Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ
| Ենթակատեգորիա | անվանական համար, նույնականացուցիչ, յուրահատուկ նույնականացուցիչ | |
|---|---|---|
| Represents | շարժական սարք | |
Միջազգային շարժական սարքավորումների նույնականացուցիչ (անգլ.՝ International Mobile Equipment Identity, IMEI[1]), թվային նույնականացուցիչ, սովորաբար եզակի[2][3], 3GPP և iDEN բջջային, ինչպես նաև որոշ արբանյակային հեռախոսների համար: Այն սովորաբար տպված է հեռախոսի մարտկոցի խցիկի ներսում, բայց կարող է նաև ցուցադրվել էկրանին հեռախոսների մեծ մասի վրա՝ մուտքագրելով MMI լրացուցիչ ծառայության կոդը *#06# թվանշանի վրա կամ սմարթֆոնների օպերացիոն համակարգերի կարգավորումների ցանկում այլ համակարգային տեղեկատվության հետ միասին:
GSM ցանցերը օգտագործում են IMEI համարը՝ վավեր սարքերը նույնականացնելու համար և կարող են կանխել գողացված հեռախոսի մուտքը ցանց: Օրինակ, եթե բջջային հեռախոսը գողանում են, սեփականատերը կարող է իր ցանցային օպերատորին խնդրել օգտագործել IMEI համարը՝ հեռախոսը արգելափակելու ցուցակում ներառելու համար: Սա հեռախոսը դարձնում է անօգուտ այդ ցանցում, իսկ երբեմն՝ նաև այլ ցանցերում, նույնիսկ եթե գողը փոխում է հեռախոսի SIM քարտը:
SIM քարտի բնիկ կամ eSIM հնարավորություն չունեցող սարքերը սովորաբար IMEI չունեն, բացառությամբ Sprint LTE-ի որոշ վաղ շրջանի սարքերի, ինչպիսիք են Samsung Galaxy Nexus-ը և S III-ը, որոնք ընդօրինակում էին SIM քարտից զերծ CDMA ակտիվացման փորձը և չունեին ռոումինգի հնարավորություններ միայն 3GPP երկրներում[4]: Այնուամենայնիվ, IMEI-ն միայն նույնականացնում է սարքը և որևէ հատուկ կապ չունի բաժանորդի հետ: Հեռախոսը նույնականացնում է բաժանորդին՝ փոխանցելով միջազգային բջջային բաժանորդի նույնականացման (IMSI) համարը, որը պահվում է SIM քարտի վրա և, տեսականորեն, կարող է փոխանցվել ցանկացած հեռախոսի: Այնուամենայնիվ, ցանցի՝ բաժանորդի ներկայիս, անհատական սարքը իմանալու ունակությունը հնարավորություն է տալիս օգտագործել բազմաթիվ ցանցային և անվտանգության գործառույթներ[5]:
Երկու SIM քարտով աշխատող հեռախոսները սովորաբար ունենում են երկու IMEI համար, բացառությամբ Pixel 3- ի նման սարքերի (որն ունի eSIM և մեկ ֆիզիկական SIM քարտ), որոնք թույլ են տալիս միաժամանակ ակտիվ լինել միայն մեկ SIM քարտ[6]։
IMEI և օրենք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Շատ երկրներ ընդունել են IMEI-ի օգտագործումը բջջային հեռախոսների գողության հետևանքները նվազեցնելու համար:
IMEI-ի արգելափակումը հեռախոսների գողության դեմ պայքարի միակ միջոցը չէ։ Դրա փոխարեն, բջջային օպերատորներին խրախուսվում է ձեռնարկել այնպիսի միջոցներ, ինչպիսիք են ծառայության անհապաղ դադարեցումը և SIM քարտերի փոխարինումը կորստի կամ գողության դեպքում[7]։
GSM տերմինալի համար պաշտոնապես հատկացված IMEI համարների տիրույթի գոյությունը չի նշանակում, որ տերմինալը հաստատված է կամ համապատասխանում է կարգավորող պահանջներին: Կարգավորող հաստատման և IMEI հատկացման միջև կապը վերացվել է 2000 թվականի ապրիլին՝ Եվրոպական R&TTE դիրեկտիվի ներդրմամբ[8]: Այդ օրվանից ի վեր IMEI-ները BABT-ի (կամ GSM ասոցիացիայի անունից գործող մի քանի այլ տարածաշրջանային կառավարիչներից մեկի) կողմից հատկացվել են GSM տերմինալների օրինական արտադրողներին՝ առանց հաստատման ապացույցներ ներկայացնելու անհրաժեշտության[9]:
Հայաստան
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հունիսի 25-ին ՀՀ կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագիծ է քննարկվել։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։ Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ[10][11]։ Նախագծով, մասնավորապես, սահմանվում է, որ բջջային հեռախոսակապի ցանցի օպերատորը մերժում է ծառայության մատուցումը, եթե բաժանորդը չի գրանցել հեռախոսի IMEI-ն։ Ռոումինգ ծառայություններից օգտվողների ծառայությունը կասեցվում է, եթե անձը հատել է պետական սահմանը, անցել է 30 օրացուցային օր, և IMEI-ն գրանցված չէ[11]։ Նախատեսվում է, որ օրենքներն ուժի մեջ կմտնեն 2027 թվականի հունվարի 1-ից[12]։
Ավստրալիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ավստրալիան առաջին երկիրն էր, որը IMEI արգելափակում է իրականացրել բոլոր GSM ցանցերում, 2003 թվականին[13]։ Ավստրալիայում էլեկտրոնային տեղեկատվական փոխանակման (EIE) վարչական բջիջը Ավստրալիայի հաճախորդների համար արգելափակված IMEI որոնման ծառայություն է տրամադրում[14]:
Միացյալ Թագավորություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Միացյալ Թագավորությունում, «Բջջային հեռախոսների (վերածրագրավորման) մասին» օրենքի համաձայն, հեռախոսի IMEI-ի փոփոխությունը կամ այն փոխելու հնարավորություն ունեցող սարքավորումներ ունենալը որոշ հանգամանքներում համարվում է հանցագործություն[15][16]: 2012 թվականին Միացյալ Նահանգներում սենատոր Չակ Շումերը ներկայացրել է օրինագիծ, որը IMEI-ի փոփոխությունը կդարձներ անօրինական, սակայն օրինագիծը չի ընդունվել[17]:
Մեծ Բրիտանիայի որոշ ոստիկանական ուժեր, այդ թվում՝ Մետրոպոլիտենի ոստիկանական ծառայությունը, ակտիվորեն ստուգում են հանցագործության մեջ ներգրավված հեռախոսների IMEI համարները[18]։
Նոր Զելանդիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նոր Զելանդիայում NZ Telecommunications Forum Inc-ը[19] տրամադրում է արգելափակված IMEI -ների որոնման ծառայություն Նոր Զելանդիայի սպառողների համար: Ծառայությունը թույլ է տալիս օրական մինչև երեք որոնում[20] և ստուգում է տվյալների բազայի նկատմամբ, որը ամեն օր թարմացվում է երեք խոշոր բջջային ցանցի օպերատորների կողմից: Արգելափակված IMEI-ն չի կարող միանալ այս երեք օպերատորներից որևէ մեկին:
Լատվիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Լատվիայում «Datorikas instituts DIVI» SIA-ն տրամադրում է արգելափակված IMEI որոնման ծառայություն՝ Լատվիայի բոլոր խոշոր բջջային օպերատորների կողմից թարմացվող տվյալների բազայի համեմատ ստուգելու համար[21]։
ԱՄՆ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2012 թվականին Միացյալ Նահանգների խոշոր ցանցային ընկերությունները, կառավարության ճնշման տակ, պարտավորվել են ներդնել արգելափակման ցուցակագրման ծառայություն, սակայն պարզ չէ, թե արդյոք այն կհամագործակցի CEIR-ի հետ[22][23]: GSM օպերատորները՝ AT&T-ն և T-Mobile-ը, սկսել են արգելափակել նոր հաղորդված IMEI-ները 2012 թվականի նոյեմբերին[24]: 2012 թվականի նոյեմբերից առաջ հաղորդված գողությունները չեն ավելացվել տվյալների բազային: CTIA-ն օգտատերերին ուղղորդում է www.stolenphonechecker.org[25] և GSMA[25] կայքեր, որտեղ սպառողները կարող են ստուգել, թե արդյոք սմարթֆոնը կորած կամ գողացված է հայտարարվել անդամ օպերատորներին: Առաջինի և որևէ ազգային կամ միջազգային IMEI արգելափակման ցուցակների միջև կապը պարզ չէ[25]:
Քննադատություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Փաստաբանական կազմակերպությունները նշում են, որ նախագծով առաջարկվող կարգավորումներն անձնական տվյալների այնպիսի մշակում են ենթադրում, որոնք հնարավոր է անհամատեղելի են տվյալների մշակման նպատակի հետ։ Մասնավորապես, IMEI շտեմարան ստեղծելու համար, ըստ նրանց, առաջին հայացքից անհրաժեշտ չէ (առնվազն հիմնավորված չէ) ստեղծել բոլոր անձանց բջջային հեռախոսների IMEI-ները ներառող ընդհանուր բազա[26]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «3GPP TS 22.016: International Mobile Equipment Identities (IMEI)» (ZIP/DOC; 36 KB). 2009-10-01. Վերցված է 2009-12-03-ին.
