Jump to content

ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությունը Վենեսուելայում (2026)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
 Այս հոդվածում նկարագրվում են ընթացիկ իրադարձություններ:

Տեղեկատվությունը, իրադարձությունների զարգացմանը զուգահեռ, կարող է շատ արագ փոփոխվել, իսկ սկզբնական լրահոսային հաղորդագրությունները կարող են լինել ոչ արժանահավատ:
Հոդվածի վերջին փոփոխությունները կարող են չարտացոլել ներկա տեղեկատվությունը:(3 հունվարի 2026)
Դուք դիտում եք հոդվածի 16 հունվարի 2026 թվականի 20:07 (UTC) տարբերակը (թարմացնել):
Մի՛ մոռացեք ընթացիկ իրադարձության մասին հաղորդագրությունն ավելացնել «Նորություններ» բաժնում:

ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությունը Վենեսուելայում
Military intervention, օդային հարձակում, մարդու առևանգում, violation of international law, decapitation Խմբագրել Wikidata
Մասն է«Հարավային նիզակ» օպերացիա, ճգնաժամ Վենեսուելայում Խմբագրել Wikidata
Թեմայով վերաբերում էԴոնալդ Թրամփի երկրորդ նախագահություն Խմբագրել Wikidata
ԵրկիրՎենեսուելա Խմբագրել Wikidata
ՎայրԿարակաս, Միրանդա, Արագուա, Վարգաս Խմբագրել Wikidata
Նախորդ• Միացյալ Նահանգների ռազմածովային ուժերի տեղակայումը Կարիբյան ավազանում (2025)

• ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությունը Վենեսուելայում Խմբագրել Wikidata

Թվական3 հունվարի 2026 Խմբագրել Wikidata
Վիրավորների քանակ7 Խմբագրել Wikidata
Զոհվածների քանակ24, 32, 2 Խմբագրել Wikidata
ՊատճառDonroe Doctrine Խմբագրել Wikidata
ՀետևանքՆիկոլաս Մադուրոյի ձերբակալություն Խմբագրել Wikidata
ԹիրախՆիկոլաս Մադուրո, Սիլիա Ֆլորես Խմբագրել Wikidata
Կազմված էՆիկոլաս Մադուրոյի ձերբակալություն Խմբագրել Wikidata

2026 թվականի հունվարի 3-ին Միացյալ Նահանգները մի շարք ավիահարվածներ է սկսել Վենեսուելայի վրա և գերի է վերցրել գործող նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյին[1][2]։ «Գործողություն՝ բացարձակ վճռականություն» կոդային անվամբ հարձակումը սկսվել է այն ժամանակ, երբ Միացյալ Նահանգների զինված ուժերը տեղական ժամանակով ժամը 2:00-ի սահմաններում ռմբակոծել են հյուսիսային Վենեսուելայի տարբեր վայրեր։ Գործողության ընթացքում ավիահարվածներ են հասցվել մայրաքաղաք Կարակասի շրջակայքում՝ ներգրավվելով ավելի քան 150 ինքնաթիռ[3]։ Պաշտպանության նախարար Վլադիմիր Պադրինո Լոպեսի խոսքով՝ Վենեսուելան ազգային արտակարգ դրություն է հայտարարել «Մադուրոյի հրամանով»[4]։ Նախագահ Մադուրոն և առաջին տիկին Սիլիա Ֆլորեսը գերի են վերցվել ԱՄՆ ուժերի կողմից և տեղափոխվել Նյու Յորք[5]։ ԱՄՆ գլխավոր դատախազ Փեմ Բոնդին հայտարարել է, որ Մադուրոյին և Ֆլորեսին մեղադրանք է առաջադրվել Նյու Յորքի ԱՄՆ հարավային շրջանում՝ թմրավաճառության հետ կապված մի քանի մեղադրանքներով, որը փոխարինում է նմանատիպ մեղադրանքների վրա հիմնված 2020 թվականի մեղադրական եզրակացությանը[6][7]։

Վենեսուելայի փոխնախագահ Դելսի Ռոդրիգեսը հայտարարել է, որ Մադուրոյի և նրա կնոջ գերեվարումը «անօրինական է» է, և որ երկիրը «երբեք չի լինի որևէ ազգի գաղութ»[8]։ Հարձակման օրինականությունը կասկածի տակ է դրվել ԱՄՆ-ի և այլ երկրների պաշտոնյաների կողմից[9][10][11][12][13]։ Մի շարք համաշխարհային առաջնորդներ և միջազգային իրավունքի փորձագետներ նշել են, որ ասպատակությունը խախտում է ՄԱԿ-ի կանոնադրությունը և Վենեսուելայի ինքնիշխանությունը, մինչդեռ այլ համաշխարհային առաջնորդներ աջակցություն են հայտնել գործողությանը[14]։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը հարվածները անվանել է «վտանգավոր նախադեպ» և կոչ է արել պահպանել միջազգային իրավունքը՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նիստ նշանակելով հունվարի 5-ին[15]։ Թրամփի վարչակազմը նախապես չի տեղեկացրել Կոնգրեսին գործողության մասին[12]։ Թրամփի վարչակազմի անդամները և հանրապետական օրենսդիրները պաշտպանել են հարվածների և գերեվարման օրինականությունը՝ որպես իրավապահ մարմինների գործողություն՝ ռազմական աջակցությամբ, որի համար նախագահն ունի «բնորոշ սահմանադրական լիազորություններ» ձեռնարկելու համար[16]։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ Միացյալ Նահանգները «կղեկավարի» Վենեսուելան մինչև իշխանության փոխանցումը[17] և որ ամերիկյան ընկերությունները «շատ ակտիվորեն կներգրավվեն» Վենեսուելայի նավթարդյունաբերության մեջ[18][19]։

Նախապատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Նախագահ Թրամփը հետաքրքրություն հայտնեց Վենեսուելայի նավթը վերահսկելու հարցում՝ ասելով. «Մենք նավթային բիզնեսով ենք զբաղվում, [...] մենք նավթ կվաճառենք»[20]։ Վենեսուելան աշխարհում ունի նավթի ամենամեծ ապացուցված պաշարները[21]։

