Միջբանկային ցանց
Միջբանկային ցանց, որը հայտնի է նաև որպես բանկոմատների կոնսորցիում կամ բանկոմատների ցանց, համակարգչային ցանց, որը թույլ է տալիս ցանցի անդամ ֆինանսական հաստատության կողմից թողարկված բանկոմատային (ATM) քարտերն օգտագործել ցանցի մեկ այլ անդամին պատկանող բանկոմատների միջոցով բանկոմատային գործարքներ կատարելու համար։
Սակայն, ցանցային բանկոմատում կատարվող գործառույթները կարող են տարբեր լինել։ Օրինակ, հատուկ ծառայությունները, ինչպիսին է բջջային հեռախոսի խոսելաժամանակի գնումը, կարող են հասանելի լինել սեփական բանկի, բայց ոչ ցանցային բանկոմատների քարտատերերին։ Ավելին, ցանցային բանկոմատի սեփականատերը կարող է վճար գանձել ցանցային քարտերի օգտագործման համար (բացի սեփական բանկի կողմից սահմանված ցանկացած վճարից):
Միջբանկային ցանցերը հնարավորություն են տալիս բանկոմատային քարտապաններին մուտք գործել ցանցի անդամ այլ բանկերի բանկոմատներ, երբ իրենց բանկի բանկոմատն անհասանելի է։ Սա հատկապես հարմար է արտասահման մեկնող ճանապարհորդների համար, որտեղ լայնորեն հասանելի են բազմազգ միջբանկային ցանցեր, ինչպիսիք են Plus կամ Cirrus միջբանկային ցանցերը։
Միջբանկային ցանցերը նաև թույլ են տալիս, տարբեր միջոցներով, օգտագործել բանկոմատային քարտեր վաճառքի կետերում՝ օգտագործելով հատուկ EFTPOS տերմինալ, որտեղ բանկոմատային քարտերը համարվում են դեբետային քարտեր։
Աշխարհում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հիմնական տնտեսություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| Հիմնական տնտեսություն | Միջբանկային ցանցի անվանում | Իրական ժամանակի համախառն հաշվարկային վճարային համակարգ |
|---|---|---|
 Ավստրալիա
|
Վաճառքի կետում էլեկտրոնային դրամական փոխանցում (EFTPOS) | Պահուստային բանկի տեղեկատվության և փոխանցման համակարգ (RITS) |
 Բանգլադեշ
|
Բանգլադեշի էլեկտրոնային դրամական փոխանցումների ցանց (BEFTN), Բանգլադեշի ազգային վճարային համակարգ (NPSB) | Բանգլադեշ - Իրական ժամանակի համախառն հաշվարկային համակարգ (BD-RTGS) |
.svg){kind=small} Կանադա
|
Ինտերակ (Interac) | Մեծ արժեքի փոխանցման համակարգ (LVTS) |
 Չինաստան
|
Յունիոն Փեյ (UnionPay) | Բարձրարժեք վճարային համակարգ (HVPS) |
 Ֆրանսիա
|
CB (Carte Bleue) բանկային քարտերի խումբ | T2 հաշվարկային համակարգ |
 Գերմանիա
|
Girocard | T2 հաշվարկային համակարգ |
 Իտալիա
|
Bancomat (դեբետ քարտ) | T2 հաշվարկային համակարգ |
 Հնդկաստան
|
Ազգային ֆինանսական սվիչ (NFS), բանկերի բանկոմատների ցանց և հաճախորդների սպասարկում (BANCS), Cashnet, CashTree, RuPay | Հնդկաստանի պահուստային բանկ - իրական ժամանակի համախառն հաշվարկներ (RBI-RTGS) |
 Նիգերիա
|
Interswitch | Նիգերիայի միջբանկային հաշվարկային համակարգ (NIBSS) |
 Ճապոնիա
|
Yucho (միջբանկային ցանց) | Ճապոնիայի բանկի ֆինանսական ցանցային համակարգ ( BOJ-NET ) |
 Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
|
SASWITCH, BankservAfrica հաշվարկային պալատ Յոհանեսբուրգում | Հարավային Աֆրիկայի բազմակի օպցիոնային կարգավորման համակարգ (SAMOS) |
.svg){kind=small} Միացյալ Թագավորություն
|
LINK | CHAPS Ավտոմատացված քլիրինգային տուն |
 Միացյալ Նահանգներ
|
Allpoint, Նյու Յորքի արժույթի փոխանակում (NYCE), Pulse, STAR, MoneyPass | Fedwire (Դաշնային ավտոմատացված դրամական փոխանցումների համակարգ) |
 Հայաստան
|
ArCa հայկական ազգային, միջբանկային, դրամային հաշվարկային համակարգի պլաստիկ քարտ | |
 Ուկրաինա
|
ПРОСТІР[1] |
Վճարային քարտեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Վճարային քարտերի ոլորտը (PCI) ներառում է դեբետային, կրեդիտային, նախավճարային, էլեկտրոնային դրամապանակներով, բանկոմատային և POS քարտերը և դրանց հետ կապված բիզնեսները։ Վերոնշյալ միջբանկային ցանցերի կողմից օգտագործվող հիմնական ապրանքանիշերը ներկայացված են ըստ ակտիվների արժեքի։
