Միհրան Սվազլյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միհրան Սվազլյան
Ծնվել է1863
ԾննդավայրԶմյուռնիա, Եգեյան տարածաշրջան, Թուրքիա
Մահացել է1935
Մահվան վայրԲոստոն, ԱՄՆ
Մասնագիտությունհրապարակախոս, գրող, հասարակական գործիչ, քաղաքական գործիչ և իրավաբան

Միհրան Սվազլյան (Սվազլը) (1863, Զմյուռնիա, Եգեյան տարածաշրջան, Թուրքիա - 1935, Բոստոն, ԱՄՆ), հայ հրապարակախոս, գրող, հասարակական-քաղաքական գործիչ, իրավաբան: Հայ առաջին լոբբիստական կազմակերպությունների հիմնադիր-նախագահ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միհրան Սվազլյանը ծնվել է 1863 թվականին, Զմյուռնիայում: Անգլերենի իմացության շնորհիվ Կիպրոսի անգլիական կառավարական պալատում 18 տարեկանում եղել է քարտուղար և գանձապահ: Սովորել է Զմյուռնիայի անգլիական քոլեջում, ապա՝ Ֆրանսիայի Էքս քաղաքի համալսարանում: Հրատարակել է «Հայաստան» (1888-1892 թվականներ, Լոնդոն), «Արմինյըն Հերալդ» (անգլերեն, 1917-1919 թվականներ, Բոստոն) պարբերականները, որտեղ իրենց հոդվածներն են տպագրել և հայասիրությամբ թրծվել եվրոպացի առաջավոր մտածողներ Լորդ Ջեյմս Բրայսը, Էմիլ դը Լավլեն, Ժյուլ Սիմոնը, Ուիլյամ Էվարթ Գլադստոնը և ուրիշներ: Լորդ Ջեյմս Բրայսի նախագահությամբ Սվազլյանը Լոնդոնում կազմակերպել է Եվրոպային Հայ դատի մասին իրազեկող բազմամարդ հավաքներ, աշխատակցել է հեղինակավոր “Daily News,” “New Review” և այլ պարբերականներին: Արդյունքում հիմնվել է Մեծ Բրիտանիայում հայկական առաջին լոբբիստական կազմակերպությունը՝ Անգլո-հայկական ընկերությունը, որին անդամակցել են ժամանակի երևելի օտարազգի հայասեր գործիչներ, եղել է Ամերիկայի հայ ազգային միության (1917 թվական, Բոստոն) հիմնադիր-նախագահը: Միությունը ԱՄՆ-ում գործող 187 մասնաճյուղերով իրականացրել է Հայաստանի ազատագրմանն ի նպաստ դրամահավաքներ, աջակցել կամավորական շարժման կազմակերպմանը, հրատարակել է հայոց պատմությանը վերաբերող գրականություն, նպաստել 1918 թվականին ԱՄՆ-ի Կոնգրեսում Հայ դատին առնչվող ունկնդրումների անցկացմանը, Հայաստանի ամերիկյան կոմիտեի (1919) և Հայաստան-Ամերիկա ընկերության ստեղծմանը: Սվազլյանն աջակցել է Հնչակյան կուսակցությանը (1887), եղել Վերակազմյալ Հնչակյան (1896), ապա՝ միացյալ Ռամկավար-Ազատական (1921) կուսակցությունների հիմնադիր-ղեկավարներից, այդուհանդերձ, հանուն համազգային նպատակների կարողացել է Ամերիկայի հայ ազգային միության շուրջ համախմբել համերաշխ գործելու պատրաստակամություն դրսևորած հայ քաղաքական չորս կուսակցությունների (Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակյան, Վերակազմյալ Հնչակյան, Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն, Հայ Սահմանադրական Ռամկավար), ազգային երկու եկեղեցիների (Առաքելական, Ավետարանական) և Հայ Բարեգործական Ընդհանուր Միության (ՀԲԸՄ) ներկայացուցիչներին Միությունն ամերիկյան պաշտոնական շրջանակների կողմից ճանաչվել է որպես ամերիկահայ գաղութը ներկայացնող մարմին՝ դառնալով հայկական առաջին լոբբիստական կազմակերպությունն ԱՄՆ-ում: Սվազլյանը եղել է ԱՄՆ-ի նախագահ Վուդրո Վիլսոնի խորհրդատուն հայկական տարածքների նկատմամբ ամերիկյան մանդատի հաստատման աշխատանքներում, անդրադարձել է Հայ դատին, հայ հասարակական-քաղաքական կյանքին («Ի յիշատակ Միհրան Սվազլեանի» (1944) գրքում[1][2][3]:

Միհրան Սվազլյանը մահացել է 1935 թվականին, Բոստոնում:

Մեջբերումներ Միհրան Սվազլյանից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Ինծի համար հայրենասիրութիւնը արժանապատւութեան խնդիր է: Aquote2.png
Aquote1.png Որքան անհրաժեշտ է Հայ ցեղին համար ունենալ տեսիլք մը, բեւեռային աստղ մը, անոր ուղղելու համար մեր բոլոր քայլերը: Aquote2.png


Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մեսիայան Ե., Դրօշին տակ, Նյու Յորք, 1918, էջ 154-184:
  • Ավագյան Ք., Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հայ գաղութի պատմությունը (սկզբնավորումից մինչև 1924 թվական), Երևան, 2000, էջ 116-120, 154:
  • Ավագյան Ք., Հայ առաջին լոբբիստական կազմակերպությունը ԱՄՆ-ում, տես «Հայոց պատմության հարցեր» հ. 4, Երևան, 2003:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 488-489:
  2. «ՄԱԳԱՂԱԹ.AM » Միհրան Սվազլյանի պատմական փորձառության դասերը» (ar-AR)։ Վերցված է 2019-04-13 
  3. «Mihran Svazlian»։ OVENK - Armenian pictures, Armenian images, Armenian photos and video (en-US)։ 2015-03-18։ Վերցված է 2019-04-13 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]