Մադուրոն, որին քննադատները մեղադրում են ավտորիտար կառավարման մեջ, Ազգային ընտրական խորհրդի կողմից հայտարարվեց 2024 թվականի նախագահական ընտրությունների հաղթող. արդյունք, որը միջազգային դիտորդների կողմից որակվեց «կեղծված»[22]։ Ընդդիմությունը պնդում էր, որ իր թեկնածուն՝ Էդմունդո Գոնսալեսը, հաղթել է ճնշող մեծամասնությամբ[23]։ Վենեսուելայի կառավարությունը Գոնսալեսի նկատմամբ ձերբակալման օրդեր արձակեց, ինչից հետո վերջինս լքեց երկիրը և ապաստան ստացավ Իսպանիայում[24]։ Միացյալ Նահանգները Մադուրոյին մեղադրեց ընտրակեղծիքների և «նարկոպետություն» (թմրապետություն) ղեկավարելու մեջ[25]։ Մադուրոն շարունակեց պաշտոնավարել որպես նախագահ մինչև իր գերեվարումը[26][27]։

Տարիներ շարունակ Թրամփը ճնշում էր գործադրում Մադուրոյի վրա՝ պահանջելով հեռանալ պաշտոնից[28]։ Թրամփի կառավարման առաջին ժամկետի ընթացքում Արդարադատության նախարարությունը Մադուրոյին մեղադրանք առաջադրեց կոկաինի թրաֆիքինգի նպատակով հանցավոր համագործակցության համար, ինչը Մադուրոն հերքեց[29]։ 2023 թվականի մամուլի ասուլիսի ժամանակ Թրամփն ասաց.

Երբ ես հեռացա, Վենեսուելան փլուզման եզրին էր։ Մենք կտիրեինք դրան, մենք մեզ կպահեինք այդ ամբողջ նավթը[30]։

Բայդենի վարչակազմը չճանաչեց Մադուրոյի վարչակազմի լեգիտիմությունը 2024 թվականի ընտրություններից հետո։ 2025 թվականի հուլիսին Թրամփի վարչակազմը «Արևների կարտելը» (Cartel of the Suns) դասեց գլոբալ ահաբեկչական խմբավորումների շարքին՝ Մադուրոյին նշելով որպես դրա առաջնորդ։ Նույն ամսում գաղտնի հրամանով ԱՄՆ զինված ուժերին հանձնարարվեց ուժ կիրառել ահաբեկչական կազմակերպությունների ցանկում ներառված կարտելների դեմ[31][29]։

2025 թվականի օգոստոսին Միացյալ Նահանգները սկսեց ռազմական ուժերի կուտակումը Կարիբյան ծովի հարավային հատվածում՝ տեղակայելով ռազմանավեր և զինվորական անձնակազմ[32][33]։ Կենտրոնական հետախուզական վարչությունը (ԿՀՎ) խումբ ուղարկեց Վենեսուելա, որը սկսեց հետևել Մադուրոյի տեղաշարժերին[34][35]։ Սեպտեմբերին ԱՄՆ Հարավային հրամանատարությունը սկսեց ռազմական հարվածներ հասցնել Կարիբյան ծովում գտնվող նավերին՝ պնդելով, որ դրանցից մի քանիսը Վենեսուելայի անունից թմրամիջոցների թրաֆիքինգ են իրականացնում[36][37][38]։ 2025 թվականի նոյեմբերին վենեսուելական ընդդիմության առաջնորդ Մարիա Կորինա Մաչադոն Մայամիում տեղի ունեցած գործարար հանդիպման ժամանակ, որին մասնակցում էր նաև Թրամփը, խոստացավ բացել Վենեսուելայի նավթի և գազի պաշարները, իսկ Թրամփի վարչակազմը գաղտնի բանակցություններ սկսեց Մադուրոյի կառավարության հետ նավթային պաշարների շուրջ[39]։ 2025 թվականի դեկտեմբերին սա վերաճեց պատժամիջոցների տակ գտնվող վենեսուելական հում նավթ տեղափոխող տանկերների կալանման. Առափնյա պահպանության հատուկ նշանակության ուժերը (DSF) իրականացնում էին մարտավարական նավակող բարձրացումներ՝ Պաշտպանության նախարարության միջոցների հետ համագործակցությամբ[40][41][42]։ Այս գործողության ընթացքում Թրամփը պնդեց, որ Վենեսուելայի նավթային պաշարները գողացվել են Միացյալ Նահանգներից[43][44]։ Այս կալանումները մաս էին կազմում ավելի լայն շրջափակման, որը նախորդեց 2026 թվականի հունվարյան հարձակումներին[42][45]։

2025 թվականի այս գործողությունները «Հարավային նիզակ» օպերացիայի մաս էին. արշավ, որն ուղղված էր ենթադրյալ հանցավոր ցանցերի դեմ, ներառյալ նրանց, որոնք ըստ մեղադրանքի փոխկապակցված էին Վենեսուելայի կառավարության հետ[46]։

Թրամփը նախկինում վենեսուելական երկու թմրախմբավորումներ՝ «Տրեն դե Արագուան» և «Արևների կարտելը», որակել էր որպես օտարերկրյա ահաբեկչական կազմակերպություններ և պնդել, որ վերջինս ղեկավարվում է Մադուրոյի կողմից[23]։ 2025 թվականի նոյեմբերին ԱՄՆ-ն տեղակայեց «USS Gerald R. Ford» ավիակիրը, իսկ դեկտեմբերին սկսեց որսալ և կալանել նավթատար տանկերները՝ շրջափակում հաստատելով Վենեսուելայի նկատմամբ[47][48]։ Դեկտեմբերի վերջին ԱՄՆ-ն նաև գաղտնի գործողություններ սկսեց Վենեսուելայում՝ ԿՀՎ-ի հրահանգով[49]։ Թրամփը հայտարարել էր, որ ԱՄՆ զինված ուժերը հարվածներ են հասցնելու Վենեսուելայի տարածքում[50]։

Հարձակմանը նախորդող շաբաթների ընթացքում համաձայնագիր ստորագրվեց Միացյալ Նահանգների և Վենեսուելայի հարևանությամբ գտնվող կղզի-պետություն Տրինիդադ և Տոբագոյի միջև՝ թույլ տալով ԱՄՆ զինուժին մուտք գործել երկրի օդանավակայաններ[51]։ Շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի նախագահ, գեներալ Դեն Քեյնը հունվարի 3-ի մամուլի ասուլիսում հայտարարեց, որ ԱՄՆ զինված ուժերը ամիսներ են ծախսել գործողության պլանավորման և փորձարկման վրա, և ուժերը դիրքավորված ու պատրաստ են եղել դեռևս «դեկտեմբերի սկզբից»[52]։

