Միյնա Հյարմա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միյնա Հյարմա
էստ․՝ Miina Härma
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 9, 1864(1864-02-09)
ԾննդավայրԼիվոնիա
Մահացել էնոյեմբերի 16, 1941(1941-11-16) (77 տարեկան)
Մահվան վայրՏարտու
ԳերեզմանՌաադիի գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of Estonia.svg Էստոնիա
ԿրթությունՍանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիա
Մասնագիտությունդիրիժոր, կոմպոզիտոր, խմբավար, երաժշտության ուսուցիչ և երգեհոնահար
Պարգևներ և
մրցանակներ
Estonian Red Cross Order Fifth Class և 3rd Class of the Order of the Cross of the Eagle
Commons-logo.svg Miina Härma Վիքիպահեստում

Միյնա Հյարմա (էստ․՝ Miina Härma, մինչև 1935 թվականը՝ Միյնա Հերման, փետրվարի 9, 1864(1864-02-09), Լիվոնիա - նոյեմբերի 16, 1941(1941-11-16), Տարտու), էստոնացի կոմպոզիտոր, երգեհոնահար, երգչախմբային դիրիժոր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միյնա Հյարման ծնվել է ուսուցչի և երաժշտի ընտանիքում։ Դպրոց է հաճախել է Տարտուում։ Սկսած 15 տարեկանից՝ դաշնամուրի և կոմպոզիցիայի դասեր է ստացել էստոնացի կոմպոզիտոր և գրականագետ Կառլ Ավգուստ Հերմանից (ազգականներ չեն)։

1883-1890 թվականներին Միյնա Հյարման երգեհոն և կոմպոզիցիա է սովորել Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում (Լուի Գոմիլիուսի մոտ)։ Ուսումն ավարտելուց հետո մնացել է Սանկտ Պետերբուրգում։ Այդտեղ նա աշխատել է երաժշտության և երգեհոնության ուսուցչուհի։ Համերգներով հանդես է եկել արտասահմանում։

1894 թվականին վերադարձել է Տարտու։ Այդտեղ նա աշխատել է երգեհոնահար և հիմնադրել է խառը բարձրակարգ երգչախումբ (1920 թվականից՝ «Miina Hermanni Lauluseltsi segakoor»)։

Միյնա Հյարմայի անվան գիմնազիան

1903-1915 թվականներին ապրել է Կրոնշտադտ քաղաքում, որտեղ հիմնականում երաժշտական մանկավարժ է աշխատել։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա հետ է վերադարձել Տարտու։ 1917 թվականին նա երաժշտության ուսուցչուհի է աշխատել կանանց գիմնազիայում, որտեղ աշխատել է մինչև 1929 թվականը։ Միաժամանակ եղել է ամենամսյա «Eesti Muusika Kuukirja» հանդեսի գլխավոր խմբագիրը և «Տարտուի երաժշտական արվեստի միավորման» նախագահը (էստ․՝ Tartu Helikunsti Selts)[1][2]։ 1919 թվականին այլ երաժիշտների հետ Տարտուում հիմնել է Երաժշտական բարձրագույն դպրոց։ 1939 թվականին ընտրվել է Տարտուի համալսարանի պատվավոր դոկտոր և դարձել Տալլինի կոնսերվատորիայի պատվավոր պրոֆեսոր[3]։

Միյնա Հյարման ապրել է Տարտուում մինչև իր կյանքի վերջը։ Թաղվել է Ռաադի գերեզմանատանը։ 1965 թվականին էստոնացի քանդակագործ Ալեքսանդր Էլլերը նրա գերեզմանին գրանիտե մահարձան է տեղադրել[4]։

Տարտուի կանանց գիմնազիան, որտեղ 1917 թվականին դասավանդել էր Միյնա Հյարման, 1964 թվականից կրում է նրա անունը[5]։ 1984 թվականին գիմնազիայի առաջ տեղադրվել է նրա հուշարձանը։

Երաժշտական ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միյնա Հյարման հայտնի է ոչ միայն որպես երգեհոնահար և Էստոնիայի երաժշտական կյանքի ակտիվ մասնակից, այլև Էստոնական երգի փառատոների ժամանակ երգչախմբի խմբավար և որպես կոմպոզիտոր։ Նա գրել է շուրջ 200 երգչախմբային ստեղծագործություններ, որոնք աչքի են ընկնում քնարական երանգով։ Բացի դա նա գրել է երգչախմբի համար երգերի երեք գիրք, տասը կավատինա, «Կալև և Լինդա» կանտատը (1895), հայտնի ազգային երգերի որոշ մշակումներ և «Murueide tütar» զինգշպիլը (1902)[6]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Leida Kalling-Kant, Miina Härmaga enne ja nüüd, Tulimuld nr 1, 1964, lk 29
  2. Eesti nõukogude entsüklopeedia, 3. köide, lk 510/511, Tallinn: Valgus, 1988
  3. Eesti elulood.
  4. Miina Härma (1864-1941) haud
  5. «Արխիվացված պատճենը»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-01-29-ին։ Վերցված է 2020-04-23 
  6. Artur Vahter, Miina Härma, lk 149 – 153, Tallinn: Eesti Raamat, 1971

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]