| Քարտի ապրանքանիշ | Ընդհանուր ակտիվներ
(միլիարդ ԱՄՆ դոլար) |
|---|---|
| Չինաստանի UnionPay (Յունիոն Փեյ) | 208 |
| American Express | 153 |
| Discover վարկային քարտ | 69 |
| Visa միջազգային | 40 |
| MasterCard Worldwide | 14 |
| JCB ճապոնական վարկային բյուրո | 11 |
Բրազիլիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բրազիլիայում հիմնական միջբանկային ցանցը Banco24Horas ցանցն է։
Կարիբյան կղզիներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կարիբյան ավազանում հիմնական միջբանկային ցանցը ATH ցանցն է։ Բանկերի մեծ մասը թողարկում է կրկնակի ATH և MasterCard/Visa քարտեր՝ օգտագործելով ATH ցանցը բանկոմատային գործարքների համար և MasterCard/Visa ցանցը EFTPOS գործարքների համար։ Որոշ բանկեր (օրինակ՝ BanReservas-ը) թողարկում են միայն ATH քարտեր, որոնք օգտագործում են ATH ցանցը և՛ բանկոմատային, և՛ EFTPOS գործարքների համար։
Եգիպտոս
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Եգիպտոսում Meeza-ն Եգիպտոսի ազգային վճարային ցանցն է։ Այն երկրի թվային ֆինանսական ներառումը խթանելու և վճարային համակարգը արդիականացնելու ջանքերի մի մասն է։ Meeza-ն հեշտացնում է քարտային վճարումները, այդ թվում՝ դեբետային և նախապես վճարված քարտերը, և կապում է եգիպտական բանկերը էլեկտրոնային վճարումների համար։ Այն ծառայում է որպես միջբանկային ցանց, որը թույլ է տալիս անխափան գործարքներ կատարել Եգիպտոսի տարբեր բանկերի և ֆինանսական հաստատությունների միջև։
Գերմանիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գերմանիայում Girocard միջբանկային ցանցը տրամադրում է դեբետային քարտերի ծառայություն, որը միացնում է գրեթե բոլոր գերմանական բանկոմատներն ու բանկերը։
Ինդոնեզիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ինդոնեզիայում կան մի շարք բանկոմատների ցանցեր։ Հաշիվների միջև փոխանցումները նույնպես հնարավոր են այս ցանցերի միջոցով, նույնիսկ տարբեր ցանցերում գտնվող հաշվին. անհրաժեշտ է միայն նպատակակետ բանկի բանկային կոդը և հաշվի համարը։ Ինդոնեզիայի միջբանկային այլ ցանցերից են`
- ALTO ամենավաղ բանկոմատային ցանցերից մեկն է
- Bersama
- ATM Link ցանց, որը բաղկացած է 4 պետական բանկերից՝ Bank Mandiri, Bank Rakyat Indonesia, Bank Negara Indonesia և Bank Tabungan Negara:
- PRIMA, որի հայտնի անդամներից մեկը BCA-ն է (Կենտրոնական Ասիայի Բանկ): Այն նաև կարող է կրկնակի ծառայել որպես EFTPOS (վաճառքի կետում էլեկտրոնային միջոցների փոխանցում) ցանց՝ օգտագործելով BCA-ի սեփական EFTPOS ցանցը (դեբետային BCA):
Ճապոնիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ճապոնիայում կան բազմաթիվ միջբանկային էլեկտրոնային դրամական փոխանցումների ցանցեր։
- Հիմնական ցանցերի թվում են BANCS (քաղաքային բանկ) և YUCHO (Ճապոնիայի փոստային բանկ):
- Փոքր ցանցերի թվում են ACS (տեղական բանկ), SOCS (վստահության բանկ), LONGS (երկարաժամկետ բանկ), SCS (երկրորդական տեղական բանկ), SINKIN-NETCASH (Շինկին բանկ), SANCS (վարկային միություն), ROCS ( աշխատանքային բանկ) և JABANK-NET (ճապ.` 農林中央金庫, Նորինչուկին բանկ, թարգմանաբար` Գյուղատնտեսական և անտառտնտեսային կոոպերատիվների կենտրոնական վարկային միություն):
Միջցանցային բանկային միջոցների փոխանցումը կատարվում է յուրաքանչյուր դեպքի համար առանձին։ Yucho բանկը միակ ցանցն է, որն ընդունում է քարտեր համաշխարհային ցանցերից, ինչպիսիք են Cirrus և PLUS միջբանկային ցանցերը[2]ː
Ֆիլիպիններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]BancNet միջբանկային ցանցը տեղակայված է Ֆիլիպիններում, որը կապում է տեղական և արտասահմանյան բանկերի բանկոմատների ցանցերըː Այն Ֆիլիպինների ամենամեծ միջբանկային ցանցն է՝ անդամ բանկերի թվի և տարեկան գործարքների առումով։