Հարձակում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախագահ Թրամփը հրամայել է հարվածներ հասցնել Վենեսուելայի ներսում, այդ թվում՝ ռազմական օբյեկտներին[53][54][55]։ Ժամը 2:00-ի սահմաններում գրանցվել է առնվազն յոթ պայթյուն առավոտյան, և ցածր թռչող ինքնաթիռներ են նկատվել[56], հիմնականում Լա Գուայրայի, Իգերոտեի, Մեսետա դե Մամոյի, Բարուտայի, Էլ Ատիլոյի, Չարալլավեի, Կարմեն դե Ուրիայի մոտակայքում, որոնք հիմնականում գտնվում են մայրաքաղաք Կարակասի ներսում կամ մոտակայքում[57]։ Պայթյունների մեծ մասը տեղի է ունեցել ալեհավքների և գործող ռազմական բազաների մոտ[58]։ Խոշոր պայթյուններ են գրանցվել նաև Իգերոտե օդանավակայանում[59][60]։

Հարվածները տևել են կես ժամ։ Կարակասի բազայի ռազմական անգարներից մեկից ծուխ է բարձրացել, մյուսը մնացել է առանց էլեկտրաէներգիայի[52][61][62]։ Վենեսուելայի ընդդիմության առաջնորդ Մարիա Կորինա Մաչադոյի խոսնակ Դավիթ Սմոլանսկին CBS News-ին ասել է, որ Ֆորտ Տիունայից և Միրանդայի ավիաբազայից բացի, հարվածներ են հասցվել նաև Լա Գուայրա նավահանգստին և Սերո էլ Վոլկանի ալեքհավքներին[63]։

Մադուրոյի ձերբակալություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հիմնական հոդված՝ Նիկոլաս Մադուրոյի ձերբակալում
Նիկոլաս Մադուրոն և Կիլիա Ֆլորեսը 2025 թվականի մայիսին

Ժամը 5:21-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Truth Social-ում գրառում է կատարել, որ Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն և նրա կինը՝ Սիլիա Ֆլորեսը, ձերբակալվել և արտաքսվել են երկրից[64][65]։ Պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի խոսքով՝ Մադուրոն ձերբակալվել է և ԱՄՆ-ում կենթարկվի քրեական մեղադրանքի[66]։ Վենեսուելայի փոխնախագահ Դելսի Ռոդրիգեսը հաստատել է, որ Մադուրոն և նրա կինը անհետ կորած են և պետական հեռուստատեսությամբ աուդիո հաղորդագրության միջոցով պահանջել է «կյանքի ապացույց»[67][68]։ Ռոյթերսի աղբյուրների համաձայն՝ Ռոդրիգեսն այժմ գտնվում է Ռուսաստանում[69]։

Վենեսուելայի ընդդիմության աղբյուրները Վենեսուելայում Sky News-ին հայտնել են, որ իրենք կարծում են, որ Մադուրոյի ձերբակալությունը Միացյալ Նահանգների հետ «բանակցային ելք» է[70]։ Ժամեր անց ԱՄՆ գլխավոր դատախազ Փեմ Բոնդին հայտարարել է, որ Մադուրոյին և Ֆլորեսին մեղադրանք է առաջադրվել Նյու Յորքի հարավային շրջանում՝ թմրավաճառության հետ կապված մեղադրանքներով[71]։

Ժամը 18:00-ից կարճ ժամանակ առաջ Մադուրոյին և Ֆլորեսին տեղափոխող ինքնաթիռը վայրէջք կատարեց Նյու Յորքի Ստյուարտ ավիացիոն ազգային գվարդիայի բազայում[72]։ Նրան տեսել են ինքնաթիռից դուրս գալիս՝ շրջապատված դաշնային գործակալներով: Այնուհետև նրան ուղղաթիռով տեղափոխել են Նյու Յորքի Մանհեթեն քաղաք: Նրան զրահապատ շարասյունով տարել են տեղական Թմրանյութերի դեմ պայքարի վարչության (DEA) գրասենյակ, որտեղ նրան հարցաքննել են, նախքան Մետրոպոլիտենի կալանավայրում պահելը[73][74][75]։

Զոհեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վենեսուելայի պաշտպանության նախարար Վլադիմիր Պադրինո Լոպեսը հայտարարել է, որ ԱՄՆ մարտական ուղղաթիռները հրթիռներ են արձակել քաղաքային տարածքներում, և որ պաշտոնյաները աշխատում են տեղեկություններ հավաքել զոհերի և վիրավորների թվի վերաբերյալ[76]։ Վենեսուելայի գլխավոր դատախազ Տարեկ Ուիլյամ Սաաբը հայտնել է, որ «այս հանցավոր ահաբեկչական հարձակման հետևանքով անմեղ մարդիկ են վիրավորվել, ոմանք` զոհվել»: Կատիա Լա Մարում հարվածները հասցվել են եռահարկ քաղաքացիական բնակարանային համալիրի, որի հետևանքով զոհվել է մեկ մարդ, ծանր վիրավորվել է մեկը[77][78]։ Վենեսուելայի անանուն պաշտոնյան հայտնել է, որ հարձակման հետևանքով զոհվել է առնվազն 40 մարդ, այդ թվում՝ քաղաքացիական անձինք և զինվորականներ։

Թրամփը «Նյու Յորք Փոստ»-ին ասել է, որ կուբայական ուժերը մասնակցել են գործողությանը. «Գիտեք, երեկ գիշեր շատ կուբացիներ զոհվեցին։ ... Նրանք պաշտպանում էին Մադուրոյին։ Դա լավ քայլ չէր»։ Նա ասել է, որ չգիտի կուբացի և վենեսուելացի զոհերի ճշգրիտ թիվը[79]։ Թրամփը նաև Fox News-ի հարցազրույցի ժամանակ ասել է, որ ամերիկացի զինվորներ չեն զոհվել, սակայն ոմանք վիրավորվել են, երբ նրանց ուղղաթիռը խոցվել է։ Ուղղաթիռների մեկ այլ խումբ նույնպես կրակի տակ է հայտնվել։

Հետևանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ Դաշնային ավիացիոն վարչությունը (FCA) հրապարակել է NOTAM հրամանագիր, որով արգելվում է ԱՄՆ ինքնաթիռների թռիչքը Վենեսուելայի օդային տարածքում բոլոր բարձրություններում՝ հղում անելով «շարունակական ռազմական գործունեությանը»[80][81]։ Կարակասում ԱՄՆ դեսպանատունը հայտարարել է, որ տեղում ապաստարան է տեղադրվե[82]։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Կարակասի հարավային շրջանը հոսանքազրկվել է[83]։ Թրամփի վարչակազմի պաշտոնյաները հաստատել են, որ տեղյակ են իրավիճակի մասին։ CBS News-ը հաղորդել է, որ նախագահ Թրամփը հրամայել է հարվածներ հասցնել Վենեսուելայի ներսում, այդ թվում՝ ռազմական օբյեկտներին, սակայն ԱՄՆ կառավարությունը պաշտոնական հայտարարություն չի տարածել[84][85][86]։

Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն պայթյուններից հետո հայտարարել է ազգային արտակարգ դրություն[87]։ Կառավարությունը խոստացել է պաշտպանվել ԱՄՆ ռազմական գործողություններից, որոնք ուղղված են ռեժիմի փոփոխությանը, ինչը որակել է որպես «իմպերիալիստական ագրեսիա», և կոչ է արել գումարել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ[88]։

Արձագանքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վենեսուելա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վենեսուելայի կառավարությունը հայտարարել է, որ մերժում և դատապարտում է Միացյալ Նահանգների ռազմական ագրեսիան[85], և մեղադրում է Միացյալ Նահանգների կառավարությանը, սակայն ուղղակիորեն չի հիշատակում Դոնալդ Թրամփին[89]։ Նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն արտակարգ դրություն է հայտարարել միջադեպի կապակցությամբ[90]։ Ընդդիմության առաջնորդ Մարիա Կորինա Մաչադոն CBS News-ին ասել է, որ աջակցում է Թրամփի ռազմավարությանը[63]։

Միջազգային

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Բրազիլիա Բրազիլիա․ Բրազիլիայի նախագահ Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվան դատապարտել է ռազմական հարվածներն ու Մադուրոյի ձերբակալությունը՝ դրանք որակելով որպես Վենեսուելայի ինքնիշխանության նկատմամբ լուրջ խախտում և վտանգավոր նախադեպ միջազգային հանրության համար[94]։
  • Կուբա Կուբա․ Կուբայի նախագահ և Կոմունիստական կուսակցության առաջին քարտուղար Միգել Դիաս-Կանելը դատապարտել է Վենեսուելայի դեմ ԱՄՆ-ի գործողությունները՝ դրանք որակելով «հանցավոր հարձակում»։ Նա կոչ է արել միջազգային հանրությանը հանդես գալ միասնական դատապարտմամբ՝ խոսելով Վենեսուելայի ժողովրդի և Լատինական Ամերիկայի դեմ ուղղված «պետական ահաբեկչության» մասին[97]։
  • Եվրամիություն Եվրամիություն․ ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության բարձր ներկայացուցիչ Կայա Կալասը կոչ է արել զսպվածության՝ ընդգծելով միջազգային իրավունքի և ՄԱԿ-ի կանոնադրության պահպանման անհրաժեշտությունը։ Նա կրկնել է ԵՄ դիրքորոշումը, ըստ որի՝ Նիկոլաս Մադուրոյի կառավարությունը չի համարվում օրինական[98]։
  • Իտալիա Իտալիա․ Իտալիայի արտաքին գործերի նախարար Անտոնիո Տայանին հայտարարել է, որ Հռոմը և Կարակասում Իտալիայի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը հետևում են զարգացումներին։
  • Մեքսիկա Մեքսիկա․ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումը խստորեն դատապարտել է ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությունները՝ հայտարարելով, որ դրանք հակասում են ՄԱԿ-ի կանոնադրությանը։ Նա կոչ է արել ԱՄՆ-ին պահպանել միջազգային իրավունքը և դադարեցնել Վենեսուելայի դեմ ուղղված բոլոր ագրեսիվ գործողությունները[101]։
  • Իսպանիա Իսպանիա․ Իսպանիայի արտաքին գործերի նախարարությունը կոչ է արել զսպվածության և լարվածության նվազեցման, ինչպես նաև միջազգային իրավունքի և ՄԱԿ-ի կանոնադրության պահպանման։ Նախարարությունը հայտարարել է, որ պատրաստ է աջակցել խաղաղ և բանակցային լուծման գործընթացին։ Միևնույն ժամանակ վերահաստատվել է, որ Իսպանիան չի ճանաչում 2024 թվականի Վենեսուելայի նախագահական ընտրությունների արդյունքները[96]։
  • Միացյալ Թագավորություն Միացյալ Թագավորություն․ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Քիր Սթարմերը հայտարարել է, որ Միացյալ Թագավորությունը որևէ կերպ ներգրավված չի եղել գործողությանը։ Նա միաժամանակ շեշտել է միջազգային իրավունքի պահպանման կարևորությունը, սակայն հրաժարվել է ուղղակիորեն դատապարտել հարվածները[96][105]։

ՄԱԿ ՄԱԿ․ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշը խորապես անհանգստացած է Վենեսուելայում գործողությունների սրմամբ և ԱՄՆ ռազմական գործողություններով՝ իր ՄԱԿ-ի խոսնակ Ստեֆան Դյուժարիկի 2026 թվականի հունվարի 3-ին տարածած հայտարարության մեջ։ Գուտերեշը նշել է, որ դա «մտահոգիչ հետևանքներ ունի տարածաշրջանի համար», «վտանգավոր նախադեպ է կազմում» և մտահոգված է, որ «միջազգային իրավունքի կանոնները չեն հարգվել»։ ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատար Վոլկեր Թուրքը կոչ է արել զսպվածություն ցուցաբերել՝ հարգելով միջազգային իրավունքը։ Թուրքը նշել է, որ «Վենեսուելայի ժողովրդի պաշտպանությունը գերակա է և պետք է ուղղորդի ցանկացած հետագա գործողություն»։ Վենեսուելայի Բոլիվարյան Հանրապետության հարցերով ՄԱԿ-ի անկախ միջազգային փաստահավաք առաքելությունը մտահոգություն ր հայտնել Վենեսուելայում մարդու իրավունքների իրավիճակի վերաբերյալ և կոչ է արել, որ հաշվետվողականությունը չի կարող անտեսվել զարգացող իրավիճակի պատճառով։ Մարդու իրավունքների խորհրդի կողմից նշանակված առաքելության նախագահ Մարտա Վալինասը կրկնել է Թուրքի մտահոգությունները «մարդու իրավունքների լուրջ խախտումների և մարդկության դեմ հանցագործությունների» վերաբերյալ՝ չնայած ԱՄՆ-ի կողմից իր գործողությունների արդարացմանը։ Խմբի փորձագետ անդամ և մարդու իրավունքների պաշտպան Ալեքս Նևեն ընդգծել է, որ միջազգային իրավունքը խախտող ռազմական միջամտությունը անհիմն է, և որ տարիներ շարունակ բռնաճնշումների մեջ ներգրավված վենեսուելացի պաշտոնյաները նույնպես պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն։ Մեկ այլ փորձագետ՝ Մարիա Էլիզա Քվինտերոսը, ասել է, որ սա տարածվում է Մադուրոյից մինչև երկրի անվտանգության ուժերը վերահսկող այլ ռազմական պաշտոնյաներ[107]։

Օրինականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարվածների օրինականությունը կասկածի տակ է դրել Արիզոնայի սենատոր Ռուբեն Գալյեգոն՝ գործողության սկզբում X-ի եթերում հայտարարելով, որ «Այս պատերազմն անօրինական է»[108]։ Վենեսուելայի պաշտպանության նախարար Վլադիմիր Պադրինո Լոպեսը նույնպես հայտարարել է, որ հարձակումները անօրինական են[109]։

Վերլուծություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջազգային հարաբերությունների վերլուծաբան Դոմինիկ Վագհորնը գրել է, որ Մադուրոյի ձերբակալումը աննախադեպ իրադարձություն էր, նույնիսկ հաշվի առնելով Միացյալ Նահանգների կողմից պետությունների ղեկավարների նախկին պաշտոնանկությունները: Նա գործողությունը բնութագրել է որպես ակնհայտորեն «միջազգային իրավունքի սկզբունքներին հակասող»[110]։ Ջուլիան Բորգերն ասել է, որ գործողությունը ներկայացնում է անցում հիմնականում կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգից դեպի «ազդեցության մրցակցող ոլորտներից մեկը, որը պետք է որոշվի զինված ուժով»[111]։

Որոշ մեկնաբաններ զուգահեռներ են անցկացրել ԱՄՆ-ի կողմից Վենեսուելայի Մադուրոյի հեռացման և ԱՄՆ-ի նախկին միջամտությունների միջև, մասնավորապես՝ 1989 թվականին Մանուել Նորյեգային գերի վերցնելու համար Պանամա ներխուժման և 2003 թվականին Սադամ Հուսեյնին տապալելու համար Իրաք ներխուժման միջև՝ նշելով նմանատիպ արդարացումներ (թմրանյութերի ապօրինի շրջանառություն, ժողովրդավարության խաթարում), անհնազանդ առաջնորդների թիրախավորում և ԱՄՆ միջամտության շուրջ բանավեճեր:

The Guardian-ի լրագրող Սայմոն Թիսդալը Միացյալ Նահանգների գործողությունը որակել է որպես «անհիմն», անօրինական և «ոչ այնքան տարբեր» Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժումից։ Նա նաև ասել է, որ դա ստեղծել է նախադեպ, որը կարող է արդարացնել Չինաստանի կողմից Թայվանի ապագա ներխուժումը, որը մեկ շաբաթ առաջ ռազմական գործողություններ էր իրականացնում դրա շուրջ[112]: Դեյվիդ Ռոտկոպֆը նախագահ Թրամփի վարքագիծը որակել է որպես «ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության պուտինացում»[113]:

«Նյու Յորք Թայմս»-ը դատապարտել է հարձակումը որպես «վտանգավոր և անօրինական»՝ այն որակելով որպես «վերջին օրերի իմպերիալիզմի» գործողություն, որը զուրկ էր «միջազգային օրինականության, վավեր իրավական լիազորությունների կամ ներքին հավանության որևէ նշույլից» և ռիսկի էր դիմում արդարացում ապահովելու այլ ավտորիտար կառավարությունների համար, որոնք ցանկանում էին գերիշխել իրենց հարևանների վրա: Համեմատելով հարձակումը Լիբիայում ձախողված միջամտությունների, Աֆղանստանի պատերազմի և ԱՄՆ-ի Նիկարագուայում ներգրավվածության հետ՝ այն զգուշացրեց «Վենեսուելայում քաոսի հնարավորության» մասին, այդ թվում՝ բռնության մասին կիսառազմական խմբավորումների կողմից, ինչպիսիք են վենեսուելական կոլեկտիվոսը կամ Կոլումբիայի ազգային-ազատագրական բանակը (ELN), որը գործում է Վենեսուելայի արևմտյան մասում[114]:

