Մեկ գնի օրենք

Մեկ գնի օրենք (անգլ.՝ Law of one price, LOOP) տնտեսագիտության մեջ սահմանում է, որ առևտրային խոչընդոտների բացակայության դեպքում (ինչպիսիք են տրանսպորտային ծախսերը և մաքսատուրքերը) և ազատ մրցակցության ու գների ճկունության պայմաններում (երբ առանձին վաճառողներ կամ գնորդներ չունեն գները մանիպուլացնելու լծակներ, և գները կարող են ազատորեն փոփոխվել), տարբեր վայրերում վաճառվող նույնական բարիքներ պետք է ունենան նույն գինը, երբ այդ գները արտահայտված են միասնական արժույթով^[1]^[2]^[3]^[4]^[5]^[6]: Այս օրենքն ածանցվում է այն ենթադրությունից, որ ցանկացած արբիտրաժ (գնային տարբերությունից օգտվելու հնարավորություն) անխուսափելիորեն վերանում է^[7]։

Ընդհանուր տեսք

Մեկ գնի օրենքի հիմքում ընկած ինտուիցիան հիմնված է այն ենթադրության վրա, որ գների միջև եղած տարբերությունները վերացվում են շուկայի մասնակիցների կողմից արբիտրաժային հնարավորություններից օգտվելու միջոցով^[8]։

Օրենքի հիմքում ընկած են երեք նախադրյալներ․

Առևտրային բախումների բացակայություն
Ազատ մրցակցություն
Գնային ճկունություն^[9]։

Օրինակներ

Կանոնավոր առևտրի մեջ

Ենթադրենք, որ նույնական ապրանքի համար երկու վայրերում կան տարբեր գներ, տրանսպորտային ծախսեր չկան և երկու վայրերի միջև տնտեսական խոչընդոտներ չկան։ Այդ դեպքում կարող է գործել և՛ գնորդների, և՛ վաճառողների արբիտրաժը. թանկ տարածքի գնորդները կարող են գնել էժան տարածքում, իսկ էժան տարածքի վաճառողները կարող են վաճառել թանկ տարածքում։

Երկու սցենարներն էլ հանգեցնում են միատարր ապրանքի համար միասնական, հավասար գնի բոլոր վայրերում^[8]։

Պաշտոնական ֆինանսական շուկաներում

Ապրանքները կարող են փոխանակվել ֆինանսական շուկաներում, որտեղ կլինի մեկ առաջարկի գին (խնդրման գին) և մեկ գնման գին։ Չնայած այս երկու արժեքների միջև կա փոքր տարբերություն, մեկ գնի օրենքը գործում է (յուրաքանչյուրի համար)։

Ոչ մի առևտրական ապրանքը չի վաճառի շուկա ստեղծողի առաջարկի մակարդակից ցածր գնով կամ չի գնի շուկա ստեղծողի առաջարկի մակարդակից բարձր գնով^[8]։ Ամեն դեպքում, գերիշխող գնից հեռանալը կամ չի թողնի ոչ մի գնորդ, կամ էլ բարեգործություն կլինի։

Ածանցյալների շուկայում օրենքը վերաբերում է ֆինանսական գործիքներին, որոնք թվացյալ տարբեր են, բայց որոնք լուծվում են նույն դրամական հոսքերի համար^[4]: Այսպիսով՝

Արժեթուղթը պետք է ունենա մեկ գին, անկախ նրանից, թե ինչպես է այն ստեղծվում: Օրինակ, եթե օպցիոնը կարող է ստեղծվել՝ օգտագործելով երկու տարբեր հիմքում ընկած արժեթղթերի հավաքածուներ, ապա յուրաքանչյուրի ընդհանուր գինը նույնը կլինի, հակառակ դեպքում կստեղծվի արբիտրաժային հնարավորություն:

Անկիրառելիության ասպեկտները

Օրենքը չի կիրառվում միջժամանակային կտրվածքով, ուստի նույն ապրանքի գները կարող են տարբեր լինել տարբեր ժամանակներում մեկ շուկայում: Օրենքի կիրառումը ֆինանսական շուկաներում մշուշոտ է այն փաստով, որ շուկա ստեղծողի գները անընդհատ տատանվում են իրացվելի շուկաներում: Այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուր գործարքի կատարման պահին օրենքն ուժի մեջ է (սովորաբար այն խախտելը բորսայի կանոնների դեմ կլինի):

Օրենքը պարտադիր չէ կիրառվի, եթե գնորդները չունեն ոչ կատարյալ տեղեկատվություն այն մասին, թե որտեղ գտնել ամենացածր գինը։ Այս դեպքում վաճառողները բախվում են իրենց վաճառքի հաճախականության և շահութաբերության միջև փոխզիջման։ Այսինքն՝ ընկերությունները կարող են անտարբեր լինել բարձր գին գրանցելու (այդպիսով հազվադեպ վաճառելու, քանի որ սպառողների մեծ մասը կփնտրի ավելի ցածր գին) և ցածր գնի (որով նրանք ավելի հաճախ կվաճառեն, բայց մեկ վաճառքից ավելի քիչ շահույթ կստանան) միջև^[10]։

Բալասա-Սեմյուելսոնի էֆեկտը պնդում է, որ մեկ գնի օրենքը կիրառելի չէ միջազգային մակարդակով բոլոր ապրանքների համար, քանի որ որոշ ապրանքներ չեն կարող փոխանակվել։ Այն պնդում է, որ սպառումը որոշ երկրներում կարող է ավելի էժան լինել, քան մյուսներում, քանի որ ոչ առևտրային ապրանքները (հատկապես հողը և աշխատուժը) ավելի էժան են ավելի քիչ զարգացած երկրներում։ Սա կարող է սովորական սպառողական զամբյուղը ավելի էժան դարձնել ավելի քիչ զարգացած երկրում, նույնիսկ եթե այդ զամբյուղի որոշ ապրանքների գները հավասարեցվել են միջազգային առևտրի միջոցով։

Դիմումներ

Մեկ գնի օրենքը կիրառվել է բազմաթիվ հասարակական իրադարձությունների վերլուծության համար, ինչպիսիք են՝

2015 թվականին Արժույթի միջազգային հիմնադրամի աշխատանքային փաստաթղթում պարզվել է, որ մեկ գնի օրենքը գործում է Բրազիլիայում առևտրային ապրանքների մեծ մասի համար, բայց նույն կերպ չի կիրառվում ոչ առևտրային ապրանքների համար^[11]։
Արտաքին հարաբերությունների խորհրդի տնօրենը 2013 թվականին պնդել է, որ այն ժամանակվա Apple iPad mini-ն հետևում էր մեկ գնի օրենքին, քանի որ դրա գինը գրեթե հասել էր նույն ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքին յուրաքանչյուր համապատասխան երկրում^[12]:
Ինդոնեզիայի կառավարության նավթային սուբսիդիաները նավթի մաքսանենգների դեմ. մաքսանենգները վաճառում են կառավարության կողմից զեղչված գողացված նավթը շուկայական փոխարժեքով^[13]։
Օրենքի ակնհայտ խախտում, որը վերաբերում է Royal Dutch/Shell միջազգային բաժնետոմսերին: 1907 թվականին միավորվելուց հետո Royal Dutch Petroleum-ի (որը առևտրվում էր Ամստերդամում) և Shell Transport-ի (որը առևտրվում էր Լոնդոնում) բաժնետոմսերի սեփականատերերը իրավունք ունեին համապատասխանաբար ստանալ ապագա բոլոր շահույթների 60%-ը և 40%-ը: Հետևաբար, Royal Dutch բաժնետոմսերը պետք է ավտոմատ կերպով գնահատվեին Shell-ի բաժնետոմսերից 50%-ով ավելի: Այնուամենայնիվ, դրանք շեղվեցին դրանից մինչև 15%-ով^[14]: Այս անհամապատասխանությունը վերացավ 2005 թվականին նրանց վերջնական միավորմամբ: Վերջին տարիներին ընկերությունն ունեցել է երկու տարբեր բաժնետոմսեր՝ «A» և «B» բաժնետոմսեր: Չնայած յուրաքանչյուրն ունի դիվիդենտների և այլնի նույն իրավունքները, դրանք սովորաբար վաճառվում են տարբեր գներով: Սա կարելի է բացատրել տարբեր հարկային ռեժիմներով:

Տես նաև

Ծանոթագրություններ

↑ Feenstra, Robert. International .There is a basic principle in economics called "the law of one price". This states that identical goods should have identical prices. For example, an ounce of silver should cost the same in the New York and Paris, otherwise silver would flow from one city to the other. Of course, this law does not always hold in practice, unless there are competitive markets, no transaction costs and no trade barriers...
↑ «law of one price». Cambridge University Press 2015. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «ECONOMICS[:] [T]he principle that in a perfect financial market goods would have the same price everywhere[.]»
↑ «Law of One Price Definition». Investopedia. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «The theory that the price of a given security, commodity or asset will have the same price when exchange rates are taken into consideration. The law of one price is another way of stating the concept of purchasing power parity[...]The law of one price exists due to arbitrage opportunities. If the price of a security, commodity or asset is different in two different markets, then an arbitrageur will purchase the asset in the cheaper market and sell it where prices are higher[...]When the purchasing power parity doesn't hold, arbitrage profits will persist until the price converges across markets.»
1 2 «What is Law of One Price?». WebFinance, Inc. Արխիվացված է օրիգինալից 2004-01-06-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «An economic rule which states that in an efficient market, a security must have a single price, no matter how that security is created. For example, if an option can be created using two different sets of underlying securities, then the total price for each would be the same or else an arbitrage opportunity would exist.»
↑ Rashid, Salim (Spring 2007). «The "Law" of One Price: Implausible, Yet Consequential». Quarterly Journal of Austrian Economics. 10 (1): 79. doi:10.1007/s12113-007-9001-7. S2CID 17745635. «The law of one price (hereafter LoP) is one of the most basic laws of economics and yet it is a law observed in the breach. That a given commodity can have only one price, except for the briefest of [disequilibrium] transitions, seems to be almost an axiom...»
↑ Mankiw, N. G. (2011). Principles of Economics (6th ed.). Mason, OH: South-Western Cengage Learning. Page 686.
↑ «Law of one price Definition». NASDAQ. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «An economic rule stating that a given security must have the same price no matter how the security is created. If the payoff of a security can be synthetically created by a package of other securities, the implication is that the price of the package and the price of the security whose payoff it replicates must be equal. If it is unequal, an arbitrage opportunity would present itself.»
1 2 3 Karl Gunnar Persson (2008 թ․ փետրվարի 10). «Definitions and Explanation of the Law of One Price». eh.net. Economic History Services. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.
↑ Taylor, Alan; Feenstra, Robert (2012). International Macroeconomics. էջ 65.
↑ Burdett, Kenneth, and Kenneth Judd (1983), 'Equilibrium price dispersion'. Econometrica 51 (4), pp. 955-69.
↑ Carlos Góes; Troy Matheson (2015). «Domestic Market Integration and the Law of One Price in Brazil». IMF Working Paper, Western Hemisphere Department. International Monetary Fund (Working Paper No. 15/213). Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «This paper presents the first assessment domestic market integration in Brazil using the law of one price. The law of one price is tested using two panel unit root methodologies and a unique data set comprising price indices for 51 products across 11 metro-areas. We find that the law of one price holds for most tradable products and, not surprisingly, non-tradable products are found to be less likely to satisfy the law of one price. While these findings are consistent with evidence found for other countries, price convergence occurs very slowly in Brazil, suggesting relatively limited domestic market integration.»
↑ Steil, Benn; Dinah Walker. «The New Geo-Graphics iPad Mini Index Should Calm Talk of Currency Wars». Council on Foreign Relations. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «...We've created our own index which better meets the condition that the product can flow quickly and cheaply across borders: meet the new Geo-Graphics iPad mini Index[...]The iPad mini is a global product that travels by plane in a coat pocket, unlike a burger, and its manufacturer, Apple, is highly attuned to shifting currency values[...]"We made some pricing adjustments due to changes in foreign exchange rates", Apple spokesman Takashi Tabayashi told Bloomberg News after Apple raised Japanese iPad prices 15% in May, offsetting the early effect of Abenomics on the yen[...]As this week's Geo-Graphic shows, there are no major violations of the law of one price in the global market for iPad minis – unlike the market for Big Macs.[...]This is particularly the case after stripping out Value-Added Tax distortions.[...](Sales tax in many countries, like the United States, is not included in the sales price Apple advertises, but VAT is included in such prices for VAT-levying countries. VAT is also at least partly refundable for foreigners exporting the product.)...»
↑ Prasodjo, Darmawan. «Law of One Price defeats oil subsidy». The Jakarta Post. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «...These fuel subsidies place a serious burden on the government budget and it is sad to see its good intentions thwarted to such an extent. Although the fight against fuel smuggling may be noble, an economics theory makes it look like a losing battle: the Law of One Price says you can't stop it[...]The Law of One Price says the same gasoline should have the same price anywhere (with transportation costs factored in) and that particular price is set by sellers flocking to the highest price. In an efficient market, this activity leads to equilibrium as supply and demand constantly respond to ongoing conditions.[...]But smugglers hijack these market principles while stealing the fuel. They steal subsidized oil and flock to a full-price market as the price differential and market boundaries create an opportunity...»
↑ Lamont, Owen A; Thaler, Richard H (2003 թ․ նոյեմբեր). «Anomalies: The Law of One Price in Financial Markets». Journal of Economic Perspectives. 17 (4): 191–202. doi:10.1257/089533003772034952.

