Մեծապետական շովինիզմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Մեծապետական շովինիզմ, շովինիզմի գաղափարախոսությունն ու քաղաքականությունը պետության մեջ գերիշխող ազգի շահագործող դասակարգերի, որոնք իրենց ազգը համարում են մյուսներից «բարձր»։ Մեծապետական շովինիզմը առաջացել է բուրժուական ազգերի, ազգային ու բազմազգ պետությունների և գաղութային կայսրությունների կազմավորման ժամանակաշրջանում։ Մեծապետական շովինիզմը, և առհասարակ շովինիզմը, հրահրում է թշնամանք ու ատելություն մյուս ժողովուրդների նկատմամբ, խտրականություն՝ տնտեսական, քաղաքական ու մշակութային բնագավառներում, զրկում նրանց ինքնուրույնությունից։ Օրինակ, նախկին Ավստրո-Հունգարական, Ռուսական կայսրություններում, սուլթանական Թուրքիայում իշխող դասակարգերը մեծապետական շովինիզմի քաղաքականություն էին իրականացնում ենթակա բազմաթիվ ժողովուրդների նկատմամբ։ Ռուսական ցարիզմը երկիրը դարձրել էր «ժողովուրդների բանտ»։ Մեծապետական շովինիզմի գաղափարախոսությունն ու քաղաքականությունը սաստկացան իմպերիալիզմի դարաշրջանում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) ժամանակ մմեծապետական շովինիզմի կատաղի կրողը հանդիսացավ գերմանական ֆաշիզմը, որը գերմանական ազգը հռչակեց «բարձր» ռասա՝ իբր կոչված գերիշխելու մյուս բոլոր ժողովուրդներին։ Ետպատերազմյան շրջանում մի շարք երկրներում (ՀԱՀ, ԱՄՆ, Իսրայել և այլն) իրականացվում է մեծապետական շովինիզմ, որը դրսևորվում է ռասայական խտրականության ձևով։ Մեծապետական շովինիզմն ընկած է մաոիզմի և Չինաստանի ներկա մառական ղեկավարության ներքին ու արտաքին քաղաքականության հիմքում։ Մարքս-լենինյան կուսակցությունները մեծապետական շովինիզմին, ինչպես և բուրժուական նացիոնալիզմի մյուս ձևերին հակադրում են հետևողական պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմը։ Սոցիալիստական հեղափոխությունը վերացնում է մեծապետական շովինիզմի, նացիոնալիզմի սոցիալական պատճառները, ստեղծում է ժողովուրդների բարեկամության ու եղբայրության, փոխադարձ հարգանքի մթնոլորտ։ ԽՍՀՄ սահմանադրությամբ (36 հոդված) մեծապետական շովինիզմի ուղղակի կամ անուղղակի ամեն մի դրսևորում պատժվում է օրենքով։ Մարքսիզմ-լենինիզմի դրոշի ներքո հանդես եկող կոմունիստական ու բանվորական կուսակցությունները սկզբունքային պայքար են մղում մեծապետական շովինիզմի դեմ՝ հանուն պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմի և սոցիալիստական հայրենասիրության։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 440 CC-BY-SA-icon-80x15.png