Մերապի (հրաբուխ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մերապի հրաբուխ
id/Gunung Merapi
Blethrow merapi1.jpg
Մերապի, հուլիս, 2005 թ.
ՏեսակՍտրատոհրաբուխ
ԵրկիրԻնդոնեզիա
ՏեղադրությունՃավա կղզի
Նյութանդեզիտ
Վերջին ժայթքում2020 թ.
Բարձրություն (ԲԾՄ)2914 մ
Հարաբերական բարձրություն1356 մ
Սմիթսոնիան կոդ263250
Պրամբանան հինդուիստական տաճարը Մերապիի ստորոտում

Մերապի, ամենաակտիվ գործող հրաբուխն Ինդոնեզիայում, գտնվում է Ճավա կղզու վրա, որն ամենամեծ բնակչություն ունեցող կղզին է աշխարհում[1] և որտեղ բնակվում է երկրի բնակչության կեսից ավելին: Լեռան բարձրությունը 2914 մ[2] է, տեղակայված Ջոկյակարտա[3] քաղաքից ոչ հեռու, իսկ մայրաքաղաք Ջակարտայից՝ 520 կմ[4]:

Խոշոր ժայթքումները դիտվում են 7 տարին մեկ անգամ, իսկ փոքրերը՝ տարվա մեջ մոտ երկու անգամ: Հրաբուխը ծխում է գրեթե ամեն օր: 1006 թվականի ժայթքման հետևանքով վերացել է հնդ-ճավայան Մատարամի թագավորությունը: Ամենաավերիչ ժայթքումներից մեկը գրանցվել է 1673 թվականին, երբ ավերվել են մի քանի քաղաքներ և ստորոտում գտնվող շատ գյուղեր: 19-րդ դարում գրանցվել է 9 ժայթքում, իսկ 20-րդ դարի առաջին կեսին՝ 13:

Լեռան անունը թարգմանվում է «կրակի լեռ»: Մերապին Ճավա կղզու հարավում գտնվող հրաբուխների խմբում ամենաերիտասարդն է: Այն տեղակայված է սուբդուկցիայի գոտում, որտեղ Հնդավստրալական երկրաբանական սալը սուզվում է Եվրասիական սալի տակ: Այն Ինդոնեզիայի 129 ակտիվ գործող հրաբուխներից մեկն է և նրա մի մասը գտնվում է Խաղաղօվկիանոսյան «հրե օղակի» հարավարևելյան մասի խզվածքային գոտում՝ ձգվող Արևմտյան կիսագնդից, Ճապոնիայի վրայով դեպի Հարավարևելյան Ասիա:

1930 թվականի ժայթքման ժամանակ մահացել են 1300 մարդ: 1974 թվականի ժայթքման ժամանակ ոչնչացել են երկու ավան, իսկ 1975 թվականին՝ մեծ ավան, 5 կամուրջ ու 29 մարդ: Բացի այդ, արձանագրվել են զբոսաշրջիկների ու հրաբխաբանների մահվան մի քանի դեպքեր, որոնց գերեզմանները կարելի է գտնել հենց հրաբխի վրա: Մերապիի 2010 թվականի ժայթքման ժամանակ տարհանել են 350000 մարդ, սակայն նրանցից ոմանք վերադարձել են, որի արդյունքում մահացել են 353 մարդ՝ ընկնելով պիրոկլաստիկ հոսքի մեջ:

2018 թվականի ժայթքման ժամանակ, հրաբխից 5 կմ շառավղով, տարհանեցին մարդկանց և Ջոկյակարտայի Ադիսուջիպտո օդանավակայանը փակվեց՝ մեծ քանակությամբ արտամղված մոխրի պատճառով: [5][6][7]

Վերջին ժայթքումը տեղի է ունեցել 2020 թվականի հունիսի 21-ին և արտամղված հրաբխային խարամի սյան բարձրությունը կազմել է 6 կմ բարձրության[8]:

Ստորոտում գտնվող հնագույն տաճարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Highest population, island»։ Guinness World Records։ Արխիվացված օրիգինալից հունիսի 6, 2017-ին։ Վերցված է հունիսի 6, 2017 
  2. «Global Volcanism Program»։ Smithsonian Institution։ Վերցված է 2019-03-17 
  3. Суперанская А. В. Словарь географических названий. — М.: АСТ-ПРЕСС КНИГА, 2013. — 208 с. — С. 40.
  4. https://regnum.ru/news/2897869.html
  5. «Indonesia evacuates residents, shuts airport after Java volcano erupts»։ Reuters։ 11 May 2018։ Վերցված է 11 May 2018 
  6. Moses Ompusunggu and Ganug Nugroho Adi (11 May 2018)։ «Mount Merapi erupts, residents told to evacuate»։ Jakarta Post։ Վերցված է 11 May 2018 
  7. «Gunung Merapi erupts again»։ Kompas։ 11 May 2018։ Վերցված է 11 May 2018 
  8. https://ru.euronews.com/2020/06/21/merapi-has-woken-again

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]