Միջճյուղային հաշվեկշիռ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Միջճյուղային հաշվեկշիռ, հասարակական արդյունքի արտադրության ու բաշխման, ընդլայնված վերարտադրության ճյուղային համամասնությունների տնտեսական վերլուծության ու պլանավորման մեթոդ։ Կառուցման տեսական հիմքը ընդլայնված վերարտադրության մարքս-լենինյան տեսությունն է։ Հիմնական սկզբունքային դրույթները մշակվել են ԽՍՀՄ-ում 1923-1924 թվականների տնտեսական տարվա ժողովրդատնտեսական հաշվեկշիռը կազմելիս։ ԱՄՆ-ում էկոնոմիկայի վերլուծության համար միջճյուղային հաշվեկշիռը կիրառվել է 1930-ական թվականներին և արտասահմանում ստացել «ծախսեր-թողարկում» (input-output) անվանումը։ Միջճյուղային հաշվեկշիռները կազմվում են պլանային և հաշվետու ժամանակաշրջանի համար, արժեքային (համախառն արտադրանք), բնաձևային (արտադրանքի կարևոր տեսակներ) և բանաձևաարժեքային արտահայտությամբ։ Պլանային միջճյուղային հաշվեկշիռները կարող են կազմվել դինամիկ մոդելի հիման վրա, որը գծային հավասարումների համակարգ է, ապահովում է արտադրության, կապիտալ ներդրումների ու աշխատանքային ռեսուրսների փոխադարձ կապն ընդլայնված վերարտադրության մեջ։ Ստատիկ մոդելում այդ կապերը չեն արտացոլվում։ Այն ընդգրկում է միայն աշխատանքի առարկաների և արտադրության կապը։ Երկրի ժող- տնտեսության բոլոր ճյուղերն ընդգրկող հաշվեկշռից բացի, մշակվում են նաև ռեգիոնալ մոդելներ՝ ըստ առանձին միութենական հանրապետությունների և տնտեսական շրջանների։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 591 CC-BY-SA-icon-80x15.png