննդավայր | Խելթուբան գյուղ, Գորիի շրջան[1] |
| Մահացել է | 1875 թվական[1] |
| Մահվան վայր | Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն |
| Մասնագիտություն | բանաստեղծ, հրապարակախոս և թարգմանիչ |
| Գործունեություն | Պետական գործիչ[1], Բանաստեղծ[1] Թարգմանիչ[1], Հրապարակախոս[2] |
| Ամուսին | Իշխանուհի Ելիզավետա Էնիկոլոպյանց[1] |
| Ծնողներ | Բիրթվել Թումանյանց (հայր)[1] |
| Երեխաներ | Գևորգ (որդի)[2], Վասիլի (որդի)[2], Կոստանտին (որդի)[2], Անաստասիա (դուստր)[2] |
Միքայել Թումանյանց (հայտնի է նաև Միքայել Թումանով անունով, հունիսի 1, 1818 թ․, Խելթուբան, Գորիի շրջան - 1875 թ․), հայազգի պետական, հասարակական գործիչ, բանաստեղծ, հրապարակախոս, թարգմանիչ, թատերագետ[1][2][3][4][5]։
Կենսագրական տվյալներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Միքայել Թումանյանցը ծնվել է Գորիի շրջանի Խելթուբան գյուղում։ Հայրը՝ Բիրթվել Թումանյանցը, Քարթլի-Կախեթի թագավորությունում եղել է պետական գործիչ, Հերակլ 2-րդի, ապա նրա որդու՝ Գեորգի 12-րդի պալատական քարտուղարն ու խորհրդականը[1]։ Ուսումը ստացել է Թիֆլիսի գիմնազիայում։ Այնուհետև անցել է պետական ծառայության[1][2]։
Աշխատել է ռուսական և վրացական պարբերականներում որպես հրապարակախոս, գրաքննադատ[2]։ Ակտիվորեն աջակցել է վրաց թատրոնի հիմնադրմանը[2]։
Միքայել Թումանյանը եղել է բանաստեղծ։ Առաջինն է Ալեքսանդր Պուշկինի ստեղծագործությունները վրացերեն թարգմանել[1]։
Ամուսնացած էր իշխանուհի Ելիզավետա Էնիկոլոպյանցի հետ[1][4]։ Ուներ դուստր՝ Անաստասիան, ով ամուսնացել էր վրացի հրապարակախոց Գ․Ծերեթելու որդու հետ և հիմնադրել Ջէջէլի ամսագիրն ու Կվալի շաբաթաթերթը[2]։ Միքայել Թումանյանցի որդիները՝ Գևորգը, Վասիլին և Կոստանտինը նույնպես զբաղվել են հրապարակախոսական գործունեությամբ, վրացական ու ռուսական մամուլում հանդես եկել հրապարակումներով[2][4]։ Իշխան Գևորգ Թումանյանցի շնորհիվ Կովկասում ներդրվում է Զեմստվո (տեղական ինքնակառավարման մարմինների ձև Ռուսական կայսրությունում)։ Նրա աշխատանքի արդյունքում Թիֆլիսում հիմնադրվում է միջնակարգ մասնագիտական կրթություն տվող հաստատություն[2][4]։
Մահ և հիշատակ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Միքայել Թումանյանցը մահացել է 1875 թվականին։ Թաղվել է Թիֆլիսի Խոջիվանքի հայկական գերեզմանոցում։ Այնտեղ է թաղվել նաև նրա կինը՝ Ելիզավետա Էնիկոլոպյանցը[1][4]։
1937-1938 թվականներին Խոջիվանքի գերեզմանատան ոչնչացմամբ ավերվել է նաև Միքայել Թումանյանցի ու նրա կնոջ գերեզմանները, տապանաքարերն ու աճյուններն անհետ կորել են[1]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 Խոջիվանք, Սամվել Կարապետյան, ՀՃՈՒ գիտական ուսումնասիրություններ, Գիրք ԺԹ, Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ, Երևան 2024 թվական, ISBN 978-9939-843-66-7
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 «Տարազ», 1918 թվական, № 3-6, էջ 23։
- ↑ Խաչատրյան Հ․, Խոջիվանք, «Հայոց լեզուն և գրականությունը դպրոցում», 1988 թվական, № 1, էջ 62։
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Туманова И. Это похоже на переделку истории. // Голос Армении № 87, 9 августа 1997 т., с. 4:(ռուս.)
- ↑ Заря востока. № 20. 18-24 мая 2002 г.(ռուս.)