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Cano, Regina Garcia; Toropin, Konstantin; Tucker, Eric (2026 թ․ հունվարի 3). «US plans to 'run' Venezuela and tap its oil reserves, Trump says, after operation to oust Maduro». AP News (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  2. ↑ Martinez, Luis (2026 թ․ հունվարի 3). «'What he ate': Inside the meticulously planned operation to capture Maduro». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  3. ↑ «Venezuela Live Updates: Maduro Arrives in N.Y.; Trump Says U.S. Will 'Run' Venezuela». The New York Times. 2026 թ․ հունվարի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2026 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  4. ↑ Jacobs, Jennifer; Walsh, Joe; LaPorta, James; Reals, Tucker (2026 թ․ հունվարի 3). «U.S. strikes Venezuela and captures Maduro; Trump says "we're going to run the country" for now». CBS News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  5. ↑ Hubbard, Kaia; Suarez Sang, Lucia I. (2026 թ․ հունվարի 3). «Maduro and his wife arrive in New York to face narco-terrorism charges». CBS News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  6. ↑ Sugden, Joanna (2026 թ․ հունվարի 3). «U.S. Attorney General Says Maduro, Wife Indicted in New York». The Wall Street Journal. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  7. ↑ «Maduro indicted on federal drug-trafficking and weapons charges». CBS News (ամերիկյան անգլերեն). 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  8. ↑ Martinez, Luis (2026 թ․ հունվարի 3). «'What he ate': Inside the meticulously planned operation to capture Maduro». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  9. ↑ Smith, David; Badkar, Maya (2026 թ․ հունվարի 3). «US captures Nicolás Maduro in airstrikes on Venezuela, Donald Trump says – live». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  10. ↑ «U.S. Launches military strikes on Venezuela, Trump says Maduro captured and flown out of the country». CBS News. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  11. ↑ Gallego, Ruben [@RubenGallego] (January 3, 2026). «Second unjustified war in my life time» (Թվիթ). Վերցված է 3 January 2026-ին – via Թվիթթեր.
  12. ↑ 12,0 12,1 McKelvie, Geraldine (2026 թ․ հունվարի 3). «Is there any legal justification for the US attack on Venezuela?». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). ISSN 0261-3077. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  13. ↑ «Live Updates: U.S. Captures Venezuelan Leader, Trump Says». The New York Times. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  14. ↑ «World reacts to US strikes on Venezuela». Reuters. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  15. ↑ «UN Security Council to meet Monday over US action in Venezuela». Reuters. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  16. ↑ Blake, Aaron (2026-01-03). «Analysis: Trump attacked Venezuela and arrested its president. Is that legal? | CNN Politics». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2026-01-04-ին.
  17. ↑ Peniston, Bradley; Tucker, Patrick (2026 թ․ հունվարի 3). «The US will 'run' Venezuela for now, Trump says after armed assault on capital». Defense One (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  18. ↑ «Trump says US will be 'very strongly involved' in Venezuela oil industry». The Guardian. 2026 թ․ հունվարի 3. ISSN 0261-3077. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  19. ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ «NYT2» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  20. ↑ Martinez, Luis (2026 թ․ հունվարի 3). «'What he ate': Inside the meticulously planned operation to capture Maduro». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  21. ↑ «Venezuela Live Updates: Maduro Arrives in N.Y.; Trump Says U.S. Will 'Run' Venezuela». The New York Times. 2026 թ․ հունվարի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2026 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  22. ↑ «Nicolas Maduro's tight grip on Venezuela shaken loose by Trump blitz». Reuters. 2026 թ․ հունվարի 4. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  23. ↑ 23,0 23,1 «What we know about US strikes on Venezuela». BBC News. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  24. ↑ «Edmundo González abandonó Venezuela tras solicitar asilo político en España» [Edmundo González left Venezuela after requesting political asylum in Spain]. El Diario de Caracas (իսպաներեն). 2024 թ․ սեպտեմբերի 7. Վերցված է 2024 թ․ սեպտեմբերի 8-ին.
  25. ↑ «Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes». Reuters. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  26. ↑ «Venezuelan opposition activists in Madrid warily cheer Maduro capture». Reuters. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  27. ↑ Christou, William (2026 թ․ հունվարի 3). «Why has US attacked Caracas and captured Venezuela's president?». The Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  28. ↑ Pozzebon, Stefano; McCarthy, Simone; Cancryn, Adam (2026 թ․ հունվարի 3). «The US has captured Venezuelan leader Maduro. Here's what to know». CNN. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  29. ↑ 29,0 29,1 Barros Leal, Isabela Espadas; Glatsky, Genevieve (2026 թ․ հունվարի 3). «A Timeline of Rising Tension Between the U.S. and Venezuela». The New York Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  30. ↑ Robin, Josh (2026 թ․ հունվարի 3). «As tensions build between the U.S. and Venezuela, a look at the historical backdrop and what may come next». Spectrum News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  31. ↑ Venezuela Investigative Unit (2025 թ․ օգոստոսի 1). «US Sanctions Mischaracterize Venezuela's Cartel of the Suns». InSight Crime. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  32. ↑ Holland, Steve (2025 թ․ օգոստոսի 18). «US deploys warships near Venezuela to combat drug threats, sources say». Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ օգոստոսի 21-ին. Վերցված է 2025 թ․ օգոստոսի 21-ին.
  33. ↑ «Multiple explosions heard in Venezuela capital Caracas amid tensions with US». Hindustan Times. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  34. ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ «NYPost-03012026» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  35. ↑ Nicholas, Peter; Tsirkin, Julie; Dixon, Matt; Alba, Monica; Kube, Courtney (2026-01-04). «A CIA team, steel doors and a fateful phone call: How the U.S. captured Maduro in Venezuela». NBC (անգլերեն). Վերցված է 2026-01-04-ին.
  36. ↑ Garcia Cano, Regina (2025 թ․ նոյեմբերի 7). «What a reporter found when she investigated US military strikes on Venezuelan drug boats». AP News. Վերցված է 2025 թ․ նոյեմբերի 8-ին.
  37. ↑ Garcia Cano, Regina (2025 թ․ նոյեմբերի 7). «Trump has accused boat crews of being narco-terrorists. The truth, AP found, is more nuanced». AP News. Վերցված է 2025 թ․ նոյեմբերի 8-ին.
  38. ↑ Pozzebon, Stefano (2025 թ․ սեպտեմբերի 1). «Trump claims Venezuela's Maduro is a drug-trafficking threat to the US. Does the data back him up?». CNN. Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ սեպտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2025 թ․ դեկտեմբերի 30-ին.