- ↑ «Phone firms defend security record». BBC News. 2002 թ․ հունվարի 8. Վերցված է 2011 թ․ օգոստոսի 25-ին.
- ↑ GSM Europe, «"GSME proposals regarding mobile theft and IMEI security"»., 2003-06
- ↑ «How to activate license when no IMEI available». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հուլիսի 19-ին. Վերցված է 2019 թ․ հուլիսի 19-ին.
- ↑ «Digital Security of Subscriber Identity Modules: Evolution, Emerging Threats, and Futureproofing for 5G, IoT, and the Quantum Era».
- ↑ «Two IMEI Numbers in a Phone (Explained)» (ամերիկյան անգլերեն). 2026-01-06. Վերցված է 2026-06-29-ին.
- ↑ «What is an IMEI number? - Where Can You Find It? - Activation». TechPayout.com. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
- ↑ «The Radio and Telecommunications Terminal Equipment Directive». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ մայիսի 28-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
- ↑ «IMSI Catcher & SS7 Attack Defense with Efani Mobile Security». www.efani.com (անգլերեն). Վերցված է 2026-06-29-ին.
- ↑ «2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի». Վերցված է 25 հնս 2026-ին.
{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link) - 1 2 ««ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ԾԱՆՈՒՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ», «ԱՌԵՎՏՐԻ ԵՎ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ»«ՊԵՏԱԿԱՆ ՏՈՒՐՔԻ ՄԱՍԻՆ ՕՐԵՆՔՈՒՄ ԼՐԱՑՈՒՄՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ» - e-draft.am». www.e-draft.am. Վերցված է 2026-06-29-ին.
- ↑ Technologies, Peyotto. «2027 թ.-ի հունվարի 1-ից Հայաստանում կստեղծվի բջջային հեռախոսների IMEI կոդերի միասնական շտեմարան. ի՞նչ է իրականում առաջարկում նախագիծը». Վերցված է 2026-06-29-ին.
- ↑ «FAQs on mobile security». AMTA.org.au. Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-22-ին. Վերցված է 2013-09-18-ին.
- ↑ «Check the status of your Handset». prod.EIE.net.au.
- ↑ «Mobile Telephones (Re-programming) Act 2002». Legislation.gov.uk. Վերցված է 2013-09-18-ին.
- ↑ «The Criminal Law». VVC.gov.lv. Latvian State Language Center. Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-14-ին. Վերցված է 2012-10-08-ին.
- ↑ «S.3186 - Mobile Device Theft Deterrence Act of 2012». Congress.gov. Library of Congress. 2012 թ․ մայիսի 15.
- ↑ «National Mobile Property Register Searches of Mobile Handsets Completed in Custody Policy (Surrey and Sussex)» (PDF). 2025.
{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link) - ↑ «TCF – NZ Telecommunications Forum». Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
- ↑ «Check whether your mobile handset has been blocked - TCF». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 16-ին.
- ↑ «Numuri.lv». Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 6-ին.
- ↑ Carriers to allow Customers to Brick Stolen Phones by Shani Hilton, Apr. 10, 2012, Washington City Paper
- ↑ Wireless carriers partner with FCC, police on database of stolen cellphones. The Washington Post (2011-02-28). Retrieved on 2013-09-18.
- ↑ Checkmend.com Accessed: 2012-12-26. (Archived by WebCite Webcitation.org
- 1 2 3 «U.S. Wireless Industry Launches Free Consumer Tool To Combat Smartphone Theft» (Press release). CTIA. 2017 թ․ մայիսի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2018-08-20-ին. Վերցված է 2018-08-20-ին.
- ↑ ««Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին օրենքում լրացումներ և փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի և հարակից օրենքների նախագծերի փաթեթի վերաբերյալ դիտողություններ․ dpHub, CyberHub». dphub.am (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026-06-29-ին.