Fan, C. Simon; Wei, Xiangdong (2006 թ․ նոյեմբեր). «The Law of One Price: Evidence from the Transitional Economy of China». Review of Economics and Statistics. 88 (4): 682–697. doi:10.1162/rest.88.4.682. S2CID 16524994.

Արտաքին հղումներ

Benn Steil & Dinah Walker, Move Over Big Mac: The Law of One Price Is Lovin' Our Little Mac Index, Geo-Graphics, Council on Foreign Relations (February 25, 2015)
Kenneth Rogoff, Kenneth Froot & Michael Kim, The Law of One Price Over 700 Years, International Monetary Fund Working Paper (WP/01/174) (November 2011)

[1] Feenstra, Robert. International .There is a basic principle in economics called "the law of one price". This states that identical goods should have identical prices. For example, an ounce of silver should cost the same in the New York and Paris, otherwise silver would flow from one city to the other. Of course, this law does not always hold in practice, unless there are competitive markets, no transaction costs and no trade barriers...

[Cambridge-2] «law of one price». Cambridge University Press 2015. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «ECONOMICS[:] [T]he principle that in a perfect financial market goods would have the same price everywhere[.]»

[Investopedia-3] «Law of One Price Definition». Investopedia. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «The theory that the price of a given security, commodity or asset will have the same price when exchange rates are taken into consideration. The law of one price is another way of stating the concept of purchasing power parity[...]The law of one price exists due to arbitrage opportunities. If the price of a security, commodity or asset is different in two different markets, then an arbitrageur will purchase the asset in the cheaper market and sell it where prices are higher[...]When the purchasing power parity doesn't hold, arbitrage profits will persist until the price converges across markets.»

[InvestorWords-4] 1 2 «What is Law of One Price?». WebFinance, Inc. Արխիվացված է օրիգինալից 2004-01-06-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «An economic rule which states that in an efficient market, a security must have a single price, no matter how that security is created. For example, if an option can be created using two different sets of underlying securities, then the total price for each would be the same or else an arbitrage opportunity would exist.»