  39. ↑ Wong, Edward; Barnes, Julian E. (2025 թ․ դեկտեմբերի 16). «Venezuela's Oil Is a Focus of Trump's Campaign Against Maduro». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  40. ↑ Martinez, Luis; Faulders, Katherine (2025 թ․ դեկտեմբերի 21). «US seized another ship in the Caribbean, Noem says». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  41. ↑ «Exclusive: US Coast Guard lacks forces to seize Venezuela-linked tanker for now, sources say». Reuters. 2025 թ․ դեկտեմբերի 24. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  42. ↑ 42,0 42,1 «Trump Administration Oil Tanker Seizures Are Meant to Force Maduro Out, Officials Say». The New York Times. 2025 թ․ դեկտեմբերի 22. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  43. ↑ Raji, Tobi; Sands, Leo (2025 թ․ դեկտեմբերի 20). «Trump says Venezuela stole U.S. oil, land and assets. Here's the history». The Washington Post. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  44. ↑ Romero, Simon (2025 թ․ դեկտեմբերի 17). «Trump's Claim That Venezuela 'Stole' U.S. Oil Fields Touches Nationalist Nerve». The New York Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  45. ↑ Finley, Ben; Toropin, Konstantin; Garcia Cano, Regina (2026 թ․ հունվարի 3). «A timeline of U.S. military escalation against Venezuela leading to Maduro's capture». PBS News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  46. ↑ Roy, Diana (2025 թ․ դեկտեմբերի 22). «Operation Southern Spear: The U.S. Military Campaign Targeting Venezuela». Council on Foreign Relations. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 2-ին.
  47. ↑ Withrow, Emma (2025 թ․ դեկտեմբերի 31). «Fact Check Team: Exploring the roots of US-Venezuela conflict». KATV. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 2-ին.
  48. ↑ Harrison, Chase (2025 թ․ դեկտեմբերի 17). «Tracking Trump and Latin America: Security–Trump Blockades Sanctioned Venezuelan Oil». Americas Society. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 2-ին.
  49. ↑ Sérvulo González, Jesús (2025 թ․ դեկտեմբերի 30). «Trump escalates conflict with Venezuela with the start of covert operations». El País. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 2-ին.
  50. ↑ Cancryn, Adam (2026 թ․ հունվարի 2). «Trump says strikes on targets inside Venezuela to start "soon"». CNN. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 2-ին.
  51. ↑ Gibbs, Anselm (2025 թ․ դեկտեմբերի 15). «Trinidad and Tobago to open its airports to US military». Military Times. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  52. ↑ 52,0 52,1 Peniston, Bradley (2026 թ․ հունվարի 3). «How 'Absolute Resolve' harnessed 150 aircraft and more to launch a regime change in Venezuela». Defense One (անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> թեգ. «:2» անվանումը սահմանվել է մի քանի անգամ, սակայն տարբեր բովանդակությամբ:
  53. ↑ Langford, Antonia; Mendelson, Allegra (2026 թ․ հունվարի 3). «Maduro and wife charged with narco-terrorism». The Telegraph. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  54. ↑ «Explosions heard as smoke rises in Venezuelan capital Caracas». BBC News. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  55. ↑ Stavrou, Athena (2026-01-03). «Venezuela latest: Trump says President Maduro has been captured after huge airstrikes on Caracas». The Independent (անգլերեն). Վերցված է 2026-01-03-ին.
  56. ↑ «At least 7 explosions and low-flying aircraft are heard in Venezuela's Caracas». AP News (անգլերեն). 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  57. ↑ NTN24. «Medios de Estados Unidos afirman que Donald Trump ordenó ataques "en sitios dentro de Venezuela" | NTN24.COM». NTN24 (իսպաներեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
  58. ↑ NTN24. «Explosiones, sobrevuelos y apagones eléctricos en varias zonas militares de Venezuela | NTN24.COM». NTN24 (իսպաներեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
  59. ↑ «Explosiones, sobrevuelos y apagones eléctricos en varias zonas militares de Venezuela | NTN24.COM». NTN24 (իսպաներեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  60. ↑ «WATCH: Large explosions at Higuerote Airport, about 87 km (54 mi) east of Caracas» (Թվիթ). January 3, 2026. Վերցված է 3 January 2026-ին – via Թվիթթեր. {{Cite tweet}}: Missing or empty |user= (help)
  61. ↑ «U.S. launches military strikes on Venezuela as Trump escalates pressure on Maduro regime, sources say». CBS News (ամերիկյան անգլերեն). 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  62. ↑ Langford, Antonia; Mendelson, Allegra (2026 թ․ հունվարի 3). «Maduro and wife charged with narco-terrorism». The Telegraph. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  63. ↑ 63,0 63,1 «U.S. launches military strikes on Venezuela as Trump escalates pressure on Maduro regime, sources say». CBS News (ամերիկյան անգլերեն). 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  64. ↑ Langford, Antonia; Mendelson, Allegra (2026 թ․ հունվարի 3). «Maduro and wife charged with narco-terrorism». The Telegraph. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  65. ↑ Stavrou, Athena (2026-01-03). «Venezuela latest: Trump says President Maduro has been captured after huge airstrikes on Caracas». The Independent (անգլերեն). Վերցված է 2026-01-03-ին.
  66. ↑ «Live updates: Multiple explosions rock Venezuelan capital Caracas». CNN (անգլերեն). 2026-01-03. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  67. ↑ «Venezuela latest: Trump says US has 'captured' President Maduro in strikes on country - latest». BBC News (բրիտանական անգլերեն). 2026-01-03. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  68. ↑ @BNODesk (January 3, 2026). «BREAKING: Venezuelan Vice President Delcy Rodríguez confirms Maduro and his wife are missing. Trump said they were captured» (Թվիթ). Վերցված է 3 January 2026-ին – via Թվիթթեր.
  69. ↑ Langford, Antonia; Mendelson, Allegra (2026 թ․ հունվարի 3). «Maduro and wife charged with narco-terrorism». The Telegraph. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  70. ↑ Langford, Antonia; Mendelson, Allegra (2026 թ․ հունվարի 3). «Maduro and wife charged with narco-terrorism». The Telegraph. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  71. ↑ Bergengruen, Vera (2026-01-03). «Maduro Faces Federal Drug-Trafficking Charges in U.S.». The Wall Street Journal (անգլերեն). Վերցված է 2026-01-03-ին.
  72. ↑ Martinez, Luis (2026 թ․ հունվարի 3). «'What he ate': Inside the meticulously planned operation to capture Maduro». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  73. ↑ Smith, David (2026 թ․ հունվարի 3). «Maduro processed at DEA office, en route to detention center – reports». The Guardian. {{cite news}}: |access-date= requires |url= (օգնություն)