BancNet-ը նաև չինական UnionPay-ի բացառիկ անցումն է, որը հասանելիություն է տալիս Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության գրեթե 1 միլիարդ բանկոմատային քարտապաններին։ BancNet-ը համագործակցում է JCB International համաշխարհային վճարային ապրանքանիշի հետ։ Այս դաշինքի միջոցով JCB քարտատերերը այժմ կարող են կանխիկ վարկեր կատարել BancNet-ի մասնակից անդամ բանկոմատներում ամբողջ երկրում։ Bancnet-ը միանում է միջազգային քարտային ցանցերի՝ Diners Club, Discover Card, KFTC, MasterCard և VISA քարտերի հետ։
BancNet-ը սպասարկում է իր 114 անդամներից և դուստր ձեռնարկություններից ավելի քան 41 միլիոն բանկոմատային քարտապանների՝ ավելի քան 12,000 բանկոմատների և ավելի քան 5,000 POS տերմինալների միջոցով։
2008 թվականին Expressnet ցանց իր բանկոմատների գործունեությունը հանձնել է BancNet-ին։ 2015 թվականի հունվարի 30-ին BancNet և MegaLink ցանցերը հայտարարել են իրենց միաձուլման մասին և կպահպանեն իրենց ապրանքանիշը։
Պորտուգալիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Multibanco-ն Պորտուգալիայի միասնական միջբանկային ցանցն է, որը կապում է բոլոր պորտուգալական բանկերի բանկոմատները։ Այս ցանցը գոյություն ունի 1985 թվականից և պատկանում է SIBS-ին (Sociedade Interbancária de Serviços): Multibanco-ն լիովին ինտեգրված միջբանկային ցանց է և առաջարկում է շատ ավելի շատ ծառայություններ, քան սովորաբար այլ երկրների ցանցերում հանդիպողները։
Multibanco-ն ունի նաև լիարժեք EFTPOS ցանց՝ Multibanco ավտոմատ վճարում, ինչպես նաև բջջային հեռախոսակապի և ինտերնետային բանկային ծառայությունների մատակարար է՝ համապատասխանաբար TeleMultibanco և MBNet ծառայությունների միջոցով։ Այն նաև Via Verde էլեկտրոնային վճարովի տուրքերի գանձման ծառայության մատակարարն է։
Շրի Լանկա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2013 թվականի հուլիսին LankaPay ապրանքանիշի ներքո գործարկված Common Card and Payment Switch (CCAPS) համակարգը Շրի Լանկայի համար ավելի կայուն, արդյունավետ և անվտանգ վճարային ենթակառուցվածք ստեղծելու առաջին փուլն է։ Շրի Լանկայի Կենտրոնական բանկը այդ ժամանակվանից ի վեր հաստատել է CCAPS-ը որպես Շրի Լանկայի «Ազգային վճարային անջատիչ»[3]ː
Միացյալ Նահանգներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Միացյալ Նահանգներում բանկային գործունեության պատմականորեն մասնատված բնույթի պատճառով եղել են մեծ թվով փոքր բանկեր, ինչի արդյունքում ստեղծվել են մի շարք տարբեր միջբանկային ցանցեր, հիմնականում աշխարհագրական գծերով։ Սրանք սկսել են համախմբվել 1980-ականների կեսերից, ինչի արդյունքում ստեղծվել են երեք խոշոր միջբանկային ցանցեր, որոնք 2003 թվականին արդեն կազմում էին Միացյալ Նահանգների ծավալի ավելի քան 70%-ը[4]:
- STAR
- NYCE
- Pulseː
2003 թվականին հիմնադրվել են երկու լրացուցիչ միջբանկային բանկոմատային ցանցեր՝
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Національний банк України». Національний банк України (ուկրաիներեն). Վերցված է 2025 թ․ մայիսի 11-ին.
- ↑ Japan Post Bank. «Internal ATM Service». Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 3-ին.
- ↑ «Common Card and Payment Switch». LankaClear.com. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ փետրվարի 5-ին. Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 9-ին.
- ↑ A Guide to the ATM and Debit Card Industry. Federal Reserve Bank of Kansas City. 2003. ISBN 0-9744809-0-8.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Charles W Calomiris and Mark Carlson. BIS Working Papers No 535. Interbank networks in the national banking era: their purpose and their role in the panic of 1893 2016 թվականի հունվար
- Grzegorz Hałaj and Christoffer Kok. Modeling eMergence of the interbank netWorkS.
|