[AustrianHeterodoxEconomics1-5] Rashid, Salim (Spring 2007). «The "Law" of One Price: Implausible, Yet Consequential». Quarterly Journal of Austrian Economics. 10 (1): 79. doi:10.1007/s12113-007-9001-7. S2CID 17745635. «The law of one price (hereafter LoP) is one of the most basic laws of economics and yet it is a law observed in the breach. That a given commodity can have only one price, except for the briefest of [disequilibrium] transitions, seems to be almost an axiom...»

[6] Mankiw, N. G. (2011). Principles of Economics (6th ed.). Mason, OH: South-Western Cengage Learning. Page 686.

[NASDAQ-7] «Law of one price Definition». NASDAQ. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «An economic rule stating that a given security must have the same price no matter how the security is created. If the payoff of a security can be synthetically created by a package of other securities, the implication is that the price of the package and the price of the security whose payoff it replicates must be equal. If it is unequal, an arbitrage opportunity would present itself.»

[ehlaw-8] 1 2 3 Karl Gunnar Persson (2008 թ․ փետրվարի 10). «Definitions and Explanation of the Law of One Price». eh.net. Economic History Services. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 28-ին.

[9] Taylor, Alan; Feenstra, Robert (2012). International Macroeconomics. էջ 65.

[10] Burdett, Kenneth, and Kenneth Judd (1983), 'Equilibrium price dispersion'. Econometrica 51 (4), pp. 955-69.

[IMF1-11] Carlos Góes; Troy Matheson (2015). «Domestic Market Integration and the Law of One Price in Brazil». IMF Working Paper, Western Hemisphere Department. International Monetary Fund (Working Paper No. 15/213). Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «This paper presents the first assessment domestic market integration in Brazil using the law of one price. The law of one price is tested using two panel unit root methodologies and a unique data set comprising price indices for 51 products across 11 metro-areas. We find that the law of one price holds for most tradable products and, not surprisingly, non-tradable products are found to be less likely to satisfy the law of one price. While these findings are consistent with evidence found for other countries, price convergence occurs very slowly in Brazil, suggesting relatively limited domestic market integration.»

[CouncilonForeignRelations1-12] Steil, Benn; Dinah Walker. «The New Geo-Graphics iPad Mini Index Should Calm Talk of Currency Wars». Council on Foreign Relations. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «...We've created our own index which better meets the condition that the product can flow quickly and cheaply across borders: meet the new Geo-Graphics iPad mini Index[...]The iPad mini is a global product that travels by plane in a coat pocket, unlike a burger, and its manufacturer, Apple, is highly attuned to shifting currency values[...]"We made some pricing adjustments due to changes in foreign exchange rates", Apple spokesman Takashi Tabayashi told Bloomberg News after Apple raised Japanese iPad prices 15% in May, offsetting the early effect of Abenomics on the yen[...]As this week's Geo-Graphic shows, there are no major violations of the law of one price in the global market for iPad minis – unlike the market for Big Macs.[...]This is particularly the case after stripping out Value-Added Tax distortions.[...](Sales tax in many countries, like the United States, is not included in the sales price Apple advertises, but VAT is included in such prices for VAT-levying countries. VAT is also at least partly refundable for foreigners exporting the product.)...»

[TheJakartaPost1-13] Prasodjo, Darmawan. «Law of One Price defeats oil subsidy». The Jakarta Post. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 3-ին. «...These fuel subsidies place a serious burden on the government budget and it is sad to see its good intentions thwarted to such an extent. Although the fight against fuel smuggling may be noble, an economics theory makes it look like a losing battle: the Law of One Price says you can't stop it[...]The Law of One Price says the same gasoline should have the same price anywhere (with transportation costs factored in) and that particular price is set by sellers flocking to the highest price. In an efficient market, this activity leads to equilibrium as supply and demand constantly respond to ongoing conditions.[...]But smugglers hijack these market principles while stealing the fuel. They steal subsidized oil and flock to a full-price market as the price differential and market boundaries create an opportunity...»

[14] Lamont, Owen A; Thaler, Richard H (2003 թ․ նոյեմբեր). «Anomalies: The Law of One Price in Financial Markets». Journal of Economic Perspectives. 17 (4): 191–202. doi:10.1257/089533003772034952.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]