  74. ↑ «Live coverage: Venezuela's Maduro captured, U.S. officials say». NBC News. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  75. ↑ «Venezuela Live Updates: Maduro Arrives in N.Y.; Trump Says U.S. Will 'Run' Venezuela». The New York Times. 2026 թ․ հունվարի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2026 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  76. ↑ Martinez, Luis (2026 թ․ հունվարի 3). «'What he ate': Inside the meticulously planned operation to capture Maduro». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  77. ↑ «Live Updates: U.S. Captures Venezuelan Leader, Trump Says». The New York Times. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  78. ↑ «Venezuela Live Updates: Maduro Arrives in N.Y.; Trump Says U.S. Will 'Run' Venezuela». The New York Times. 2026 թ․ հունվարի 3. Արխիվացված է օրիգինալից 2026 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  79. ↑ «Live updates: Multiple explosions rock Venezuelan capital Caracas». CNN. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  80. ↑ «Amid reports of explosions around Caracas, the US FAA issued a new NOTAM prohibiting US aircraft from operating at all altitudes within Venezuelan airspace as of 0600Z today, 3 Jan. Flightradar24 is not currently tracking any aircraft over Venezuela» (Թվիթ). January 3, 2026. Վերցված է 3 January 2026-ին – via Թվիթթեր. {{Cite tweet}}: Missing or empty |user= (help)
  81. ↑ Vickers, Julian; Ryan, Fergus (2026 թ․ հունվարի 3). «Explosions hit Venezuelan capital Caracas». Financial Times. Արխիվացված օրիգինալից 2026 թ․ հունվարի 3-ին. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  82. ↑ Caracas, U. S. Embassy (2026 թ․ հունվարի 3). «Security Alert: Venezeula: Explosions Reported; Shelter in Place». U.S. Embassy in Venezuela (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  83. ↑ «Explosions heard in Venezuela capital, power outage in city – report». The Jerusalem Post. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  84. ↑ Walsh, Joe (2026 թ․ հունվարի 3). «Explosions were heard in Caracas». CBS News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  85. ↑ 85,0 85,1 «Explosions heard as smoke rises in Venezuelan capital Caracas». BBC News. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  86. ↑ «US carrying out strikes in Venezuela, US official says». reuters. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  87. ↑ Hawke, Jack (2026 թ․ հունվարի 3). «Maduro declares national emergency». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  88. ↑ Diaz, José; Walsh, Joe (2026 թ․ հունվարի 3). «Venezuela accuses U.S. of "very serious military aggression"». CBS News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  89. ↑ NTN24. «Régimen de Maduro señala a Estados Unidos de las explosiones en Caracas y otras partes de Venezuela | NTN24.COM». NTN24 (իսպաներեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
  90. ↑ «Venezuela says it rejects "military aggression" by the US». Reuters (ամերիկյան անգլերեն). 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  91. ↑ «Live Updates: U.S. Captures Venezuelan Leader, Trump Says». The New York Times. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  92. ↑ Culshaw, Fabiana (2026 թ․ հունվարի 3). «Conmoción en Venezuela, la posible caída del régimen de Maduro, reportes desde Caracas y reacciones» [Ցնցում Վենեսուելայում․ Մադուրոյի ռեժիմի հնարավոր անկումը, զեկույցներ Կարակասից և արձագանքներ]. El País (իսպաներեն). Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  93. ↑ «Live updates: Multiple explosions rock Venezuelan capital Caracas». CNN (անգլերեն). 2026-01-03. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  94. ↑ Durães, Marina (2026-01-03). «Lula diz que ataques à Venezuela e prisão de Maduro são 'inaceitáveis'…». UOL. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  95. ↑ @petrogustavo (January 3, 2026). «En este momento bombardean Caracas...» [Այս պահին ռմբակոծում են Կարակասը…] (Թվիթ). Վերցված է 3 January 2026-ին – via Թվիթթեր.
  96. ↑ 96,0 96,1 96,2 96,3 Sedghi, Amy; Mackay, Hamish (2026-01-03). «Venezuelan president Maduro captured and flown out of country following 'large scale' US attack, Trump says – live». the Guardian (բրիտանական անգլերեն). ISSN 0261-3077. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  97. ↑ «Cuba's president denounces strikes on Venezuela as a "criminal attack by the U.S."». CBS News. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  98. ↑ «EU Urges 'Restraint', Respect For International Law In Venezuela». Barron's. Agence France-Presse. 2026-01-03. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  99. ↑ «World reacts to US strikes on Venezuela». Reuters. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  100. ↑ «Iran Condemns U.S. Attack on Venezuela». WANA. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  101. ↑ «Mexico Says Venezuela Strikes Breach U.N. Charter, International Law». The Wall Street Journal. 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  102. ↑ «Russia Condemns U.S. Military Strikes Against Venezuela». The Moscow Times. 2025 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2025 թ․ հունվարի 3-ին.
  103. ↑ Kim, Seung-yeon (2026 թ․ հունվարի 3). «(LEAD) Lee orders protection of S. Korean nat'ls in Venezuela...». Yonhap News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  104. ↑ Samaroo, Akash (2026 թ․ հունվարի 3). «PM: Trinidad and Tobago not involved in Venezuela strikes». Trinidad and Tobago Guardian. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  105. ↑ Brown, Alexander (2026-01-03). «Keir Starmer 'wants to speak to Trump' over Venezuela raid as PM breaks silence». Daily Mirror. Վերցված է 2026-01-03-ին.
  106. ↑ «Uruguay rechazó la intervención militar en Venezuela y llamó a buscar una "solución positiva"» [Ուրուգվայը մերժել է ռազմական միջամտությունը Վենեսուելայում և կոչ արել որոնել «դրական լուծում»]. Ámbito Financiero (իսպաներեն). 2026 թ․ հունվարի 3. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  107. ↑ «US actions in Venezuela 'constitute a dangerous precedent': Guterres». Peace and Security. United Nations News. 2026 թ․ հունվարի 3. Արխիվացված օրիգինալից 2026 թ․ հունվարի 4-ին. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  108. ↑ Stavrou, Athena (2026-01-03). «Venezuela latest: Trump says President Maduro has been captured after huge airstrikes on Caracas». The Independent (անգլերեն). Վերցված է 2026-01-03-ին.
  109. ↑ Kahn, Carrie (2026-01-03). «Trump claims U.S. strikes, Maduro captured as explosions hit Caracas». NPR Illinois (անգլերեն). Վերցված է 2026-01-03-ին.
  110. ↑ Martinez, Luis (2026 թ․ հունվարի 3). «'What he ate': Inside the meticulously planned operation to capture Maduro». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  111. ↑ Borger, Julian (2026 թ․ հունվարի 3). «The 'Putinization' of US foreign policy has arrived in Venezuela». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). ISSN 0261-3077. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  112. ↑ Martinez, Luis (2026 թ․ հունվարի 3). «'What he ate': Inside the meticulously planned operation to capture Maduro». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
  113. ↑ Borger, Julian (2026 թ․ հունվարի 3). «The 'Putinization' of US foreign policy has arrived in Venezuela». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). ISSN 0261-3077. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 3-ին.
  114. ↑ Martinez, Luis (2026 թ․ հունվարի 3). «'What he ate': Inside the meticulously planned operation to capture Maduro». ABC News. Վերցված է 2026 թ․ հունվարի 4-ին.
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «ԱՄՆ-ի ռազմական գործողությունը Վենեսուելայում (2026)» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=ԱՄՆ-ի_ռազմական_գործողությունը_Վենեսուելայում_(2026)&oldid=10654177» էջից